Lavandin

Hoe herken je een lavandin?

Groeivorm

Bolle, wintergroene dwergstruik van zo’n 80 cm hoog en 1 m breed, met een houtige voet.

Blad

Smal, grijsgroen en aromatisch; het blijft de hele winter aan de struik.

Bloem

Lange, slanke stengels die ver boven het blad uitsteken, met lange, puntige aren in lila tot paars, vaak met zijtakjes. Bloei in juli–augustus.

Geur

Sterk en fris, wat scherper en kamferachtiger dan echte lavendel.

Wortels

Diep en fijn vertakt. Ze verdragen droogte goed, maar rotten in natte grond.

Bloei: juli–augustus · Oogst en vruchten: juli–augustus · Planten: april–mei · Snoeien: april en augustus

Waarom in je tuin?

• Een sterke, zomerse geur die je al ruikt als je er langs loopt.
• Een magneet voor bijen, hommels en vlinders in juli en augustus.
• Wintergroen grijs blad dat ook buiten de bloei de border structuur geeft.
• Ideaal om te drogen: voor boeketten en geurzakjes.
• Na het eerste jaar zeer droogtebestendig en zonder mest tevreden.

Waar staat een lavandin graag?

• Volle zon: hoe zonniger, hoe meer bloemen en hoe sterker de geur.
• Schrale, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk. Verbeter zware grond met grof zand of grind, of plant op een verhoogd bed.
• Droog; natte voeten in de winter zijn gevaarlijker dan vorst.
• Een warme plek langs een pad, aan het terras of tegen een zonnige muur is ideaal.
• Plant op 80–100 cm van elkaar; voor een lage haag op 60 cm.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

0,8 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Een klassieke combinatie: paars en roze in een zonnige border.
• Kattenkruid: Nog meer blauwpaarse bloemen en bijen, op dezelfde droge grond.
• Tijm: Een lage, geurige rand vooraan.
• Siergrassen: Wuivende sprieten naast de bolle struiken.

Hoe en wanneer plant je een lavandin?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, als de grond opgewarmd is; zo wortelt hij goed in voor de winter.
2. Zet de pot vooraf even in een emmer water.
3. Graaf een plantgat iets groter dan de kluit en meng er op zware grond een paar scheppen grof zand of grind door.
4. Zet de plant even diep als in de pot, niet dieper, en druk aan.
5. Geef meteen water en het eerste jaar opnieuw bij droogte.
6. Mulch met grind in plaats van schors: dat houdt de voet droog en weerkaatst warmte.

Verzorgen

Water

Alleen de eerste zomer geregeld water bij droogte. Daarna heeft hij in de volle grond nauwelijks water nodig.

Bemesten

Niet doen: rijke grond geeft slappe groei, minder bloemen en minder geur.

Mulchen

Gebruik grind of kiezels, geen schors of compost die vocht vasthouden.

Oogsten

Knip stengels om te drogen als de helft van de bloempjes open is, en hang ze ondersteboven op een droge, schaduwrijke plek.

In een pot

Kies een ruime pot met een gat, gevuld met potgrond met een derde grof zand. Geef in de zomer water als de grond droog is.

Tip: Plant hem op een verhoogd bed, tegen een zonnige muur of tussen grind: op droge grond overleeft hij de winter veel beter dan op natte.

Wanneer snoei je een lavandin?

Snoeimaanden: april en augustus.

Wanneer: Twee keer per jaar: eind augustus, na de bloei, en licht in april.

Hoe:

• Knip na de bloei de bloemstengels af, samen met 2–3 cm van het blad, zodat de struik mooi rond blijft.
• Knip in april nog eens licht bij om hem compact te houden, altijd in het groene, bebladerde deel.
• Snoei nooit tot in kaal hout: daar loopt hij niet meer uit.
• Een oude, kale, uitgezakte struik vervang je beter door een jonge plant: zwaar terugsnoeien overleeft hij zelden.

Let op: Snoei na half september niet meer: nieuwe scheuten zijn dan gevoelig voor vorst. Wacht in het voorjaar tot de strenge vorst voorbij is.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In juli–augustus: niet-bloeiende scheuten van 8–10 cm, onderste blaadjes weg, in een zanderig mengsel op een lichte plek zonder felle zon. Hou het matig vochtig; na 4–6 weken wortelen ze.

Afleggen

Pin in het voorjaar een lage tak in de grond en dek af met zand of aarde. Na een paar maanden heeft hij wortels en kun je hem losmaken.

Hoe komt een lavandin de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C, genoeg voor de meeste Belgische winters.
• Natte grond in de winter is gevaarlijker dan vorst: zorg voor een goede afwatering.
• Snoei in de herfst niet meer; het blad beschermt de struik.
• In een pot: zet hem in de winter tegen een muur, onder een afdakje, op potvoetjes zodat het water weg kan.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: De struik verkleurt grijs, verwelkt en sterft af, vaak na een natte winter. Plant op een drogere plek of verbeter de grond met grind.
• Rozemarijnhaantje: Een klein, glanzend metaalgroen kevertje met paarse strepen vreet aan blad en bloemen. Klop de kevertjes en larven op een krant en ruim ze op.
• Schuimbeestjes: Witte schuimklodders op de stengels in mei–juni. Ze zijn onschuldig; spuit ze eventueel weg met water.
• Kaal en uitgezakt: Zonder jaarlijkse snoei verhout de struik en valt hij in het midden open. Snoei elk jaar en vervang oude planten tijdig.

Het jaar rond

• April: Licht in vorm snoeien, in het groen. Planten.
• Mei: Planten. Jonge planten water geven bij droogte.
• Juni: De bloemstengels verschijnen. Letten op schuimbeestjes.
• Juli: Bloei: bijen en vlinders. Stengels oogsten om te drogen.
• Augustus: Volle bloei. Eind augustus na de bloei snoeien. Stekken nemen.
• September: Stekken kan nog. Letten op rozemarijnhaantje. Niet meer snoeien.
• Oktober: Rust. Zorgen dat de voet droog blijft.
• December: Potten droog en beschut zetten.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juli–augustus)

Knip de lange bloemstengels in juli en augustus op een droge ochtend, als ongeveer de helft van de bloempjes open staat: dan is de geur het sterkst en vallen de bloempjes na het drogen niet uit. Lavandin heeft langere stengels en geurt sterker dan echte lavendel: ideaal voor droogboeketten, geurzakjes, badzout en lavendelstokjes. Voor de keuken kies je echte lavendel (Lavandula angustifolia): lavandin bevat meer kamfer en smaakt bitter en zeepachtig. Laat ook genoeg bloemen staan voor de bijen en de vlinders.

Bewaring

Bind kleine bosjes en hang ze ondersteboven op een donkere, droge en luchtige plek, 1 à 2 weken. Ris daarna de bloempjes af en bewaar ze in een gesloten pot uit het licht: ze blijven een jaar geurig. Voor lavendelstokjes gebruik je verse stengels.

Let op: Lavandin is niet om te eten of te drinken: gebruik daarvoor echte lavendel (Lavandula angustifolia), en ook die met mate. Neem etherische olie van lavandin of lavendel nooit in en gebruik ze niet onverdund op de huid. Heb je een gevoelige huid, test badzout dan eerst op een klein plekje, en gebruik het niet op een geïrriteerde huid. Houd geurzakjes en badzout buiten het bereik van kleine kinderen en huisdieren. Knip liefst als er weinig bijen op de bloemen zitten, en pas op voor steken.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Lavendelstokjes (Andere · 1 stokje · 30 min + een paar uur laten soepel worden)
• Badzout met lavandin (Verzorging · 1 pot van 250 g · 10 min + 1 week trekken)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Lavandin levert veel meer olie dan echte lavendel. Veel van de bekende paarse velden in de Provence zijn lavandin.
• Lavandinolie ruikt scherper en kamferachtiger dan die van echte lavendel en wordt veel gebruikt in zeep en wasmiddel.
• Lavandin vormt weinig of geen kiemkrachtig zaad: alle planten van een ras zoals ‘Grosso’ zijn gestekt van een en dezelfde moederplant.