Knikkend nagelkruid

Hoe herken je een knikkend nagelkruid?

Groeivorm

Lage bladrozet waaruit dunne, vertakte bloemstengels van 30–40 cm oprijzen; zo’n 40 cm breed.

Blad

Geveerd, met kleine zijblaadjes en een grote, ronde, gelobde eindlob; behaard en donkergroen.

Bloem

Knikkende, klokvormige bloemen van zo’n 1,5 cm aan roodbruine stengels, van april tot juni.

Kleur

Paarsbruine kelk met oudroze tot zalmroze of crèmekleurige kroonblaadjes.

Vrucht

Een bolletje zaden met lange, gehaakte snavels die blijven hangen aan vacht en kleding.

Wortels

Een korte, dikke wortelstok.

Bloei: april–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juni

Waarom in je tuin?

• Een inheemse plant voor een natuurlijke tuin, een vijverrand of een bloemrijk grasland.
• Bloeit vroeg, van april tot juni, als hommels nog weinig voedsel vinden.
• Groeit waar het vochtig is, ook in zware klei of natte grond.
• Sierlijke, pluizige vruchthoofdjes na de bloei.
• Compact en weinig werk; het blad blijft in zachte winters grotendeels groen.

Waar staat een knikkend nagelkruid graag?

• Zon tot halfschaduw; in volle zon moet de grond vochtig blijven.
• Humusrijke, vochthoudende grond: leem, klei of veen. Op droog zand doet hij het slecht.
• Vochtig tot nat: ideaal aan een vijverrand, in een moerasborder of in een vochtig grasland.
• Plant op 30–40 cm afstand, in groepjes van 3–5 voor het mooiste effect.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,4 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Dotterbloem: Gele bloemen in april aan de waterkant, op dezelfde natte grond.
• Pinksterbloem: Lila bloempjes rond dezelfde tijd, ook inheems.
• Echte koekoeksbloem: Rafelige roze bloemen in mei–juni, in hetzelfde vochtige grasland.
• Moerasvergeet-mij-niet: Hemelsblauwe bloempjes als frisse onderlaag.
• Siberische iris: Smalle bladeren en blauwe bloemen in mei–juni.

Hoe en wanneer plant je een knikkend nagelkruid?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er compost of bladcompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot; het hart van de rozet mag niet onder de grond verdwijnen.
4. Houd 30–40 cm tussen de planten.
5. Geef meteen ruim water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een laag bladcompost rond de planten om de grond vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Laat de grond nooit uitdrogen; geef in droge zomers ruim water, vooral in de zon.

Bemesten

Een laag compost in het voorjaar is genoeg.

Mulchen

Bladcompost in maart houdt de grond koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg voor minder zaailingen, of laat ze staan voor de sierlijke vruchthoofdjes.

Scheuren

Om de 3–4 jaar, als de pol in het midden kaal wordt en minder bloeit.

Tip: Scheur oude pollen om de 3–4 jaar, in het vroege voorjaar of in september: jonge stukken bloeien veel rijker dan een oude, kale pol.

Wanneer snoei je een knikkend nagelkruid?

Snoeimaanden: maart en juni.

Wanneer: Na de bloei, eind juni, knip je de uitgebloeide stengels weg. In maart ruim je het oude, beschadigde blad op.

Hoe:

• Knip de bloemstengels na de bloei af tot net boven de bladrozet.
• Ziet het blad er in de zomer moe of vlekkerig uit, knip het dan terug: er komt vers blad.
• Knip in maart dood en bruin blad weg, zodat de nieuwe rozet licht krijgt.

Let op: Laat je de zaadhoofdjes staan, dan zaait hij zich uit en kruist hij makkelijk met geel nagelkruid. Wil je dat niet, knip dan op tijd.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in september: steek de pol uit, trek of snijd hem in stukken met elk een eigen rozet en wortels, en plant ze meteen terug.

Zaaien

Zaai vers zaad in de late zomer in een pot in een koude bak en laat de pot buiten staan tot de zaailingen opkomen. Rassen komen niet zuiver uit zaad.

Hoe komt een knikkend nagelkruid de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −40 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De bladrozet blijft in zachte winters grotendeels groen.
• Natte grond in de winter verdraagt hij goed, anders dan veel andere vaste planten.
• In een pot: laat hem buiten en zorg dat de potgrond niet uitdroogt.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge zomers. Geef water, knip aangetast blad weg en kies een vochtigere plek.
• Slakken: Ze eten aan jong blad en bloemknoppen in het voorjaar. Raap ze ’s avonds op.
• Minder bloei: Oude pollen worden in het midden kaal en bloeien minder. Scheur ze om de paar jaar.
• Verdroging: Bruine bladranden en slappe bloemstengels in een droge zomer. Geef water en mulch, of verplaats hem naar een vochtiger plek.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad wegknippen. Compost of mulch geven. Planten en scheuren.
• April: Begin van de bloei. Planten. Letten op slakken.
• Mei: Volle bloei. Hommels op de klokjes.
• Juni: Laatste bloei. Uitgebloeide stengels wegknippen. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte. Moe blad terugknippen.
• Augustus: Vers zaad zaaien in een pot. Water geven bij droogte.
• September: Planten en scheuren.
• Oktober: Planten.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De zaden hebben gehaakte snavels die aan de vacht van dieren en aan kleding blijven haken: zo verspreidt de plant zich.
• Knikkend nagelkruid kruist in het wild makkelijk met geel nagelkruid; de bastaard heeft kenmerken van beide ouders.
• De naam nagelkruid verwijst naar de kruidnagelgeur van de wortels, die vooral bij het verwante geel nagelkruid sterk is.