Isotoma

Hoe herken je een isotoma?

Groeivorm

Compact kussen van 20–30 cm hoog en even breed; in België meestal als eenjarige gekweekt.

Blad

Fijn, diep ingesneden en donkergroen, aan dunne, bossige stengels.

Bloem

Kleine, vijfpuntige sterbloemetjes in bleek tot diep blauw, van juni tot en met september.

Bloemplaats

De bloemen zitten in de bladoksels langs de stengels, waardoor de plant overdekt raakt.

Melksap

Alle delen bevatten een wit melksap dat de huid en ogen irriteert.

Bloei: juni–september · Zaaien: februari–maart · Planten: mei–juni · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit onafgebroken van juni tot in de herfst, zonder dat je veel moet uitknippen.
• Compact en netjes: ideaal voor potten, balkonbakken en hangmanden.
• Blauw is een zeldzame kleur bij zomerbloeiers; hier in een zachte, zuivere tint.
• Bijen en andere insecten bezoeken de bloemetjes.
• Verdraagt een zonnige standplaats en blijft de hele zomer fris.
• Combineert met bijna alle andere zomerbloeiers, vooral met wit en geel.

Waar staat een isotoma graag?

• Volle zon; in halfschaduw bloeit ze minder rijk.
• Losse, goed doorlatende grond of potgrond, zuur tot neutraal; zand of leem.
• Gelijkmatig vochtig, niet nat. Laat de grond niet helemaal uitdrogen.
• Niet vorstbestendig (tot ongeveer 0 °C): pas buiten zetten na de laatste nachtvorst, vanaf half mei.
• In de border 20–25 cm tussen de planten; in een bak van 30 cm 3–4 planten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Geranium (pelargonium): Rode of witte bloemen die goed bij het blauw staan.
• Petunia: Een bloemrijke buur in dezelfde zonnige pot.
• Zilverblad: Zilvergrijs blad dat het blauw doet opvallen.
• Goudsbloem: Warm geel of oranje als contrast.

Hoe en wanneer plant je een isotoma?

Planten in mei–juni.

1. Zaai in februari–maart binnen bij 18–20 °C in vochtige zaaigrond. Het zaad is stofklein: strooi het uit en druk het aan, dek het nauwelijks af.
2. Prik de zaailingen uit in kleine potjes zodra ze groot genoeg zijn om vast te pakken.
3. Verhard de planten vanaf begin mei af: zet ze overdag buiten en ’s nachts weer binnen.
4. Plant in mei–juni uit, na de laatste nachtvorst, op 20–25 cm afstand.
5. Geef meteen water. In potten gebruik je kwaliteitspotgrond en een pot met een afvoergat.
6. Knijp de toppen in de eerste weken licht uit voor een bossiger plant.

Verzorgen

Water

Regelmatig en gelijkmatig, aan de voet. In potten in de zomer vaak dagelijks; laat de kluit niet helemaal uitdrogen.

Bemesten

In potten om de twee weken een bloeiplantenvoeding in het gietwater. In de border één of twee keer in de zomer.

Bijknippen

Na de eerste bloeigolf in juli een derde terugknippen voor nieuwe bloei in de late zomer.

Uitgebloeide bloemen

Ze vallen zelf af; extra uitknippen is zelden nodig.

Handschoenen

Draag handschoenen bij alle werk aan de plant: het melksap irriteert de huid.

Tip: Een bloeigolf voorbij? Knip de plant in juli een derde terug en geef wat bloeiplantenvoeding: je krijgt tot de herfst nieuwe bloemen. Draag daarbij altijd handschoenen.

Wanneer snoei je een isotoma?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Een lichte bijknipbeurt na de eerste bloeigolf, in juli.

Hoe:

• Knip de plant met een schaar ongeveer een derde terug, net boven een blad.
• Verwijder dode of vergeelde stengels.
• Geef daarna water en wat bloeiplantenvoeding voor een nieuwe bloeigolf.

Let op: Het melksap irriteert huid en ogen: draag handschoenen en was je handen na het knippen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In februari–maart binnen, zonder het zaad af te dekken (zie planten). Het opkweken vraagt geduld.

Stekken

In augustus stekken van 5–8 cm van niet-bloeiende toppen nemen, in zandige potgrond zetten en vochtig houden op een lichte plek. Overwinter ze vorstvrij.

Hoe komt een isotoma de winter door?

Winterhard tot 0 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: de plant verdraagt geen vorst en wordt in België als eenjarige gekweekt.
• Wil je ze bewaren, neem dan in augustus stekken en overwinter die op een lichte, vorstvrije plek (5–10 °C) met weinig water.
• Haal potten bij de eerste koude nachten in het najaar binnen.

Ziektes en plagen

• Verdroging: Slappe, bruine stengels en bladeren bij een droge kluit. Zet de pot in een bak water en knip de dode delen weg; de plant komt vaak terug.
• Wortelrot: Gele plant en verrotte wortels bij te veel water of een pot zonder gat. Minder water geven en voor goede drainage zorgen.
• Bladluis: Op jonge scheuten bij warm weer. Afspuiten met water of de luizen met de hand wegvegen.
• Grauwe schimmel: Grijs schimmeldons op de dichte plant in een vochtige zomer. Aangetaste delen wegknippen en water aan de voet geven.

Het jaar rond

• Februari: Binnen zaaien bij 18–20 °C.
• Maart: Zaaien en uitprikken.
• April: Opkweken op een lichte, vorstvrije plek.
• Mei: Afharden en na half mei buiten zetten.
• Juni: Begin van de bloei. Wekelijks water, tweewekelijks voeding.
• Juli: Een derde terugknippen na de eerste bloei.
• Augustus: Tweede bloei. Stekken nemen.
• September: Bloei tot de eerste koude nachten.
• Oktober: Potten binnenhalen of planten opruimen. Stekken vorstvrij zetten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Het melksap van de isotoma is giftig en sterk irriterend: op de huid geeft het roodheid en jeuk, in de ogen pijn en ontsteking, en inslikken geeft een branderige mond, braken en diarree. Het sap komt vrij als je een stengel breekt of bloemen knipt: draag handschoenen, wrijf niet in je ogen en was daarna je handen, en spoel sap in de ogen meteen lang met water. Zet bloembakken en potten buiten het bereik van kinderen, honden en katten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam axillaris verwijst naar de bloemen die in de bladoksels zitten.
• Isotoma hoort bij de klokjesfamilie en is verwant aan lobelia.
• Veel planten uit de klokjesfamilie hebben melksap, ook isotoma.