Rotsooievaarsbek

Hoe herken je een rotsooievaarsbek?

Groeivorm

Dichte, kruipende mat van 30–40 cm hoog die tot 60 cm en meer per plant uitbreidt.

Blad

Zacht, kleverig behaard, handvormig ingesneden in vijf à zeven lobben; half wintergroen, deels rood in de herfst.

Bloem

Roze, wit of magenta, met een opgeblazen kelk en lange, uitstekende meeldraden; van mei tot juli.

Geur

Het blad ruikt sterk en kruidig als je het kneust of erlangs strijkt.

Wortels

Dikke, vlezige wortelstokken die bovengronds en net onder de grond kruipen.

Bloei: mei–juli · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Een van de beste bodembedekkers voor droge schaduw onder bomen en struiken, waar weinig anders groeit.
• Het blad ruikt kruidig en aromatisch en blijft in zachte winters grotendeels staan.
• Rode tot oranje herfstkleur op een deel van de bladeren.
• Bloeit van mei tot juli en trekt bijen en hommels aan.
• Onderdrukt onkruid en vraagt na het eerste jaar bijna geen werk.

Waar staat een rotsooievaarsbek graag?

• Zon, halfschaduw of schaduw: hij doet het overal, ook in droge schaduw.
• Elke tuingrond, van arm zand tot zware klei, zuur tot kalkrijk.
• Droge tot normaal vochtige grond; hij verdraagt droogte beter dan natte voeten.
• Plant 30–40 cm uit elkaar voor een snel gesloten bodembedekking.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Varens: Samen vullen ze snel een droge schaduwhoek onder bomen.
• Lenteroos: Bloeit in de winter en het vroege voorjaar boven het zachte groen.
• Hosta: Grote bladeren als contrast met het fijn ingesneden blad.
• Sneeuwklokje: Steekt in februari door de mat heen; daarna neemt het blad het over.
• Elfenbloem: Een andere taaie bodembedekker voor droge schaduw, met fijne voorjaarsbloemetjes.

Hoe en wanneer plant je een rotsooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of september–oktober.
2. Maak de grond los en werk onder bomen wat compost in, om de jonge plant een goede start te geven.
3. Zet de plant even diep als in de pot; de wortelstok mag net aan het oppervlak liggen.
4. Houd 30–40 cm afstand, of 5–8 planten per m² voor een snelle bodembedekking.
5. Geef meteen ruim water en herhaal dat wekelijks bij droogte, het eerste jaar.
6. Leg een dunne laag bladcompost tussen de planten tot de mat gesloten is.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij droogte. Daarna redt hij zich ook in droge schaduw.

Bemesten

Niet nodig. Op zeer arme grond volstaat wat compost in maart.

Onkruid

Wied het eerste jaar tussen de jonge planten; daarna houdt de dichte mat het onkruid zelf tegen.

Uitgebloeide bloemen

Knip de uitgebloeide stengels in juli weg voor een nettere aanblik.

Inperken

Wordt de mat te groot, steek dan aan de rand een stuk af met een spade.

Tip: Plant hem onder bomen en struiken waar het gras het opgeeft: geef het eerste jaar trouw water bij droogte, daarna vormt hij een onverwoestbaar, geurend tapijt dat onkruid geen kans geeft.

Wanneer snoei je een rotsooievaarsbek?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Weinig nodig. Na de bloei in juli kun je de bloemstengels afknippen en in maart haal je oud, verdord blad weg.

Hoe:

• Knip na de bloei de uitgebloeide stengels net boven het blad af.
• Haal in maart bruine en beschadigde bladeren weg, zodat het nieuwe blad mooi doorkomt.
• Is de mat kaal en lang geworden, knip dan in het voorjaar flink terug: hij loopt snel weer uit.
• Draag eventueel handschoenen: de geur van het blad blijft lang aan je handen hangen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

Heel makkelijk in maart–april of september–oktober. Steek stukken met wortels en een paar bladrozetten af en plant ze meteen uit.

Stukken wortelstok

Losse stukken wortelstok met een bladrozet slaan gemakkelijk aan als je ze in vochtige grond legt en licht aandrukt.

Hoe komt een rotsooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Een deel van het blad blijft in de winter staan; in strenge winters valt meer blad af, maar de plant loopt in het voorjaar gewoon weer uit.
• In een pot of bak verdraagt hij vorst goed; zorg alleen voor een goede afvoer van water.

Ziektes en plagen

• Te sterke uitbreiding: De mat kan kleinere planten overgroeien. Steek in het voorjaar of de herfst de randen af.
• Kale, lange wortelstokken: Oudere matten worden in het midden wat kaal. Knip terug of scheur en plant opnieuw.
• Droogte bij jonge planten: Het eerste jaar kunnen jonge planten onder bomen uitdrogen. Geef wekelijks water tot ze goed geworteld zijn.
• Slakken: Laten het geurende blad meestal links liggen; enkel jonge scheuten worden soms aangevreten.

Het jaar rond

• Maart: Oud, verdord blad weghalen. Op arme grond wat compost geven.
• April: Planten of scheuren. Jonge planten water geven bij droogte.
• Mei: Begin van de bloei. Bijen en hommels op de bloemen.
• Juni: Volle bloei.
• Juli: Uitgebloeide stengels afknippen.
• Augustus: Rustig groen bodemdek. Jonge planten water geven bij droogte.
• September: Planten of scheuren. Te grote matten inperken.
• Oktober: Rode en oranje herfstkleur op een deel van het blad.
• December: Half wintergroen blad houdt de grond bedekt.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• In Bulgarije heet de plant zdravets, van het woord voor gezondheid. Uit het blad wordt een geurige olie gewonnen die in parfums gebruikt wordt.
• De Latijnse naam macrorrhizum betekent ‘met grote wortel’, naar de dikke wortelstokken.
• De kelk van de bloem is opvallend opgezwollen, wat hem van de meeste andere ooievaarsbekken onderscheidt.