Italiaanse clematis

Hoe herken je een Italiaanse clematis?

Groeivorm

Bladverliezende klimplant van 2–4 m hoog en 1–1,5 m breed, die elk voorjaar opnieuw van onderaan uitloopt.

Blad

Geveerd, met 5–7 ovale tot lancetvormige blaadjes; de bladstelen draaien zich rond een steun.

Bloem

Knikkend tot open, meestal met vier bloemdekbladen, 4–8 cm breed, van juli tot september aan de nieuwe scheuten.

Kleur

Bij de soort paars tot violet; rassen ook in wijnrood, roze, blauw en wit, enkel of gevuld.

Wortels

Fijn en vlezig; ze houden van een koele, beschaduwde voet.

Bloei: juli–september · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: februari–maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit drie maanden, van juli tot september, als de meeste clematissen al uitgebloeid zijn.
• Weinig gevoelig voor clematisverwelking, de grote kwaal van de grootbloemige clematissen.
• Eenvoudig te snoeien: alles in één keer terug in februari–maart.
• Ideaal om door een struik, haag of klimroos te laten groeien.
• Bijen bezoeken de bloemen.

Waar staat een Italiaanse clematis graag?

• Zon of halfschaduw voor de bloemen, maar een koele, beschaduwde voet.
• Humusrijke, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig: niet laten uitdrogen in de zomer, geen natte voeten in de winter.
• Een steun met dunne draden, gaas of een struik: de bladstelen kunnen geen dikke paal omvatten.
• Plant op 30–40 cm van een muur of struik en reken op 1–1,5 m ruimte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

4 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Klimroos: De klassieke combinatie: de clematis bloeit door als de eerste rozenbloei voorbij is.
• Taxus: Paarse of wijnrode bloemen door een donkergroene haag.
• Sering: Een voorjaarsbloeier die in de zomer de steun wordt voor de clematis.
• Vrouwenmantel: Houdt de voet koel en beschaduwd.

Hoe en wanneer plant je een Italiaanse clematis?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Zet de pot vooraf een kwartier in een emmer water, zodat de kluit goed nat is.
3. Graaf een ruim plantgat op 30–40 cm van de muur of struik en meng er compost door.
4. Zet de plant 5–10 cm dieper dan in de pot, zodat er knoppen onder de grond zitten: zo loopt hij na schade opnieuw uit.
5. Leid de stengels schuin naar de steun, geef ruim water en leg stenen, mulch of lage planten op de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte; ook later in droge zomers, liefst ’s ochtends aan de voet.

Bemesten

In maart–april compost of organische mest voor bloeiende planten.

Aanbinden

Leid de jonge scheuten in april–mei door de steun; ze groeien snel en raken anders in de knoop.

Mulchen

Een laag compost of bladaarde in het voorjaar houdt de wortels koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Niet nodig om ze weg te knippen; de plant blijft doorbloeien.

Tip: Plant hem 5–10 cm dieper dan in de pot en leg een paar stenen of lage planten op de voet: de wortels houden van koelte, de bloemen van licht.

Wanneer snoei je een Italiaanse clematis?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: In februari–maart, als de knoppen beginnen te zwellen. Hij bloeit op nieuw hout, dus een stevige snoei kost geen bloemen.

Hoe:

• Knip alle stengels terug tot 20–30 cm boven de grond, net boven een paar dikke knoppen.
• Haal de oude, dode stengels voorzichtig uit de steun of struik.
• Na het planten snoei je in het eerste voorjaar ook terug tot 30 cm: zo vertakt hij van onderaan.
• Groeit hij door een voorjaarsbloeier, dan kun je de dode stengels ook al in november wegknippen.

Let op: Snoei je niet, dan bloeit hij alleen nog bovenaan en wordt hij onderaan kaal en rommelig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In mei–juli stekken tussen twee bladknopen van halfrijpe scheuten, in vochtige, zanderige stekgrond onder plastic, uit de zon.

Afleggen

In het voorjaar een stengel in een pot met grond vastpinnen en licht inkepen bij een knoop; na een jaar loskoppelen.

Zaaien

Alleen voor de soort: in de herfst zaaien in een koude bak. Het kiemen duurt lang en rassen komen niet zuiver uit zaad.

Hoe komt een Italiaanse clematis de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De oude stengels sterven boven af of worden in februari–maart weggeknipt; de plant loopt van onderaan opnieuw uit.
• In een pot: kies een pot van minstens 40 cm en wikkel die in de winter in jute of noppenfolie.

Ziektes en plagen

• Clematisverwelking: Een stengel verwelkt plots helemaal. Bij deze soort zeldzaam. Knip tot op gezond hout terug; dankzij het diepe planten loopt hij opnieuw uit.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in de nazomer, vooral bij droogte. Water geven aan de voet en aangetaste bladeren wegknippen.
• Slakken: Afgevreten jonge scheuten in het voorjaar. ’s Avonds rapen of een kraag rond de voet zetten.
• Bladluis: Op de jonge toppen in mei–juni. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes helpen mee.
• Oorwormen: Gaatjes in de bloemblaadjes. Hang een bloempot met stro op als schuilplaats en verplaats ze naar de fruitbomen.

Het jaar rond

• Februari: Snoeien tot 20–30 cm boven de grond.
• Maart: Snoeien als dat nog niet gebeurd is. Planten. Mest geven.
• April: Planten. Jonge scheuten aanbinden. Opletten voor slakken.
• Mei: Scheuten door de steun of struik leiden. Planten. Stekken nemen.
• Juni: Water geven bij droogte. Stekken nemen.
• Juli: Begin van de bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Letten op meeldauw.
• September: Laatste bloemen. Planten.
• Oktober: Planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van clematis zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen en anemonen zit. Op de huid kan het sap roodheid, jeuk en blaren geven, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit; in de mond geeft het een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn. De scherpe, bittere smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar houd jonge kinderen, honden, katten, konijnen en cavia’s weg van de plant en het snoeisel. Paarden en ander vee kunnen er meer van binnenkrijgen als ze een clematis over de afsluiting bereiken of snoeiafval vinden: plant hem niet langs een weide en gooi het snoeisel nooit in een weide of hok. Draag handschoenen bij het snoeien en opbinden, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Viticella betekent ‘klein wijnrankje’, een verkleinwoord van Vitis, de wijnstok.
• Clematis klimt door zijn bladstelen rond een steun te draaien; dunne draden of twijgen werken daarom beter dan een dikke paal.
• De soort wordt al sinds de 16de eeuw in West-Europese tuinen gekweekt.