Leptinella

Hoe herken je een leptinella?

Groeivorm

Laag, kruipend en matvormend, 2–5 cm hoog en tot 40 cm breed (en meer), met bovengrondse uitlopers.

Blad

Fijn ingesneden en varenachtig, 2–5 cm lang, donkergroen; bij ‘Platt’s Black’ bronzen tot zwartbruin.

Bloem

Kleine, knoopvormige, groengele hoofdjes van 5–8 mm, in mei en juni, weinig opvallend.

Groenblijvend

Het blad blijft het hele jaar aan de plant, al kan het in strenge vorst bruin worden.

Wortels

Ondiep, wortelend langs de stengels: elk stukje met wortels groeit door.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–mei en september · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Een dichte, groenblijvende mat die onkruid onderdrukt en het hele jaar mooi blijft.
• Verdraagt licht betreden: ideaal tussen stapstenen en tegels.
• Het fijne, varenachtige blad geeft een zachte, rustige textuur.
• Past in een steentuin, in potten en als bodembedekker in zon of halfschaduw.
• Het donkerbladige ‘Platt’s Black’ geeft een mooi contrast met licht blad of grind.

Waar staat een leptinella graag?

• Zon tot halfschaduw; in de volle zon heeft hij bij droogte water nodig.
• Humusrijke, doorlatende grond: zand of leem, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig; hij droogt snel uit maar houdt niet van natte voeten.
• Reken op 25–30 cm per plant; de mat sluit zich na een jaar of twee.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,05 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Siergrassen: Fijn gras boven de platte mat geeft contrast in hoogte.
• Hosta: Breed blad naast het fijne varenblad.
• Steenbreek: Een lage, bloeiende rotsplant voor in de steentuin.
• Vetkruid: Droogtebestendig, past in dezelfde steentuin of tussen stenen.
• Lavendel: Een grijze, geurende buur naast de groene mat.

Hoe en wanneer plant je een leptinella?

Planten in maart–mei en september.

1. Plant in maart–mei of in september, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Maak de grond los, haal onkruid weg en werk een beetje compost door.
3. Zet de plantjes even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 25–30 cm afstand; tussen stapstenen zet je ze net naast de stenen.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste jaar vochtig.
6. Een dun laagje compost of fijn grind rond de plantjes houdt onkruid weg tot de mat dicht is.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig water geven. Daarna enkel bij langdurige droogte: de wortels zitten ondiep en de mat verdroogt snel.

Bemesten

In het voorjaar een dun laagje compost of een lichte gift organische mest. Te veel mest geeft slappe groei.

Onkruid

Wied tot de mat dichtgroeit; daarna onderdrukt hij onkruid zelf.

Betreding

Licht betreden gaat prima. Bij zwaar gebruik gaat de mat achteruit.

Begrenzen

Steek de randen af met een spade om te voorkomen dat hij in het gazon of de border groeit.

Tip: Plant hem tussen stapstenen en op plekken waar je niet wilt wieden. Steek de randen jaarlijks af, zo blijft hij waar je hem wilt.

Wanneer snoei je een leptinella?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: In april, als de groei op gang komt.

Hoe:

• Knip bruine, door de winter beschadigde plekken met een schaar of een trimmer weg.
• Een lichte snoeibeurt met een heggenschaar of grasschaar houdt de mat dicht en netjes.
• Verwijder uitgebloeide hoofdjes enkel als je ze storend vindt.
• Haal in de herfst gevallen bladeren van de mat, zodat het blad niet verrot.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Het hele groeiseizoen, het best in maart–mei: trek een stuk van de mat los met wortels en plant het elders. Water goed aan.

Stekken

Stengelstukjes met wortels afknippen en meteen planten; ze groeien snel door.

Hoe komt een leptinella de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in een gewone Belgische winter blijft hij groen of herstelt hij snel.
• In een strenge winter kan het blad bruin worden; knip dat in april weg, dan loopt de mat opnieuw uit.
• In een pot: zet de pot op een beschutte plek en bescherm hem tegen langdurige vorst met jute of noppenfolie.

Ziektes en plagen

• Bruine plekken: Door droogte of strenge vorst. Water geven, het bruine blad wegknippen en wachten: de mat herstelt.
• Woekeren: De plant kruipt in naburige planten, paden of het gazon. Steek de randen jaarlijks af.
• Slakken: Af en toe slakkenvraat in het voorjaar. Verzamel de slakken ’s avonds.
• Rot: In natte, zware grond rotten de stengels. Meng zand of grind door de grond en zorg voor afvoer.

Het jaar rond

• Maart: Planten of delen. Compost aanbrengen.
• April: Bruin blad wegknippen. Onkruid wieden.
• Mei: Planten. Bloei begint, kleine knopjes.
• Juni: Bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Groei. Water geven bij langdurige droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte. Randen afsteken.
• September: Planten of delen. Gevallen bladeren van de mat halen.
• November: Rust. De mat blijft groen, tenzij het hard vriest.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam Leptinella komt van het Griekse woord ‘leptos’, dat ‘fijn’ of ‘dun’ betekent, naar het fijne blad.
• De bloemhoofdjes lijken op kleine knoopjes, daarom heet de plant in het Engels ‘brass buttons’.
• De plant behoort tot de composietenfamilie, net als het madeliefje en de margriet.