Ooievaarsbek

Hoe herken je een ooievaarsbek?

Groeivorm

Lage, dichte mat van 15–25 cm hoog die zich met kruipende stengels tot 60 cm en meer uitbreidt.

Blad

Rond, handvormig ingesneden en licht glanzend; half wintergroen, in de herfst deels rood.

Bloem

Platte, vijftallige bloemetjes van 2–2,5 cm met opvallende meeldraden, in trosjes net boven het blad.

Kleur

Roze, lila-roze of wit met een roze zweem, afhankelijk van het ras.

Geur

Het blad ruikt kruidig en wat zoet als je het kneust.

Vrucht

Hij zet zelden zaad en zaait zich dus nauwelijks uit.

Bloei: mei–juli · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Een van de beste bodembedekkers: dicht, laag en grotendeels wintergroen.
• Weken bloei in mei–juli, met soms nog wat nabloei als je terugknipt.
• Het blad geurt kruidig als je het aanraakt.
• Sterk en tevreden: verdraagt wat droogte, schaduw en arme grond.
• Bijen bezoeken de bloemen graag.
• In de herfst kleurt een deel van het blad rood en oranje.

Waar staat een ooievaarsbek graag?

• Zon of halfschaduw; ook onder struiken en bomen met wat licht.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal: eenmaal ingegroeid verdraagt hij droogte, maar geen langdurig natte grond.
• Plant op 30–40 cm afstand voor een gesloten tapijt, ideaal aan de voorrand van een border.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Een dichte, lage onderbeplanting die onkruid tegenhoudt.
• Vrouwenmantel: Gele bloemschermen naast de roze bloemetjes, aan dezelfde voorrand.
• Hosta: Grote bladeren naast het fijne, ronde blad in de halfschaduw.
• Narcis: Bloeit vroeger; het geraniumblad verbergt later het afstervende narcissenblad.
• Kattenkruid: Blauwe bloemen in dezelfde zon en droge grond.

Hoe en wanneer plant je een ooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Maak de grond los en meng er wat compost door; op zware grond ook wat grof zand.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Houd 30–40 cm afstand; reken op 6–9 planten per m².
5. Geef meteen water en de eerste maanden bij droogte.
6. Mulch tussen de planten met compost of houtsnippers tot het tapijt gesloten is.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Een dunne laag compost in het voorjaar volstaat.

Uitgebloeide bloemen

Knip de bloeistengels na de bloei weg voor een verzorgd tapijt en wat nabloei.

Opruimen

Haal in maart bruin, beschadigd blad weg; het groene blad laat je staan.

Scheuren

Om de 4–5 jaar, als het midden kaal wordt.

Tip: Gebruik hem om afstervend bollenloof te verbergen: plant narcissen of sierui in het tapijt, en het groene geraniumblad dekt hun vergelende blad netjes af.

Wanneer snoei je een ooievaarsbek?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Na de bloei, in juli, en een lichte opruimbeurt in maart.

Hoe:

• Knip in juli de uitgebloeide bloeistengels weg tot net boven het blad.
• Is het tapijt slordig geworden, knip het dan met een heggenschaar terug tot 5–10 cm: het loopt snel weer uit.
• Knip in maart bruin of beschadigd winterblad weg; het groene blad mag blijven.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in september: steek stukken met wortels van de rand af en plant ze meteen terug.

Stekken

Van april tot augustus: knip stukken van de kruipende stengels met een paar knopen en zet ze in vochtige stekgrond. Ze wortelen makkelijk.

Hoe komt een ooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• In zachte winters blijft het blad grotendeels groen; in strenge winters verkleurt of verdort een deel, maar de plant loopt in het voorjaar weer uit.
• In een pot of bak: zet hem beschut en zorg dat de grond in de winter niet nat blijft.

Ziektes en plagen

• Kale plekken: Oude planten worden in het midden kaal. Scheur ze en plant de jonge randstukken terug.
• Natte voeten: In zware, natte grond rot hij in de winter. Verbeter de afwatering met grof zand.
• Slakken: Ze vreten soms aan jong blad in het voorjaar, maar richten zelden veel schade aan. Raap ze ’s avonds op.
• Onkruid in jonge aanplant: Tot het tapijt gesloten is, groeit er onkruid tussen. Wied met de hand en mulch tussen de planten.

Het jaar rond

• Maart: Bruin blad opruimen. Planten en scheuren.
• April: Planten. Compost geven.
• Mei: Begin van de bloei.
• Juni: Volle bloei.
• Juli: Laatste bloei. Bloeistengels wegknippen, eventueel heel terugknippen. Stekken nemen.
• Augustus: Jonge planten water geven bij droogte.
• September: Planten en scheuren.
• Oktober: Planten. Herfstkleur in het blad.
• November: Het blad blijft grotendeels groen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het ras ‘Biokovo’ werd in het wild gevonden in het Biokovogebergte in Kroatië, waar beide ouders samen groeien.
• Hij zet bijna geen zaad, zodat hij zich niet uitzaait zoals veel andere ooievaarsbekken.
• Uit het blad van een van de ouders, Geranium macrorrhizum, wordt in Bulgarije een geurige olie gewonnen; die geur heeft deze kruising deels geërfd.