Ooievaarsbek

Hoe herken je een ooievaarsbek?

Groeivorm

Losse, wat uitwaaierende pol van 30–40 cm hoog en tot 50 cm breed, die langzaam uitbreidt.

Stengels

Dun, met opvallend verdikte knopen waar de bladeren aan staan.

Blad

Glanzend middengroen, drie- tot vijflobbig en getand.

Bloem

Trechtervormig, 2–3 cm, lila tot roze met donkere aders en ingekeepte bloemblaadjes, van mei tot september.

Wortels

Kruipende wortelstokken, die zich rustig uitbreiden.

Bloei: mei–september · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een van de weinige planten die maandenlang bloeien in droge schaduw.
• Lange bloei van mei tot september, als de meeste schaduwplanten al lang uitgebloeid zijn.
• Glanzend, fris blad dat donkere hoeken oplicht.
• Vormt een losse bodembedekker onder bomen en struiken, zonder te woekeren.
• Bijen en zweefvliegen bezoeken de bloemen de hele zomer.

Waar staat een ooievaarsbek graag?

• Halfschaduw of schaduw: onder bomen, naast struiken of aan de noordkant van een muur.
• Zand, leem of klei, zuur, neutraal of kalkrijk; graag met wat bladaarde.
• Droge tot normale grond; eenmaal ingeworteld verdraagt hij droogte onder bomen goed.
• Plant op 35–40 cm, in groepen, voor een losse bodembedekker.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Varens: Fijne bladeren naast het glanzende ooievaarsbekblad, in dezelfde schaduw.
• Elfenbloem: Een sterke, lage bodembedekker die in april bloeit, voor de ooievaarsbek begint.
• Witte bosaster: Neemt in augustus de bloei over in dezelfde droge schaduw.
• Amandelwolfsmelk: Geelgroene voorjaarsbloei en wintergroen blad naast de lila bloemen.

Hoe en wanneer plant je een ooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober; in de herfst is de grond onder bomen vochtiger en slaat hij makkelijker aan.
2. Maak tussen de boomwortels een plantgat en meng er wat bladaarde of compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Houd 35–40 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen goed water en houd de grond het eerste jaar vochtig bij droogte.
6. Mulch met bladcompost.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna redt hij zich, ook in droge schaduw.

Bemesten

In maart een laag bladcompost volstaat.

Mulchen

Laat afgevallen bladeren liggen: ze worden vanzelf bladaarde.

Uitgebloeide bloemen

Knip de uitgebloeide stelen af als je minder zaailingen wilt.

Zaailingen

Hij zaait zich rustig uit. Laat de zaailingen staan waar ze passen of verplant ze in het voorjaar.

Tip: Plant hem in een groep onder bomen en laat de zaailingen hun gang gaan: na een paar jaar heb je een losse, bloeiende bodembedekker waar vroeger kale grond lag.

Wanneer snoei je een ooievaarsbek?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig. Knip in maart het oude, verwelkte blad weg, voor de nieuwe scheuten verschijnen.

Hoe:

• Knip in maart alle oude bladeren en stengels tot net boven de grond af.
• Knip in de zomer uitgebloeide bloemstelen af als je minder zaailingen wilt.
• Laat het blad in de herfst staan: het beschermt de wortels.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheiden

In maart–april of in september: steek een stuk met wortelstok en scheuten af en plant het elders.

Zaailingen

Graaf in het voorjaar zaailingen rond de plant met een kluitje op en verplant ze. Witte rassen komen niet altijd zuiver terug.

Zaaien

Zaai rijp zaad in de zomer of de herfst in een pot buiten.

Hoe komt een ooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de winter grotendeels af; in maart loopt hij weer uit.
• In een pot overwintert hij buiten, als het water weg kan.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten aan jonge bladeren in het voorjaar. Raap ze ’s avonds.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij grote droogte. Water geven en het aangetaste blad wegknippen.
• Te veel zaailingen: In een kleine border kunnen het er te veel worden. Knip uitgebloeide stelen af en wied overtollige zaailingen jong.
• Roest: Bruine of oranje stipjes onder het blad. Knip aangetaste bladeren weg en laat wat meer ruimte.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad afknippen. Planten of scheiden. Bladcompost geven.
• April: Planten. Zaailingen verplanten. Letten op slakken.
• Mei: Bloei begint.
• Juni: Volle bloei. Bijen op de bloemen.
• Juli: Bloei. Water geven bij lange droogte.
• Augustus: Bloei. Uitgebloeide stelen afknippen als je minder zaailingen wilt.
• September: Laatste bloemen. Planten of scheiden.
• Oktober: Planten. Afgevallen bladeren laten liggen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Nodosum betekent ‘met knopen’: de stengels hebben verdikte knopen waar de bladeren aan staan.
• De donkere aders op de bloemblaadjes werken als wegwijzers die insecten naar de nectar leiden.
• In Groot-Brittannië is hij op enkele plaatsen in bossen verwilderd.