Crocus kotschyanus

Hoe herken je een Crocus kotschyanus?

Groeivorm

Kleine knolbloem van ongeveer 10 cm hoog met bloemen op lange, witte buizen.

Blad

Smal en grasachtig, donkergroen met een lichte middenstreep; verschijnt rond of kort na de bloei en blijft de winter groen tot mei–juni.

Bloem

Bleek- tot lavendellila, met oranjegele vlekken in de keel, in september–oktober; gaat open op zonnige dagen.

Bol/knol

Een kleine, ronde knol (cormus) met een bruine vezelige schil; elk jaar vormt zich een nieuwe knol.

Vermeerdering

Vormt dochterknolletjes en zaait zich uit; een groepje wordt in enkele jaren een mooi tapijt.

Bloei: september–oktober · Planten: juli–augustus

Waarom in je tuin?

• Bloeit in september–oktober, wanneer de tuin al kleur verliest en bijen nog voedsel zoeken.
• Zachte lila bloemen met oranjegele vlekken in de keel: fijn en opvallend.
• Makkelijk, winterhard en betrouwbaar; hij vermeerdert zich vanzelf.
• Verwildert prachtig in gras en onder bomen en struiken.
• Klein formaat: past in een rotstuin, border, gazon of pot.

Waar staat een Crocus kotschyanus graag?

• Zon tot halfschaduw; ook onder bladverliezende bomen en struiken, waar het in de zomer droog is.
• Gewone, goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; in de zomerrust droog, geen natte voeten.
• Reken op 8–10 cm tussen de knollen; plant in groepjes of strooi ze uit voor een natuurlijk effect.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,1 m hoog, 0,05 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Herfstcyclamen: Bloeit rond dezelfde tijd en houdt van schaduw onder bomen.
• Vetkruid: Late bloei, past bij dezelfde zonnige plekjes.
• Siergras: Zachte pluimen die de lage krokusbloemen mooi laten uitkomen.
• Purperklokje: Gekleurd blad dat de zachte lila bloemen mooi ondersteunt, in zon of halfschaduw.
• Elfenbloem: Laag blad onder bomen, in dezelfde halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een Crocus kotschyanus?

Planten in juli–augustus.

1. Plant de knollen zo vroeg mogelijk in juli–augustus; ze drogen snel uit en bloeien soms al in de herfst van hetzelfde jaar.
2. Maak de grond los en meng zware klei met wat grof zand of compost.
3. Plant de knollen 8–10 cm diep, met de punt naar boven; in gras kun je ze met een plantboor of in een plag planten.
4. Houd 8–10 cm afstand tussen de knollen en plant in groepjes van 10 of meer.
5. Geef na het planten wat water bij droogte; in de herfst volstaat de regen.

Verzorgen

Water

Meestal niet nodig: de regen is genoeg. Bij een droge herfst na het planten één keer flink water geven.

Bemesten

Niet nodig. Een laagje compost in de herfst of het voorjaar is mooi meegenomen.

Mulchen

Een dun laagje bladcompost in de herfst houdt het onkruid weg zonder het blad te bedekken.

Blad laten staan

Laat het blad na de bloei en in het voorjaar staan tot het geel en slap is, meestal in mei–juni.

Gras maaien

In een gazon: maai pas als het blad van de krokus is afgestorven, vaak in juni.

Tip: Plant de knollen zo vroeg mogelijk in de zomer, in groepjes onder een boom of in gras: ze verwilderen en vermeerderen zich dan jaar na jaar. Maai pas als het blad is afgestorven.

Wanneer snoei je een Crocus kotschyanus?

Wanneer: Snoeien is niet nodig; verwijder alleen verwelkte bloemen en verdord blad.

Hoe:

• Laat het blad natuurlijk afsterven in mei–juni; knip het pas weg als het geel en slap is.
• Verwijder verwelkte bloemen alleen als je het netjes wilt houden; ze mogen ook blijven staan.
• In gras: maai niet voordat het krokusblad is afgestorven.

Let op: Knip het groene blad niet te vroeg weg: de knol heeft het nodig om voor volgend jaar energie op te slaan.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Knolletjes delen

Rooi dichte groepen na het afsterven van het blad (mei–juni), ongeveer om de 3–4 jaar. Haal de dochterknolletjes los en plant ze meteen in juli–augustus.

Zaaien

De soort zaait zichzelf uit. Wil je zaaien: zaai verse zaden in het voorjaar of de herfst; ze hebben enkele jaren nodig voor de eerste bloei.

Hoe komt een Crocus kotschyanus de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −25 °C: in Vlaanderen geen bescherming nodig.
• Het blad blijft de winter groen; vorst en sneeuw deren het niet.
• In een pot: zet hem bij strenge vorst op een beschutte plek, zodat de knollen niet volledig doorvriezen.

Ziektes en plagen

• Muizen en woelmuizen: Ze eten de knollen op. Plant in mandjes van gaas of kies een plek waar ze minder komen.
• Knolrot: Zachte, beschimmelde knollen op natte grond. Zorg voor drainage en een droge zomerrust.
• Vogels en slakken: Mussen scheuren bloemen aan flarden, slakken knabbelen aan bloemen in vochtig weer. Bescherm met een gaasje of verzamel de slakken.
• Verzwakking door te vroeg maaien: Maaien voor het blad is afgestorven verzwakt de plant. Wacht tot juni.

Het jaar rond

• Januari: Blad staat in de winter groen. Geen werk.
• Februari: Blad groeit door.
• Maart: Blad laten staan.
• April: Blad laten staan; niet maaien.
• Mei: Blad sterft af. Eventueel knollen rooien en delen.
• Juni: Gras maaien als het blad is afgestorven. Zomerrust.
• Juli: Knollen planten.
• Augustus: Knollen planten.
• September: Bloei begint.
• Oktober: Volle bloei.
• November: Bladeren verschijnen. Bladafval opruimen.
• December: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Ook deze herfstbloeiende krokussen zijn licht giftig: wie een knol of blad opeet, kan maag- en darmklachten krijgen, met braken en diarree, en ook honden en katten worden er ziek van. Ze bloeien in de herfst, net als de saffraankrokus en de zeer giftige herfsttijloos (Colchicum), en lijken op allebei. Saffraan komt enkel van de saffraankrokus (Crocus sativus), met drie lange, rode stempels: pluk geen saffraan van deze krokussen, en wil je saffraan, kweek dan krokussen die als Crocus sativus verkocht zijn. Herfsttijloos, die soms ook herfstkrokus heet, is geen krokus en heeft zes meeldraden in plaats van drie. Je plant ze in de zomer, net als de saffraankrokus en herfsttijloos: houd de knollen apart en gelabeld, en buiten het bereik van kinderen en huisdieren. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Crocus kotschyanus is genoemd naar Theodor Kotschy, een Oostenrijkse plantkundige die in de 19e eeuw door Klein-Azië en het Midden-Oosten reisde.
• De oude naam Crocus zonatus verwijst naar de gekleurde zones (vlekken) in de keel van de bloem.
• Safraan komt van de stempels van een andere krokus, Crocus sativus, die ook in de herfst bloeit.