Herfstkrokus

Hoe herken je een herfstkrokus?

Groeivorm

Klein knolgewas van 10–12 cm; de bloemen staan in de herfst zonder blad.

Blad

Smal en grasachtig met een witte middenstreep; het verschijnt pas na de bloei, in het voorjaar, en sterft in mei af.

Bloem

Slanke kelk met zes bloemblaadjes, die in de zon wijd openspreidt, in september–oktober.

Kleur

Lilablauw met donkere nerven; in het hart een fel oranje, fijn vertakte stamper.

Knol

Kleine, ronde knol met een vezelige rok, die broedknolletjes vormt.

Bloei: september–oktober · Planten: juli–september

Waarom in je tuin?

• Verse voorjaarskleuren in de herfst, als de rest van de tuin afbouwt.
• Een late bron van stuifmeel en nectar voor hommels en honingbijen op zonnige herfstdagen.
• Verwildert in gras en onder bomen en vormt na een paar jaar blauwe tapijten.
• Snel resultaat: knollen die je in juli–augustus plant, bloeien hetzelfde najaar al.
• Klein en goedkoop, dus makkelijk in grote aantallen te planten.

Waar staat een herfstkrokus graag?

• Zon tot halfschaduw: in de zon gaan de bloemen het mooist open.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig, zonder stilstaand water in de winter.
• Plant 5–10 cm uit elkaar, in grote groepen in gras, onder bomen of vooraan in de border.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,12 m hoog, 0,05 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Herfstcyclaam: Roze bloempjes en gevlekt blad in dezelfde periode, onder bomen.
• Hemelsleutel: Roze schermen in de herfst, vooraan in een zonnige border.
• Kruipende tijm: Een lage mat waar de krokussen doorheen groeien en die de stelen steunt.
• Herfstaster: Bloeit in dezelfde maanden en vult de border erachter.

Hoe en wanneer plant je een herfstkrokus?

Planten in juli–september.

1. Plant in juli–augustus, uiterlijk begin september: dan bloeit hij nog hetzelfde najaar.
2. Maak de grond los; steek in gras een plag uit of gebruik een smalle plantschop.
3. Zet de knollen 8–10 cm diep, met de punt naar boven.
4. Hou 5–10 cm afstand en plant in groepen van minstens twintig voor een mooi effect.
5. Druk de grond aan en geef water als het droog is.
6. Markeer de plek, want van het voorjaar tot de nazomer is er niets te zien.

Verzorgen

Water

Niet nodig, behalve bij een erg droge nazomer vlak na het planten.

Bemesten

Niet nodig. In de border hoogstens een dun laagje compost in het voorjaar.

Maaien

Maai in september–oktober niet over de bloemen en in het voorjaar pas als het blad vergeeld is, eind mei.

Blad

Laat het blad in het voorjaar vanzelf afsterven: zo laadt de knol zich op.

Verwilderen

Laat het zaad rijpen als je wilt dat hij zich uitbreidt.

Tip: Plant de knollen in juli–augustus, liefst in een stuk gras dat je in het voorjaar pas eind mei maait: dan verwildert hij en bloeit hij elk jaar rijker.

Wanneer snoei je een herfstkrokus?

Wanneer: Crocus speciosus wordt niet gesnoeid. Je laat hem na de bloei gewoon met rust.

Hoe:

• Laat de uitgebloeide bloemen gewoon verwelken; ze verdwijnen vanzelf.
• Laat het blad in het voorjaar staan tot het geel is.
• Ruim het afgestorven blad hoogstens in juni op.

Let op: Maai of knip het groene blad in het voorjaar niet af, anders bloeit hij in de herfst minder.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedknolletjes

Graaf een dichte groep in juni–juli op, als het blad is afgestorven, scheid de knolletjes en plant ze meteen opnieuw uit.

Zaad

Hij zaait zich in gras en border vanzelf uit. Zaailingen bloeien na een paar jaar.

Hoe komt een herfstkrokus de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België blijft hij gewoon in de grond.
• Geen bescherming nodig; enkel een goede afwatering is belangrijk.
• In een pot: zet de pot in de winter tegen een muur en hou hem eerder droog dan nat.

Ziektes en plagen

• Muizen en eekhoorns: Graven de knollen op en eten ze. Plant ze onder een stukje gaas of tussen bodembedekkers.
• Slakken: Vreten in de herfst aan de tere bloemen. ’s Avonds wegrapen.
• Omvallende bloemen: Na regen of wind liggen de slanke stelen plat. Plant ze tussen lage bodembedekkers of in gras, dat ze steunt.
• Knolrot: In natte, zware grond rotten de knollen. Plant op een drogere plek of meng grof zand onder.

Het jaar rond

• Maart: Het blad groeit. Niet maaien.
• Mei: Het blad vergeelt. Pas daarna het gras maaien.
• Juni: Rust. Dichte groepen opgraven en scheiden.
• Juli: Knollen planten, 8–10 cm diep.
• Augustus: Knollen planten.
• September: Laatste knollen planten. Eerste bloemen. Niet maaien.
• Oktober: Bloei. Letten op slakken.
• November: Einde van de bloei. Plek met rust laten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Deze herfstbloeiende krokus is geen saffraankrokus: de stijltakken zijn geen saffraan, want saffraan komt enkel van Crocus sativus. De knollen zijn giftig voor mensen en huisdieren. Verwar herfstkrokussen ook niet met de zeer giftige herfsttijloos (Colchicum), die zes meeldraden heeft in plaats van drie. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Een krokus heeft drie meeldraden, herfsttijloos zes: zo kun je de twee herfstbloeiers makkelijk uit elkaar houden.
• Hij is familie van de saffraankrokus, die ook in de herfst bloeit; saffraan komt enkel uit de stampers van die laatste.
• Speciosus is Latijn voor prachtig of opvallend.