Dadelpruim

Hoe herken je een dadelpruim?

Groeivorm

Boom met een ronde tot ovale kroon, 6–10 m hoog en 4–6 m breed; groeit matig snel.

Blad

Ovaal tot elliptisch, 6–12 cm lang, glanzend donkergroen, onderaan bleker; loopt laat uit in het voorjaar.

Bloem

Klein, kruik- of klokvormig, groenig tot roodachtig, in juni. Mannelijke en vrouwelijke bloemen groeien op aparte bomen.

Vrucht

Rond, 1,5–2 cm, eerst geel, rijp blauwzwart tot paarsbruin, met enkele platte pitten. Pas eetbaar als ze zacht en overrijp zijn.

Schors

Grijs, bij oudere bomen fijn geblokt, zoals bij de kaki.

Wortels

Een diepe penwortel: plant hem jong, want oudere bomen verplanten slecht.

Bloei: juni · Oogst en vruchten: november–december · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: januari–februari

Waarom in je tuin?

• Een winterharde verwant van de kaki, die ook na strenge winters vruchten geeft.
• Een fraaie boom met glanzend blad en een decoratieve, geblokte schors.
• De bloemetjes in juni worden druk bezocht door bijen.
• Na de bladval hangen de vruchtjes nog aan de kale takken: een bijzonder herfstbeeld.
• Kleine, zoete vruchtjes voor de liefhebber van bijzonder fruit, vers of gedroogd.
• Weinig ziek en weinig werk: hij hoeft nauwelijks gesnoeid te worden.

Waar staat een dadelpruim graag?

• Volle zon, op een warme plek: dan rijpen de vruchten het best.
• Zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk, als de grond maar goed doorlatend is.
• Normaal vochtig; jonge bomen hebben de eerste jaren water nodig bij droogte.
• Reken op 5–6 m ruimte per boom. Voor vruchten heb je een mannelijke en een vrouwelijke boom nodig, niet te ver van elkaar.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

10 m hoog, 6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Kaki: Zijn grotere verwant, voor een hoek met bijzonder fruit.
• Mispel: Ook een vrucht die je pas eet als ze zacht en overrijp is.
• Kweepeer: Nog een oude, sierlijke fruitboom met herfstvruchten.
• Narcis: Gele voorjaarsbloei onder de kale kroon, voor de boom uitloopt.

Hoe en wanneer plant je een dadelpruim?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant van oktober tot december of in maart–april, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Kies een jonge boom in pot: door de penwortel slaat een grote of wortelnaakte boom moeilijker aan.
3. Graaf een plantgat twee keer zo breed en even diep als de kluit en maak de bodem van het gat los.
4. Zet de boom even diep als in de pot, plaats een boompaal aan de windzijde en bind de stam losjes vast.
5. Geef een flinke gieter water en herhaal dat het eerste jaar bij droogte.
6. Leg een laag compost of houtsnippers rond de stam, maar niet tegen de stam aan.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar wekelijks bij droogte; daarna enkel bij lange droogte, zeker als hij vruchten draagt.

Bemesten

In maart een laag compost rond de boom. Te veel stikstof geeft veel blad en weinig vruchten.

Mulchen

Een laag houtsnippers houdt de grond rond jonge bomen vochtig en onkruidvrij.

Bestuiving

Plant een mannelijke en een vrouwelijke boom. Koop bij voorkeur bomen waarvan het geslacht bekend is: zaailingen tonen dat pas na enkele jaren.

Oogsten

Laat de vruchten tot na de eerste vorsten aan de boom hangen, of pluk ze in november en laat ze binnen nalijpen tot ze zacht en gerimpeld zijn. Eet ze vers of droog ze.

Tip: Laat de vruchtjes hangen tot na de eerste vorst, of laat ze binnen nalijpen tot ze helemaal zacht en gerimpeld zijn: pas dan verdwijnt de wrange smaak en worden ze zoet.

Wanneer snoei je een dadelpruim?

Snoeimaanden: januari–februari.

Wanneer: In januari–februari, als de boom kaal is. Hij hoeft nauwelijks gesnoeid te worden.

Hoe:

• Vorm een jonge boom met een rechte stam en drie tot vijf goed verdeelde gesteltakken.
• Knip later alleen dode, zieke, beschadigde en kruisende takken weg.
• Verwijder scheuten die laag uit de stam of rond de voet groeien.
• Snoei niet te hard: zware snoei geeft veel bladhout en minder vruchten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Haal de pitten uit rijpe vruchten, maak ze schoon en zaai ze in de herfst in een pot buiten, of bewaar ze 2–3 maanden koel en vochtig in de koelkast en zaai in maart. Je weet pas na enkele jaren of een zaailing mannelijk of vrouwelijk is.

Enten

Bomen met een bekend geslacht worden in het voorjaar op een zaailing geënt; dat laat je meestal aan een kwekerij over.

Hoe komt een dadelpruim de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Hij loopt laat uit, waardoor late voorjaarsvorst zelden schade doet.
• Geef een jonge boom het eerste jaar wat mulch rond de voet tegen uitdroging en vorst.

Ziektes en plagen

• Geen vruchten: Er staat geen mannelijke boom in de buurt, of de boom is zelf mannelijk. Plant een boom van het andere geslacht.
• Wrange vruchten: Onrijpe vruchten zijn erg wrang door looistoffen. Laat ze na vorst zacht worden aan de boom of binnen nalijpen.
• Vruchtval: Jonge vruchten vallen af bij droogte in de zomer. Geef water in droge periodes.
• Vogels: Merels en spreeuwen pikken de zachte vruchten aan. Oogst op tijd en laat ze binnen nalijpen.
• Trage start: Jonge bomen groeien de eerste jaren traag, vooral na verplanten. Geef water en geduld.

Het jaar rond

• Januari: Vormsnoei bij jonge bomen. Laatste vruchten eten of drogen.
• Februari: Snoeien: dode en kruisende takken weg.
• Maart: Planten. Compost rond de boom.
• April: Planten. Mulch aanbrengen.
• Juni: Bloei; bijen op de bloemetjes. Water geven aan jonge bomen.
• Augustus: Water geven bij droogte om vruchtval te voorkomen.
• Oktober: Vruchten kleuren. Planten.
• November: Oogsten na de eerste vorst of binnen laten nalijpen. Planten.
• December: Zachte vruchten eten of drogen. Planten bij zacht weer.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (november–december)

De kleine, ronde vruchten (1 à 2 cm) worden in de herfst geel en daarna blauwzwart. Ze zijn pas eetbaar als ze na de eerste nachtvorst gerijpt en helemaal zacht en gerimpeld zijn, in november–december: dan smaken ze zoet, naar dadel en karamel. Onrijp zijn ze vreselijk wrang. Je hebt een vrouwelijke boom en meestal een mannelijke in de buurt nodig.

Bewaring

Laat ze aan de boom of op een schaal binnen nazacht worden. Zachte vruchten blijven een week goed in de koelkast; gedroogd houden ze maanden.

Let op: Eet ze enkel als ze helemaal zacht zijn: onrijpe vruchten zitten vol looistoffen, die de mond doen samentrekken en in grote hoeveelheden de maag van streek maken. Spuug de harde pitjes uit. De boom wordt groot (tot 10 m): een plek voor een ruime tuin.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Gedroogde dadelpruimen (Gedroogd · ± 200 g · 15 min + 1 à 2 dagen drogen)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Diospyros betekent zoiets als ‘goddelijke vrucht’, van het Griekse dios, goddelijk, en pyros, graan.
• De dadelpruim wordt veel gebruikt als onderstam voor de kaki, omdat hij winterhard is en makkelijk uit zaad groeit.
• Tot hetzelfde geslacht Diospyros behoren ook de bomen die ebbenhout leveren.