Rode lobelia

Hoe herken je een rode lobelia?

Groeivorm

Slanke, rechtopgaande plant van ongeveer 90 cm hoog en 30 cm breed, uit een bladrozet.

Blad

Lancetvormig en licht gezaagd, groen, soms roodbruin aangelopen.

Bloem

Tweelippige bloemen van 3–4 cm in lange, losse aren, van juli tot september.

Kleur

Helder scharlakenrood; er bestaan ook witte en roze vormen.

Wortels

Ondiepe, vezelige wortels; na de bloei vormt de plant nieuwe rozetten aan de voet.

Bloei: juli–september · Planten: mei–juni · Snoeien: augustus en oktober

Waarom in je tuin?

• Een van de felste rode bloemen in de tuin, van juli tot september.
• Gedijt op natte grond en aan vijverranden, waar veel borderplanten wegrotten.
• Slanke, rechte aren die opvallen tussen grassen en lage planten.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen.
• Weinig plaats nodig: slank genoeg voor een kleine tuin of een grote pot.

Waar staat een rode lobelia graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon moet de grond altijd vochtig zijn.
• Humusrijke grond: leem, klei of veen, zuur tot neutraal.
• Natte grond die nooit uitdroogt, bijvoorbeeld aan een vijverrand of in een moerasborder.
• Reken op 25–30 cm tussen de planten en plant ze in groepjes voor het mooiste effect.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

0,9 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Grote kattenstaart: Inheemse plant met paarse aren op dezelfde natte plek, in dezelfde maanden.
• Koninginnekruid: Inheemse plant met oudroze schermen en een vlinderlokker aan de waterkant.
• Japanse iris: Brede bloemen in juni–juli; daarna neemt de lobelia het over.
• Zegge: Een groene, grasachtige achtergrond die het rood laat stralen.

Hoe en wanneer plant je een rode lobelia?

Planten in mei–juni.

1. Plant in mei–juni, als de nachtvorst voorbij is, zodat hij voor de winter goed kan inwortelen.
2. Graaf een plantgat en meng er flink wat compost of bladcompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot: de rozet blijft op grondniveau.
4. Houd 25–30 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen ruim water en houd de grond daarna altijd vochtig.
6. Mulch met bladcompost om het vocht vast te houden.

Verzorgen

Water

De grond mag nooit uitdrogen. Geef in droge periodes om de paar dagen water, ook aan een vijverrand die droogvalt.

Bemesten

In mei wat compost of organische mest; meer is niet nodig.

Steun

Op een winderige plek houdt een stokje de aren rechtop.

Uitgebloeide bloemen

Knip de eerste uitgebloeide aar terug tot boven een zijscheut: zo bloeien de zijtakken langer door.

Winterbescherming

Dek de pol in de winter af met blad: natte vorst is zijn grootste vijand.

Tip: Houd de grond altijd vochtig en dek de pol in de winter af met blad. Neem in de herfst een paar rozetten op in een pot als reserve: zo ben je hem nooit kwijt.

Wanneer snoei je een rode lobelia?

Snoeimaanden: augustus en oktober.

Wanneer: Hij wordt nauwelijks gesnoeid. In augustus knip je uitgebloeide aren terug, en in oktober, na de bloei, de stengels tot net boven de bladrozetten.

Hoe:

• Knip uitgebloeide aren in augustus terug tot boven een zijscheut, voor meer bloemen.
• Knip in oktober de stengels terug tot net boven de rozetten aan de voet.
• Beschadig de rozetten niet: daaruit groeit de plant volgend jaar opnieuw.
• Dek de rozetten daarna los af met blad.

Let op: Werk met handschoenen en was daarna je handen: de plant is giftig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In april–mei de jonge rozetten aan de voet losmaken en elk apart opnieuw planten. Zo houd je de plant ook jong.

Stekken

In juli stekken van 10 cm van niet-bloeiende stengels in vochtige stekgrond zetten. Ze wortelen snel; laat ze de eerste winter vorstvrij overwinteren.

Hoe komt een rode lobelia de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C, maar natte vorst is zijn grootste vijand.
• Dek de pol in de winter af met een losse laag blad of stro en haal die in maart–april weer weg.
• Neem als reserve in de herfst een paar rozetten op in een pot en overwinter ze koel en vorstvrij, bijvoorbeeld in een koude bak.
• In een pot: zet hem in de winter koel en vorstvrij en houd de grond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Wegrotten in de winter: De rozet rot weg bij natte vorst. Afdekken met blad en een paar rozetten als reserve in een pot overwinteren.
• Slakken: Vreten de jonge rozetten in het voorjaar. Rapen of een bierval zetten.
• Verdroging: Bruine bladeren en weinig bloei als de grond uitdroogt. Altijd vochtig houden en mulchen.
• Kortlevend: Een plant leeft vaak maar enkele jaren. Scheur hem om de 2–3 jaar of neem stekken om hem te vernieuwen.

Het jaar rond

• Maart: Bij zacht weer het winterdek gedeeltelijk weghalen.
• April: Winterdek weghalen. Rozetten scheuren. Letten op slakken.
• Mei: Planten na de nachtvorst. Compost geven.
• Juni: Planten. Grond vochtig houden.
• Juli: Begin van de bloei. Stekken nemen. Water geven.
• Augustus: Volle bloei. Uitgebloeide aren terugknippen tot boven een zijscheut.
• September: Laatste bloei. Grond vochtig houden.
• Oktober: Stengels terugknippen tot boven de rozetten. Reserverozetten oppotten.
• November: Pol afdekken met blad of stro.
• December: Winterdek nakijken.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de lobelia zijn giftig: ze bevatten lobeline en verwante alkaloïden, die werken zoals nicotine. Inslikken geeft misselijkheid, braken, speekselvloed en buikpijn, en bij grotere hoeveelheden duizeligheid, zweten, een snelle hartslag en ademhalingsproblemen. Een verwante soort werd vroeger als kruid tegen astma en om te stoppen met roken gebruikt: maak van je tuinlobelia nooit thee of middeltjes. Houd kinderen, honden, katten en grazende dieren weg van de plant, en draag handschoenen bij het snoeien, want het melksap kan de huid irriteren. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam cardinalis verwijst naar het scharlakenrood van de mantels van kardinalen.
• In Noord-Amerika wordt hij vooral door kolibries bestoven, die met hun lange snavel bij de nectar kunnen.
• Het geslacht Lobelia is genoemd naar Matthias de l’Obel, een Vlaamse plantkundige uit de 16de eeuw, geboren in Rijsel.