Steentijm

Hoe herken je een steentijm?

Groeivorm

Compacte, bossige pol van 30–45 cm hoog en even breed, met veel dunne, vertakte stengels.

Blad

Klein, eirond, grijsgroen en fijn behaard, met een frisse muntgeur.

Bloem

Piepkleine, tweelippige bloempjes in losse trosjes langs de stengels, van juli tot oktober.

Kleur

Wit tot lichtlila; bij sommige rassen lichtblauw.

Wortels

Fijn en aan de voet wat houtig; op een goede plek zaait de plant zich wat uit.

Bloei: juli–oktober · Oogst en vruchten: mei–oktober · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart–april

Waarom in je tuin?

• Een van de langstbloeiende vaste planten: van juli tot oktober.
• Een echte bijenmagneet die de hele nazomer gonst van de bezoekers.
• Verdraagt droogte, hitte en arme grond: ideaal voor een grindtuin of een rand langs een pad.
• Het geurige blad geeft een frisse muntgeur als je erlangs strijkt.
• Een luchtige vulplant die strakke vormen in de border verzacht.

Waar staat een steentijm graag?

• Volle zon: in de schaduw valt de plant open en bloeit ze minder.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, arm tot matig voedzaam; zuur tot kalkrijk is goed.
• Droog tot normaal: eenmaal geworteld verdraagt ze lange droogte.
• Ideaal in een grindtuin, rotstuin, langs een terras of pad, of vooraan in een zonnige border.
• Plant 30–40 cm uit elkaar, in groepjes voor het mooiste waas.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,45 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Dezelfde zonnige, droge plek; samen een geurig geheel.
• Hemelsleutel: Stevige roze schermen naast de luchtige wolk.
• Kogeldistel: Staalblauwe bollen als contrast.
• Vedergras: Fijne grassprieten en de witte waas versterken elkaar.
• Bossalie: Paarse aren in de vroege zomer, voor de steentijm begint te bloeien.

Hoe en wanneer plant je een steentijm?

Planten in maart–mei en september.

1. Plant in maart–mei of in september, als de grond goed bewerkbaar is.
2. Maak de grond los en meng er op zware grond grof zand of grind door voor de afwatering.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Houd 30–40 cm tussen de planten.
5. Geef goed water en houd de grond de eerste weken licht vochtig.
6. Mulch met grind in plaats van compost: dat houdt de voet droog.

Verzorgen

Water

Alleen na het planten en in een pot; eenmaal geworteld redt ze zich ook in droge zomers.

Bemesten

Niet nodig: te rijke grond geeft slappe, uitvallende planten.

Uitgebloeide bloemen

Wegknippen is niet nodig; de plant blijft tot in oktober bloeien.

Zaailingen

Zaailingen kun je in het voorjaar verplanten of wieden als het er te veel worden.

Verjongen

Na enkele jaren kan het hart houtig worden: scheur de plant dan in het voorjaar.

Tip: Plant haar langs de rand van een pad of terras: telkens als je erlangs loopt, komt de frisse muntgeur vrij en zie je de bijen aan het werk.

Wanneer snoei je een steentijm?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: In maart–april, als de nieuwe groene scheuten aan de voet zichtbaar worden.

Hoe:

• Knip de oude, uitgebloeide stengels terug tot net boven de nieuwe scheuten aan de voet.
• Knip niet in oud, houtig hout waar nog geen nieuwe groei op zit.
• Laat de stengels in de herfst staan: ze beschermen de plant en bieden insecten een schuilplaats.

Let op: Snoei niet in de herfst: de plant overwintert beter met de oude stengels erop.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Ze zaait zichzelf uit. Je kunt ook in maart–april in een bak zaaien; dek het fijne zaad nauwelijks af.

Scheuren

In het voorjaar oudere pollen met een spade delen en meteen herplanten.

Stekken

In mei–juni zachte stekken van 5 cm van niet-bloeiende scheuten in zanderige stekgrond laten wortelen.

Hoe komt een steentijm de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Natte winters zijn het grootste risico: zorg voor een goed doorlatende grond.
• In een pot: zet de pot op voetjes zodat overtollig water weg kan, en beschut tegen de ergste regen.

Ziektes en plagen

• Wegrotten: De plant verdwijnt na een natte winter. Plant in goed doorlatende grond en mulch met grind.
• Uitvallen: Op rijke grond of in de schaduw valt de pol open. Niet bemesten en een zonnige plek kiezen.
• Te veel zaailingen: Op een goede plek zaait ze zich flink uit. Wied de overbodige zaailingen in het voorjaar.
• Kale, houtige pol: Na enkele jaren veroudert de plant. Scheur hem of vervang hem door een jonge zaailing.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen tot de nieuwe scheuten. Planten.
• April: Planten of scheuren. Zaailingen verplanten. Zaaien in een bak.
• Mei: Stekken nemen. Planten.
• Juni: Knoppen vormen zich. Water geven aan jonge planten.
• Juli: Begin van de bloei; vol bijen.
• Augustus: Volle bloei.
• September: Bloei. Planten.
• Oktober: Laatste bloemen.
• November: Stengels laten staan voor de winter.

Eetbaar en bruikbaar

Blad (mei–oktober)

Pluk van mei tot oktober de topjes van de stengels, met of zonder bloempjes, liefst op een droge ochtend. Het blad heeft een frisse muntgeur met een kruidige toets. In Toscane, waar de plant nepitella heet, hoort ze bij paddenstoelen, artisjokken en courgettes, en bij gegrilde vis of vlees. Gebruik ze vers en spaarzaam: een eetlepel fijngehakte blaadjes is genoeg voor een gerecht voor vier, en voeg ze pas op het einde toe. Gedroogd verliest ze veel van haar geur. Knip nooit meer dan een derde van de plant tegelijk en laat genoeg bloemen staan voor de bijen.

Bewaring

Verse takjes houden een paar dagen in een glas water, of in een vochtig keukenpapiertje in de koelkast. Om te drogen hang je kleine bosjes ondersteboven op een luchtige plek uit de zon; ris het blad eraf als het knispert en bewaar het een half jaar in een gesloten pot.

Let op: Steentijm bevat, net als polei en Corsicaanse munt, pulegon, een stof die in grote hoeveelheden de lever schaadt. Als keukenkruid in kleine hoeveelheden is ze geen probleem, maar maak er geen thee, siroop of likeur van om geregeld te drinken. Niet tijdens zwangerschap of borstvoeding en niet voor jonge kinderen, en neem nooit de etherische olie in. Pluk enkel van je eigen, onbespoten plant; laat een pas gekochte plant eerst een paar weken uitgroeien.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Champignons met nepitella (funghi trifolati) (Gerecht · 4 personen · 20 min)
• Gebakken courgette met nepitella (Gerecht · 4 personen · 20 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• In Toscane heet de plant nepitella; het blad wordt er gebruikt in gerechten met paddenstoelen en artisjokken.
• De oude geslachtsnaam Calamintha komt van het Griekse kalos, mooi, en minthe, munt.
• Ze is familie van munt, tijm en salie: allemaal lipbloemigen met vierkante stengels.