Paaslelie

Hoe herken je een paaslelie?

Groeivorm

Rechtopstaande bolplant van ongeveer 90 cm hoog en 30 cm breed, met een stevige, rechte stengel.

Blad

Smal tot lancetvormig, glanzend donkergroen, verspreid langs de stengel.

Bloem

Grote trompetten, ruim 10 cm lang, in kleine groepjes aan de top van de stengel, van juli tot augustus.

Geur

Zwaar en zoet; vooral ’s avonds merkbaar.

Bol

Bol zonder beschermend vel, opgebouwd uit witte schubben; hij droogt snel uit.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–mei

Waarom in je tuin?

• Zuiver witte, trompetvormige bloemen met een zware, zoete geur.
• Bloeit in juli–augustus, als de tuin toe is aan nieuwe hoogtepunten.
• Uitstekend als snijbloem: een paar stengels in de vaas geuren de hele kamer vol.
• Past in een pot op het terras of op een beschutte, warme plek in de border.
• Een klassieker met een eeuwenoude symboliek van zuiverheid en Pasen.

Waar staat een paaslelie graag?

• Zon tot halfschaduw op een warme, beschutte plek; de voet mag in de schaduw staan.
• Doorlatende, humusrijke grond: zand of leem; neutraal tot kalkrijk is goed.
• Normaal vochtig: de grond mag niet uitdrogen, maar staand water laat de bol rotten.
• Beschut tegen wind en vorst: een zuidmuur is ideaal.
• In een pot: 25–30 cm breed, met gaten in de bodem, met 2–3 bollen per pot.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,9 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -5 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Hortensia: Witte en roze bloemen vullen de zomerborder samen met de geurende trompetten.
• Lavendel: Houdt van dezelfde warme plek; paars contrasteert met het witte.
• Siergras: Zachte pluimen vullen de ruimte rond de lelie.
• Geranium: Een pot met geraniums aan de voet houdt de bol koel.

Hoe en wanneer plant je een paaslelie?

Planten in maart–mei.

1. Plant in maart–mei; bollen uit de winkel kunnen eerst in een pot binnen starten.
2. Graaf een plantgat of kies een pot van 15 cm diepte (drie keer de hoogte van de bol); meng zware grond met compost en zand.
3. Zet de bol rechtop, op een laagje zand tegen rot, 25–30 cm uit elkaar.
4. Bedek met aarde en geef goed water, daarna matig.
5. Zet de pot na de ijsheiligen (half mei) buiten op een warme, beschutte plek.

Verzorgen

Water

Houd de grond gelijkmatig vochtig in het groeiseizoen, vooral in juni–augustus. Na de bloei en in de winter veel minder.

Bemesten

Eens in de twee weken een beetje bloembollenmeststof of vloeibare voeding in het groeiseizoen. Stop na de bloei.

Mulchen

Een laag bladcompost of fijne schors houdt de grond koel en vochtig.

Steun

Een bamboestok bij de stengel voorkomt dat de zware bloemtrossen omvallen.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg, maar laat stengel en blad staan tot ze geel zijn: ze voeden de bol.

Tip: Kweek hem in een pot en overwinter die vorstvrij: hij is minder winterhard dan andere lelies. Zet de pot in juli–augustus op het terras, waar je de geur ruikt, maar niet waar katten bij kunnen.

Wanneer snoei je een paaslelie?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Knip de uitgebloeide bloemen weg en haal de stengels pas weg als ze helemaal verdord zijn, in oktober.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen weg, net onder de bloem.
• Laat de stengel en het blad staan tot ze geel zijn: ze voeden de bol.
• Knip de verdorde stengel af, vlak boven de grond of boven de potgrond.

Let op: Knip een groene stengel nooit te vroeg af: de bol heeft het blad nodig om op te laden voor volgend jaar. Bij snijbloemen de meeldraden wegknippen: het stuifmeel geeft vlekken.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bolletjes delen

In oktober–november, bij het verpotten: de kleine bolletjes naast de hoofdbol voorzichtig losmaken en apart in potten zetten; na 2–3 jaar bloeien ze.

Schubben

In de herfst een paar gezonde schubben van de bol afbreken, in vochtig zand of perliet in een plastic zakje bij kamertemperatuur leggen; na enkele weken vormen zich nieuwe bolletjes.

Zaad

Zaai in het voorjaar in potten bij kamertemperatuur; de zaailingen bloeien na enkele jaren.

Hoe komt een paaslelie de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet betrouwbaar winterhard: de bol verdraagt zware vorst slecht (grens ongeveer −5 °C). In Vlaanderen overwinter je hem het best in een pot.
• Zet de pot na de bloei, voor de eerste vorst, vorstvrij en frisser (5–10 °C) in een garage, kelder of tuinhuis; houd de bol bijna droog.
• In de volle grond: bedek de plek met een dikke laag droge bladeren of schors (15–20 cm) en bescherm tegen regen; reken op uitval bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Lelietorretje: Een felrood kevertje en slijmerige larven (bedekt met eigen uitwerpselen) vreten het blad in april–juli. Plukken met de hand is de beste aanpak.
• Botrytis: Bruine vlekken op blad en knoppen in nat weer. Knip aangetast blad weg, laat ruimte tussen de planten en water niet over het blad.
• Bolrot: In natte potgrond of koude, natte grond verrotten de bollen. Gebruik een pot met gaten en doorlatende grond.
• Bladluis: Zitten op jonge scheuten en knoppen en kunnen virus overbrengen. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.

Het jaar rond

• Maart: Bollen planten in potten. Binnen of in de kas laten starten.
• April: Planten. Pot op een lichte, koele plek.
• Mei: Na de ijsheiligen naar buiten. Water en voeding geven.
• Juni: Knoppen vormen zich. Steun plaatsen. Letten op lelietorretjes.
• Juli: Bloei begint. Bloemen snijden voor de vaas.
• Augustus: Bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
• September: Blad vergeelt. Minder water geven.
• Oktober: Pot vorstvrij zetten. Verdorde stengels afknippen.
• November: Pot droog en vorstvrij overwinteren.
• December: Rust. Af en toe controleren op rot of schimmel.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Lelies zijn levensgevaarlijk voor katten: alle delen, ook het stuifmeel en het water uit de vaas, geven al in kleine hoeveelheden acuut nierfalen, dat zonder snelle behandeling vaak dodelijk afloopt. Een beetje stuifmeel dat een kat uit haar vacht likt, kan al genoeg zijn. Heeft je kat aan een lelie gezeten of stuifmeel op haar vacht, bel dan meteen je dierenarts, ook als ze nog niets laat merken. Zet geen snijlelies in huis als je een kat hebt (de meeldraden wegknippen is niet genoeg) en plant ze niet waar katten vaak komen. Voor kinderen en honden zijn lelies veel minder gevaarlijk, maar ook zij kunnen er maag- en darmklachten van krijgen. Verwar ze niet met daglelies (Hemerocallis), waarvan je de knoppen en bloemen wel kunt eten (al zijn ook die gevaarlijk voor katten): eet nooit van een echte lelie. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Hij wordt in kassen zo geforceerd dat hij rond Pasen bloeit; in de tuin bloeit hij van nature pas in de zomer.
• De soortnaam longiflorum betekent ‘langbloemig’, naar de lange trompetvormige bloemen.
• In veel landen is de witte lelie een symbool van Pasen en zuiverheid.