Toverhazelaar

Hoe herken je een toverhazelaar?

Groeivorm

Brede, meerstammige struik van 2–3 m hoog en ongeveer even breed, die langzaam uitlopers vormt.

Blad

Omgekeerd eirond, 6–12 cm, met golvend getande rand; goudgeel in de herfst. Soms blijft er in de winter dor blad aan de takken hangen.

Bloem

Bloempjes van 1–1,5 cm met vier smalle, gekroesde bloemblaadjes, geel, oranje of roodachtig, in trosjes langs de kale takken, van januari tot maart.

Geur

Sterk en kruidig, vooral op zachte, zonnige winterdagen.

Vrucht

Houtige doosvruchtjes die in de herfst openspringen en de zaden een paar meter ver wegschieten.

Wortels

Vrij ondiep en vertakt, met uitlopers; oudere struiken laten zich moeilijk verplanten.

Bloei: januari–maart · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Bloeit midden in de winter, van januari tot maart, als er bijna niets anders bloeit.
• Sterke, kruidige geur: een paar takjes in een vaas geuren een hele kamer vol.
• Verdraagt meer kalk en nattere grond dan andere toverhazelaars.
• Op zachte winterdagen bezoeken bijen en hommels de bloemen.
• Goudgele herfstkleur als tweede hoogtepunt.
• Volledig winterhard en zelden ziek.

Waar staat een toverhazelaar graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Bijna elke humusrijke grond: zand, leem, klei of veen, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig tot vochtig: hij verdraagt nattere grond dan andere toverhazelaars, maar droogt niet graag uit.
• Plant hem waar je hem in de winter ziet en ruikt: bij een pad, de voordeur of voor een raam.
• Reken op 2–2,5 m ruimte: hij wordt even breed als hoog.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

2,5 m hoog, 2,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Sneeuwklokje: Bloeit tegelijk, als een wit tapijt onder de struik.
• Winterakoniet: Gele bloempjes aan de voet in februari.
• Lenteroos: Groen blad en bloemen van februari tot april, in dezelfde halfschaduw.
• Winterheide: Roze of witte winterbloei die ook kalk verdraagt.
• Witte kornoelje: Ondanks de naam rode takken in de winter, mooi naast de gele bloempjes; houdt ook van vochtige grond.

Hoe en wanneer plant je een toverhazelaar?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er een paar scheppen compost of bladcompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 2–2,5 m afstand tot andere struiken.
5. Geef meteen ruim water en het eerste jaar regelmatig bij droogte.
6. Mulch rond de voet met bladcompost of houtsnippers.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar ruim water bij droogte; later alleen in lange droge zomers.

Bemesten

In maart een laag compost of wat organische mest; meer is niet nodig.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de ondiepe wortels koel en vochtig.

Uitlopers

Steek ongewenste uitlopers aan de rand in het voorjaar af.

Dor blad

Blijft er in de winter dor blad hangen, pluk het dan voor de bloei voorzichtig af, zodat je de bloemen beter ziet.

Tip: Plant hem bij een pad of voor een raam, waar je hem in de winter ziet en ruikt. Laat hem vrij uitgroeien: hij heeft weinig snoei nodig en vormt vanzelf een mooie, brede struik.

Wanneer snoei je een toverhazelaar?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: Nauwelijks nodig. Snoei zo nodig na de bloei, in april, voor het blad volledig uitgelopen is.

Hoe:

• Haal dode, zieke en kruisende takken weg.
• Knip te lange takken terug tot een zijtak, zodat de natuurlijke vorm behouden blijft.
• Verwijder uitlopers die buiten de struik opschieten.
• In de winter mag je gerust een paar bloeiende takjes snijden voor een vaas.

Let op: Snoei nooit hard: hij herstelt traag en je verliest jaren bloei. Snoei ook niet in de zomer of de herfst, want dan knip je de bloemknoppen weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

In het voorjaar een lage tak licht inkerven, in de grond vastpinnen en afdekken met aarde. Na een à twee jaar is hij beworteld en kun je hem loskoppelen.

Uitlopers

Bewortelde uitlopers aan de rand in maart of oktober met een flinke kluit afsteken en verplanten.

Hoe komt een toverhazelaar de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De bloemen verdragen vorst: bij strenge kou rollen de bloemblaadjes zich op en op zachtere dagen ontvouwen ze zich weer.
• In een pot: kies een grote pot, zet hem beschut en wikkel de pot in jute, zodat de wortels niet lang bevriezen.

Ziektes en plagen

• Weinig bloemen: Jonge planten bloeien de eerste jaren nog weinig. Ook in diepe schaduw of na snoei in de zomer blijft de bloei beperkt.
• Dor blad: Dor blad dat aan de takken blijft hangen, verbergt de bloemen. Pluk het voor de bloei af.
• Verdroging: Bruine bladranden in een droge, hete zomer. Geef ruim water en mulch dik.
• Honingzwam: De struik sterft plots af, onder de schors zit een witte schimmellaag en in de herfst verschijnen honingkleurige paddenstoelen aan de voet. Verwijder de plant met zo veel mogelijk wortels.

Het jaar rond

• Januari: Bloei met sterke geur. Takjes snijden voor de vaas.
• Februari: Volle bloei. Bijen op zachte dagen.
• Maart: Laatste bloemen. Planten. Compost geven.
• April: Zo nodig licht snoeien na de bloei. Planten. Uitlopers afsteken.
• Mei: Takken afleggen. Mulch aanbrengen.
• Juli: Water geven bij droogte. De bloemknoppen worden aangelegd.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• Oktober: Goudgele herfstkleur. Planten. De vruchtjes springen open.
• November: Planten.
• December: De bloemknoppen staan klaar voor de winterbloei.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Vernalis betekent ‘van de lente’: hij bloeit in de late winter, terwijl zijn Amerikaanse verwant Hamamelis virginiana in de herfst bloeit.
• De rijpe vruchtjes springen open en schieten de zaden enkele meters ver weg.
• Bij vorst rollen de smalle bloemblaadjes zich op en op een zachtere dag ontvouwen ze zich weer, zodat de bloei wekenlang kan duren.