Pyrenese ooievaarsbek

Hoe herken je een Pyrenese ooievaarsbek?

Groeivorm

Dichte, uitlopende pol van 40–45 cm hoog en zo’n 60 cm breed, die zich langzaam uitbreidt.

Blad

Handvormig, diep ingesneden in vijf lobben, frisgroen en licht behaard; halfwintergroen.

Bloem

Trechtervormige bloemen van zo’n 3 cm met vijf kroonblaadjes, van juni tot september.

Kleur

Zilverroze tot helderroze met fijne, donkerder adertjes.

Vrucht

Een snavelvormige vrucht die bij rijpheid openspringt en de zaden wegslingert; hij zaait zich wat uit.

Wortels

Korte, kruipende wortelstokken die samen dichte matten vormen.

Bloei: juni–september · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit maandenlang, van juni tot in september, zeker als je hem in juli terugknipt.
• Een dichte bodembedekker die onkruid weinig kans geeft, ook onder rozen en heesters.
• Groeit in zon en halfschaduw, op zand, leem en klei.
• De open bloemen geven de hele zomer nectar en stuifmeel aan bijen en hommels.
• In zachte winters blijft een deel van het blad groen.
• Gaat jaren mee met weinig zorg.

Waar staat een Pyrenese ooievaarsbek graag?

• Zon tot halfschaduw. In volle zon heeft hij genoeg water nodig; in halfschaduw blijft het blad frisser.
• Gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normale tot vrij droge grond: goed geworteld verdraagt hij wat droogte, maar natte voeten in de winter niet.
• Plant op 40–50 cm afstand: 4–5 planten per m² vormen samen een gesloten tapijt.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,45 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Hij bedekt de kale voet van rozen en bloeit even lang mee.
• Vrouwenmantel: Geelgroene schuimbloemen en zacht blad naast het roze, in zon of halfschaduw.
• Zeeuws knoopje: Speldenkussenbloemen in roze en wit, rond dezelfde tijd.
• Vingerhoedskruid: Hoge bloeiaren boven het lage tapijt, in halfschaduw.
• Kattenkruid: Lavendelblauwe wolken naast het zilverroze, ook geliefd bij bijen.

Hoe en wanneer plant je een Pyrenese ooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drijfnat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er een schep compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 40–50 cm tussen de planten; onder rozen plant je op 30–40 cm van de voet van de roos.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een dunne laag compost of bladcompost als mulch rond de planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte. Daarna alleen tijdens lange droge periodes, vooral in de volle zon.

Bemesten

Een schep compost in maart. Na het terugknippen in juli helpt een beetje compost de nieuwe groei op gang.

Terugknippen

Ziet hij er in juli rommelig uit, knip hem dan terug tot 5–10 cm: binnen enkele weken krijg je vers blad en nieuwe bloemen.

Zaailingen

Hij zaait zich wat uit en kruist met andere ooievaarsbekken. Trek ongewenste zaailingen jong uit.

Scheuren

Om de 4–5 jaar, als de pol in het midden kaal wordt of te groot is.

Tip: Knip hem in juli kort terug als hij rommelig wordt en geef daarna water: binnen enkele weken staat er een frisse pol die tot in september opnieuw bloeit.

Wanneer snoei je een Pyrenese ooievaarsbek?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: In juli, na de eerste grote bloeigolf, als de plant rommelig wordt. In maart ruim je het oude blad op.

Hoe:

• Knip in juli alle stengels en het oude blad terug tot 5–10 cm boven de grond; voor een grote groep kan een heggenschaar.
• Geef daarna water en wat compost: na 3–4 weken verschijnt vers blad, gevolgd door nieuwe bloemen tot in september.
• Knip je terug voor het zaad rijp is, dan zaait hij zich ook minder uit.
• Knip in maart het blad weg dat in de winter afgestorven of beschadigd is, net boven de nieuwe scheuten.

Let op: Na het terugknippen ziet de plek er een paar weken kaal uit. Knip in een droge periode alleen terug als je daarna water geeft.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in september–oktober: steek de pol uit en verdeel hem met een spade in stukken met wortels en scheuten. Meteen terugplanten en water geven.

Stekken

In april: snijd jonge scheuten met een stukje wortelstok aan de voet af en laat ze wortelen in vochtige stekgrond.

Zaailingen

Zaailingen komen vanzelf op; ze kunnen afwijken als er andere ooievaarsbekken in de buurt staan. Verplant ze in het voorjaar.

Hoe komt een Pyrenese ooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• In zachte winters blijft een deel van het blad groen; in strenge winters sterft het af en loopt hij in het voorjaar weer uit.
• Laat het oude blad tot maart staan: het beschermt het hart van de plant.
• In een pot: zet hem in de winter tegen een muur en pak de pot in met jute bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Rommelige pol: Na de eerste bloei zakken de lange stengels uit en wordt het midden kaal. Terugknippen in juli lost het op.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer, vooral bij droogte. Water geven, terugknippen en ruimte laten tussen de planten.
• Slakken: Ze eten de jonge scheuten in het voorjaar; volwassen planten hebben er weinig last van. Raap ze ’s avonds op.
• Te veel zaailingen: Hij zaait zich uit en kruist met andere ooievaarsbekken. Knip terug voor het zaad rijp is en wied zaailingen jong.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad wegknippen. Compost geven. Planten en scheuren.
• April: Planten en scheuren. Stekken nemen. Letten op slakken.
• Mei: Volop nieuw blad; de eerste knoppen verschijnen.
• Juni: Begin van de bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Na de eerste bloeigolf terugknippen tot 5–10 cm. Water en compost geven.
• Augustus: Vers blad en nieuwe knoppen. Water geven bij droogte.
• September: Tweede bloei. Planten en scheuren.
• Oktober: Planten.
• November: Oud blad laten staan als winterbescherming.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soort is genoemd naar de Duitse plantenverzamelaar Philipp Endress, die in de 19de eeuw in de Pyreneeën planten verzamelde.
• De naam ooievaarsbek slaat op de lange, snavelvormige vrucht. Bij rijpheid krult die op en slingert hij de zaden weg.
• Samen met Geranium versicolor is hij de ouder van Geranium × oxonianum, een hybride die in tuinen vanzelf ontstaat waar beide soorten samen groeien.