Lilium speciosum

Hoe herken je een Lilium speciosum?

Groeivorm

Rechtopstaande bolplant van ongeveer 1,2 m hoog en 30 cm breed, met een stevige stengel.

Blad

Breed lancetvormig, glanzend donkergroen, verspreid langs de stengel.

Bloem

Grote, sterk teruggekrulde bloemen in een tros aan de top van de stengel, van augustus tot september.

Kleur

Wit tot roze, met dieper roze vlekken en verheven, rood-roze stippen in de keel.

Geur

Zwaar en zoet; vooral ’s avonds sterk merkbaar.

Bloei: augustus–september · Planten: maart–april en oktober–november

Waarom in je tuin?

• Bloeit laat, in augustus–september, als veel andere lelies al uitgebloeid zijn.
• Sterk geurende, wit-roze bloemen met opvallende verheven stippen in de keel.
• Winterhard tot ongeveer −20 °C en jarenlang in de grond of in een pot te houden.
• Prima snijbloem: een paar stengels geuren de hele kamer vol.
• Past in een border met zure grond en is ideaal om in een pot op het terras te zetten.

Waar staat een Lilium speciosum graag?

• Zon tot halfschaduw; de bloemen willen veel licht, de voet houdt van schaduw en een koele bodem.
• Zure tot neutrale, humusrijke grond: zand, leem of veen. Kalk verdraagt hij niet.
• Normaal vochtig: de grond mag niet uitdrogen, maar staand water laat de bol rotten.
• Beschut tegen harde wind en late voorjaarsvorst, want de scheuten komen vroeg boven.
• Plant de bollen 30 cm uit elkaar, in groepjes van drie tot vijf.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

1,2 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt van dezelfde zure grond; de lelie bloeit als de rododendron al uitgebloeid is.
• Hortensia: Bloeit tegelijk in blauw en roze naast de geurende lelie.
• Varens: Houden de voet koel en vochtig.
• Hosta: Breed blad aan de voet houdt de grond koel.

Hoe en wanneer plant je een Lilium speciosum?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in oktober–november of in maart–april; in de herfst planten geeft de beste wortels.
2. Graaf een plantgat van 15–20 cm diep en meng de grond met bladcompost; in kalkrijke grond kies je voor een pot.
3. Zet de bol rechtop, op een laagje zand tegen rot, 30 cm uit elkaar.
4. Bedek met aarde en geef goed water, bij voorkeur regenwater.
5. In een pot: 30 cm breed, met gaten in de bodem, gevuld met zure potgrond (voor heide en rododendron) vermengd met wat perliet.

Verzorgen

Water

Houd de grond gelijkmatig vochtig, vooral in mei–september. Geef bij voorkeur regenwater, want kraanwater is vaak te kalkrijk.

Bemesten

In het voorjaar een beetje compost of meststof voor zuurminnende planten. Geen kalkhoudende meststoffen.

Mulchen

Een laag bladcompost of dennenschors houdt de grond koel, vochtig en zuur.

Steun

Een bamboestok bij de stengel voorkomt dat de zware bloemtrossen omvallen.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg, maar laat stengel en blad staan tot ze geel zijn: ze voeden de bol.

Tip: Hij houdt niet van kalk: kweek hem in zure, humusrijke grond of in een pot met zure potgrond en geef regenwater. Plant 15–20 cm diep, want hij vormt ook wortels aan de stengel.

Wanneer snoei je een Lilium speciosum?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Knip uitgebloeide bloemen weg en haal de stengels pas weg als ze helemaal verdord zijn, in november.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen weg, net onder de bloem.
• Laat de stengel en het blad staan tot ze geel zijn: ze voeden de bol.
• Knip de verdorde stengel af, vlak boven de grond of boven de potgrond.

Let op: Knip een groene stengel nooit te vroeg af: de bol heeft het blad nodig om op te laden voor volgend jaar.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Schubben

In de herfst een paar gezonde schubben van de bol afbreken, in vochtig zand of perliet in een plastic zakje bij kamertemperatuur leggen; na enkele weken vormen zich nieuwe bolletjes.

Bolletjes delen

Verdeel dichte groepen in oktober–november en plant de bolletjes meteen terug op 15–20 cm.

Zaad

Zaai in het voorjaar in potten; de zaailingen hebben enkele jaren nodig om te bloeien.

Hoe komt een Lilium speciosum de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C in België: geen bescherming nodig als de grond doorlatend is.
• Bedek de bol met een laag bladcompost of droge bladeren van 5–10 cm; de scheuten komen vroeg boven, dus dek ze af bij late vorst.
• In een pot: zet de pot beschut en droog tegen een muur, wikkel hem in jute en laat hem niet in water staan.

Ziektes en plagen

• Lelietorretje: Een felrood kevertje en slijmerige larven (bedekt met eigen uitwerpselen) vreten het blad in april–juli. Plukken met de hand is de beste aanpak.
• Botrytis: Bruine vlekken op blad en knoppen in nat weer. Knip aangetast blad weg, laat ruimte tussen de planten en water niet over het blad.
• Gele bladeren door kalk: Geel blad met groene nerven duidt op kalkchlorose. Gebruik zure potgrond en regenwater.
• Bolrot: In natte grond verrotten de bollen. Plant in doorlatende grond en meng klei met zand.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Jonge scheuten verschijnen: afdekken bij late vorst.
• April: Planten. Compost geven. Letten op lelietorretjes.
• Mei: Water geven bij droogte. Slakken tegenhouden.
• Juni: Knoppen vormen zich. Steun plaatsen.
• Juli: Knoppen zwellen. Bemesten met zure meststof.
• Augustus: Bloei begint. Bloemen snijden voor de vaas.
• September: Bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
• Oktober: Planten. Pot beschut zetten.
• November: Planten. Verdorde stengels afknippen. Mulchen met bladcompost.
• December: Rust onder de grond.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Lelies zijn levensgevaarlijk voor katten: alle delen, ook het stuifmeel en het water uit de vaas, geven al in kleine hoeveelheden acuut nierfalen, dat zonder snelle behandeling vaak dodelijk afloopt. Een beetje stuifmeel dat een kat uit haar vacht likt, kan al genoeg zijn. Heeft je kat aan een lelie gezeten of stuifmeel op haar vacht, bel dan meteen je dierenarts, ook als ze nog niets laat merken. Zet geen snijlelies in huis als je een kat hebt (de meeldraden wegknippen is niet genoeg) en plant ze niet waar katten vaak komen. Voor kinderen en honden zijn lelies veel minder gevaarlijk, maar ook zij kunnen er maag- en darmklachten van krijgen. Verwar ze niet met daglelies (Hemerocallis), waarvan je de knoppen en bloemen wel kunt eten (al zijn ook die gevaarlijk voor katten): eet nooit van een echte lelie. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De plant werd in de 19e eeuw vanuit Japan naar Europa gebracht en is een van de ouders van de Oriental-hybriden.
• De soortnaam speciosum betekent ‘prachtig’, naar de opvallende bloemen.
• Hij bloeit zo laat dat hij de lelieperiode van de tuin tot in september verlengt.