Liguster

Hoe herken je een liguster?

Groeivorm

Dichte, vertakte groenblijvende struik van ongeveer 2 m hoog en breed; met snoei makkelijk klein te houden.

Blad

Klein, eirond tot elliptisch, 1–3 cm, leerachtig en glanzend donkergroen, tegenoverstaand aan de tak.

Bloem

Kleine witte bloempluimpjes in juni; bij strak scheren verdwijnt een deel ervan.

Vrucht

Kleine blauwzwarte bessen in de herfst; ze zijn giftig.

Wortels

Fijn vertakt en ondiep tot middeldiep; hij verplant goed als jonge struik.

Bloei: juni · Planten: april–mei en september–oktober · Snoeien: mei, juli en september

Waarom in je tuin?

• Groenblijvend, klein blad en een dichte bouw: perfect voor bollen, kegels, lage hagen en strakke vormen.
• Goed alternatief voor buxus, want de buxusmot eet hem niet.
• Herstelt na snoeien snel en laat zich ook op oudere leeftijd nog bijsnoeien.
• De witte bloemen in juni zijn een bron van nectar voor bijen en andere insecten.
• Groeit in zon en halfschaduw, in gewone tuingrond en ook in een grote pot of plantenbak.

Waar staat een liguster graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon blijft de vorm dichter, in diepe schaduw wordt hij ijl.
• Gewone, goed doorlaatbare tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normale vochtigheid; hij verdraagt tijdelijke droogte als hij goed is ingeworteld, maar niet langdurige natte voeten.
• Beschut tegen koude oostenwind. Reken op 1–2 m tussen de planten, voor een haag op 40–50 cm.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

2 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Zilvergrijs blad en paarse bloemen naast het donkere, strakke groen.
• Hortensia: Grote bloemschermen in de zomer voor de groene achtergrond.
• Siergrassen: Losse, speelse pluimen die contrasteren met de strakke vorm.
• Hosta: Breed blad aan de voet in de halfschaduw.
• Pioenroos: Zachte bloemen in mei–juni voor een groenblijvende rand.

Hoe en wanneer plant je een liguster?

Planten in april–mei en september–oktober.

1. Plant in april–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en maak de bodem los.
3. Zet de struik even diep als in de pot, of iets hoger, en vul aan met de grond vermengd met wat compost.
4. Voor een lage haag of een rij bollen: houd 40–50 cm tussen de planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water, ook bij regen, en leg een laag mulch rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks flink water geven. Daarna alleen bij langdurige droogte, en in een pot regelmatig.

Bemesten

In maart een handvol organische mest of compost. Geef na juli geen mest meer, zodat de scheuten kunnen verharden.

Mulchen

Een laag compost of schors in het voorjaar houdt de grond vochtig en onderdrukt onkruid.

Vormsnoei

Bijsnoeien houdt de bol of figuur strak; zie het onderdeel snoeien.

Potcultuur

Gebruik een pot met drainagegaten en potgrond; in de zomer vaak water geven en in het voorjaar bemesten.

Tip: Maak de vorm in het begin met een sjabloon of touwtje, en scheer vaak en weinig: dan blijft de bol of kegel dicht tot aan de grond.

Wanneer snoei je een liguster?

Snoeimaanden: mei, juli en september.

Wanneer: Twee tot drie keer per jaar scheren, tussen mei en september: een eerste keer in mei, een tweede keer in juli en eventueel nog eens in september.

Hoe:

• Scheer met een scherpe heggenschaar of snoeischaar telkens een stukje van de nieuwe groei.
• Houd de vorm lichtjes breder aan de onderkant zodat ook de onderste takken licht krijgen.
• Snoei niet in volle zon op een hete dag, want de blootgestelde bladeren kunnen verbranden.
• Wil je een verwaarloosde struik verjongen, snoei dan in april tot op sterke, gezonde knoppen.

Let op: Snoei na half september niet meer: late scheuten verharden niet meer voor de winter en kunnen bevriezen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In juli–augustus half verhoute stekken van 10 cm, onderste blaadjes weg, in een potje met zand en potgrond onder plastic. Wortels na enkele weken.

Zaaien

De bessen kunnen gezaaid worden, maar dat is traag en de nakomelingen zijn niet altijd gelijk aan de moederplant.

Hoe komt een liguster de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C. In strenge winters kan hij wat blad verliezen of bruin worden; vaak loopt hij in mei weer uit.
• Jonge planten en struiken op een open plek beschermen met een laag mulch en eventueel een wintervlies.
• In een pot: zet hem bij vorst tegen een beschutte muur en wikkel de pot in jute of noppenfolie.

Ziektes en plagen

• Winterschade: Bruine of afgevallen blaadjes in het voorjaar na strenge vorst of droge wind. Wacht tot mei met snoeien: veel struiken lopen opnieuw uit.
• Taxuskever: Halvemaanvormige happen in de bladrand; de larven eten de wortels. Aaltjes (nematoden) in het voorjaar of eind augustus tegen de larven zijn een biologische aanpak.
• Wortelrot: Gele bladeren en slap hangende takken op zware, natte grond. Zorg voor drainage en niet te veel water.
• Schildluis en bladluis: Kleverige bladeren en kleine bruine schilden op de takken. Afborstelen of afspoelen en lieveheersbeestjes helpen.

Het jaar rond

• Maart: Organische mest of compost geven. Controleren op winterschade.
• April: Planten en snoeien van oude struiken. Mulch aanbrengen.
• Mei: Eerste keer scheren. Planten mogelijk.
• Juni: Witte bloemen. Water geven bij droogte.
• Juli: Tweede keer scheren. Bij hitte en droogte water geven.
• Augustus: Half verhoute stekken nemen. Aaltjes tegen de larven kunnen nu.
• September: Eventueel een laatste keer scheren, uiterlijk half september. Planten.
• Oktober: Planten. Mulch aanbrengen voor de winter.
• November: Jonge planten beschermen als er strenge vorst voorspeld wordt.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Bessen en blad van liguster zijn giftig: de blauwzwarte bessen geven bij kinderen braken, buikpijn en diarree. Ze hangen in trossen van de herfst tot in de winter, in een haag vaak precies op kinderhoogte. Pluk ze weg of knip de uitgebloeide pluimen af waar kinderen of huisdieren spelen. Ook giftig voor honden, katten, paarden en vee: gooi het snoeisel niet in een weide, en was je handen na het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soort is genoemd naar Jean Marie Delavay, een Franse missionaris die in de 19e eeuw in Yunnan veel planten verzamelde.
• Liguster hoort tot de olijffamilie (Oleaceae), net als olijf, es, sering en jasmijn.
• Buxusmotrupsen eten buxus, maar liguster is geen waardplant, daarom wordt deze liguster als alternatief gebruikt.