Amandelwolfsmelk

Hoe herken je een amandelwolfsmelk?

Groeivorm

Pol van rechtopgaande, onvertakte stengels, 40–60 cm hoog en ongeveer 45 cm breed.

Blad

Smal ovaal tot lancetvormig, tot 8 cm lang, donkergroen en vaak rood aangelopen; wintergroen en dicht in een spiraal rond de stengel.

Bloem

Geelgroene schermen van kleine bloempjes, omringd door paarsgewijs vergroeide, komvormige schutbladeren, van maart tot mei.

Stengels

Tweejarig: een stengel maakt het eerste jaar blad, bloeit het volgende voorjaar en sterft daarna af.

Melksap

Alle delen bevatten een wit melksap dat huid en ogen irriteert.

Bloei: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni–juli

Waarom in je tuin?

• Wintergroen blad: ook in december en januari is er iets te zien in de schaduwborder.
• Vroege, frisse geelgroene bloei van maart tot mei, die mooi samengaat met voorjaarsbollen.
• Een van de weinige planten die het goed doen in droge schaduw onder bomen en tussen boomwortels.
• Inheems en een vroege bron van nectar voor bijen en zweefvliegen.
• Slakken en konijnen laten hem meestal staan, dankzij het bittere melksap.

Waar staat een amandelwolfsmelk graag?

• Halfschaduw of schaduw, bijvoorbeeld onder loofbomen of aan de noordkant van een haag; volle zon is te heet.
• Zand, leem of klei, zuur, neutraal of kalkrijk: hij is niet kieskeurig, als de grond maar goed draineert.
• Droge tot normale grond; eenmaal ingeworteld verdraagt hij droogte goed, natte voeten in de winter niet.
• Reken op 40–45 cm tussen de planten; in een groep van drie tot vijf maakt hij het meeste effect.
• Kies je de variëteit robbiae, geef hem dan ruimte of een afgebakende plek: hij loopt flink uit.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Nieskruid: Bloeit in de winter en het vroege voorjaar in dezelfde schaduw; samen een wintergroen duo.
• Elfenbloem: Ook sterk in droge schaduw, met fijne bloempjes in april en mooi blad.
• Varens: Hun fijne bladeren contrasteren met de stevige pollen van de wolfsmelk.
• Bosanemoon: Witte voorjaarsbloemen onder bomen, naast de geelgroene schermen.
• Kaukasisch vergeet-mij-nietje: Hemelsblauwe bloempjes in april, prachtig naast het geelgroen.

Hoe en wanneer plant je een amandelwolfsmelk?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Draag handschoenen: beschadigde stengels of wortels geven irriterend melksap af.
3. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit; onder bomen werk je wat compost of bladaarde door de grond.
4. Zet de plant even diep als in de pot, druk de grond goed aan en houd 40–45 cm afstand.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste jaar vochtig bij droogte.
6. Leg een laag bladcompost rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks water geven. Daarna redt hij zich, ook in droge schaduw.

Bemesten

Niet nodig. In het voorjaar een dun laagje compost of bladaarde volstaat; te rijke grond geeft slappe stengels.

Mulchen

Laat afgevallen bladeren onder de bomen liggen of geef bladcompost, zoals in een bos.

Uitgebloeide stengels

Knip ze in juni–juli aan de voet weg; de jonge, niet-bloeiende stengels bloeien het volgende voorjaar.

Zaailingen

Hij zaait zich wat uit. Laat de zaailingen staan waar je ze wilt en wied de rest als ze nog klein zijn.

Tip: Knip na de bloei alleen de stengels weg die gebloeid hebben, nooit de jonge bladstengels. Zo heb je elk voorjaar een volle pol met nieuwe bloemen.

Wanneer snoei je een amandelwolfsmelk?

Snoeimaanden: juni–juli.

Wanneer: In juni–juli, na de bloei, als de bloemschermen verdorren.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide stengels helemaal aan de voet weg: ze sterven na de bloei toch af.
• Laat de jonge, bladrijke stengels zonder bloemen staan: daaraan zitten de bloemen van volgend jaar.
• Haal in het voorjaar beschadigde of dode stengels weg.
• Draag handschoenen en liefst een bril, en was na afloop je handen en je snoeischaar.

Let op: Het melksap spuit soms uit een verse snijwond. Houd je handen weg van je ogen en mond tot je ze gewassen hebt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheiden

In maart–april of in september: steek een stuk met wortels van de rand af en plant het meteen op een nieuwe plek. Vooral robbiae gaat zo heel makkelijk.

Stekken

In april–mei stekken van 8–10 cm van jonge scheuten aan de voet nemen. Dompel de snijwond even in lauw water om het melksap te stelpen en zet ze in zanderige stekgrond.

Zaaien

Zaai rijp zaad in de zomer meteen buiten in een pot, of kweek de zaailingen rond de plant verder op.

Hoe komt een amandelwolfsmelk de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in een gewone Belgische winter heb je geen bescherming nodig.
• Het blad blijft groen en kleurt bij kou vaak dieper rood of purper.
• Natte grond in de winter is gevaarlijker dan vorst: zorg voor een goede afwatering.
• In een pot: zet hem in een strenge winter tegen een muur en wikkel de pot in jute.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral bij ‘Purpurea’ en in droge, stilstaande lucht. Knip aangetaste stengels weg en geef de plant wat meer ruimte.
• Wortelrot: Gele, slappe stengels en een rottende voet in natte grond. Verplant hem naar een plek die beter draineert.
• Bladluis: Soms op jonge scheuten in het voorjaar. Spuit ze af met water; lieveheersbeestjes ruimen de rest op.
• Kale, slappe pol: Te veel schaduw of te rijke grond. Knip uitgebloeide stengels weg en verjong de pol door hem te scheiden.
• Woekeren: Vooral robbiae verovert met wortelstokken snel een groot stuk. Steek de uitlopers elk voorjaar af met een spade.

Het jaar rond

• Maart: Bloei begint. Planten of scheiden. Dode stengels weghalen.
• April: Volle bloei. Planten. Stekken nemen van jonge scheuten.
• Mei: Laatste bloemen. Letten op bladluis.
• Juni: Uitgebloeide stengels aan de voet wegknippen.
• Juli: Laatste uitgebloeide stengels weg. Zaailingen oppotten of wieden.
• Augustus: Water geven bij lange droogte, vooral jonge planten.
• September: Planten of scheiden.
• Oktober: Planten. Bladcompost rond de voet.
• December: Wintergroen blad, vaak rood aangelopen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van wolfsmelk bevatten een wit melksap dat giftig en bijtend is. Op de huid geeft het roodheid, jeuk en soms blaren; in de ogen is het zeer pijnlijk en kan het hoornvlies beschadigd raken. Draag bij elk werk aan de plant handschoenen, lange mouwen en liefst een bril, wrijf niet in je ogen, was daarna je handen en je snoeischaar, en leer kinderen geen stengels af te breken. Krijg je melksap in je ogen, spoel ze dan meteen minstens een kwartier met lauw stromend water en ga naar een arts. Inslikken geeft een branderige mond, braken en buikpijn, ook bij honden en katten; paarden en vee worden er ziek van: gooi snoeiafval nooit in een weide. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam amygdaloides betekent ‘amandelachtig’: de bladeren lijken op die van de amandelboom.
• Wat bij wolfsmelk op één bloem lijkt, is een cyathium: een bekertje van schutbladeren met daarin één vrouwelijk en enkele mannelijke bloempjes, zonder kroonbladeren.
• De variëteit robbiae heet in het Engels ‘Mrs Robb’s bonnet’: volgens de overlevering bracht een zekere mevrouw Robb de plant in de 19de eeuw in een hoedendoos mee uit Turkije.