Paperwhite

Hoe herken je een paperwhite?

Groeivorm

Bolgewas van 30–40 cm hoog en ongeveer 10 cm breed, met rechte stengels.

Blad

Smal, riemvormig en grijsgroen; het groeit snel nadat de bol is geplant.

Bloem

Meerdere zuiver witte bloemen in een tros op één stengel, met een klein, kort kroontje.

Geur

Sterk en zoet; voor sommige mensen te zwaar in een kleine kamer.

Bol

Grote, ronde bol met een bruine, papierachtige schil.

Bloei: december–februari · Planten: oktober–december

Waarom in je tuin?

• Bloeit in december, januari en februari, als er buiten bijna niets bloeit.
• Zuiver witte bloemen in trossen, met een sterke, zoete geur.
• Heel makkelijk: gewoon planten op grind met water of in potgrond, zonder koude periode vooraf.
• Bloeit zo’n zes weken na het planten: plant om de twee weken een pot en je hebt de hele winter bloei.
• Geurt ook in een kleine ruimte en past in een schaal, een pot of een glazen vaas.

Waar staat een paperwhite graag?

• Helder licht zonder volle middagzon; liefst koel, rond 15–18 °C, want dan blijven de stengels steviger en bloeit hij langer.
• Zet de bollen in potgrond met een beetje zand, of op grind of kiezelsteentjes in een schaal met water.
• Buiten alleen in een beschutte pot op een vorstvrije plek, zoals een veranda: hij verdraagt maar ongeveer −3 °C.
• De bollen mogen dicht bij elkaar staan, op 1–2 cm van elkaar.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -3 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Amaryllis: Groot rood of wit naast de fijne witte trossen.
• Hyacint: Een tweede geurende winterbol voor een bol-arrangement.
• Cyclaam: Roze of rode bloemen in dezelfde koele, heldere ruimte.
• Kerstroos: Een winterbloeier voor in een pot op het terras of in de gang.

Hoe en wanneer plant je een paperwhite?

Planten in oktober–december.

1. Plant van oktober tot december. Reken op ongeveer zes weken tot de bloei: plant begin november voor bloei rond de kerst.
2. Kies een pot met afvoergaten en potgrond, of een schaal zonder gaten met grind of kiezelsteentjes.
3. Zet de bollen met de punt omhoog, dicht naast elkaar. In potgrond blijft het bovenste derde van de bol boven de grond.
4. Op grind vul je de schaal rond de bollen. Geef water tot net onder de onderkant van de bollen: de wortels moeten in het water, de bol zelf niet.
5. Geef potgrond een flinke gieter en houd de grond daarna licht vochtig.
6. Zet de pot op een koele, heldere plek en draai hem af en toe, zodat de stengels recht groeien.

Verzorgen

Water

In potgrond licht vochtig houden. Op grind het waterpeil net onder de bol houden, wekelijks bijvullen en verversen als het troebel wordt.

Licht

Helder licht, geen volle middagzon. Draai de pot af en toe voor rechte stengels.

Steun

Hoge stengels kunnen omvallen. Steun ze met takjes of een lint, of zet de pot koeler en lichter.

Bemesten

Niet nodig: de bol heeft genoeg reserve voor één bloei.

Na de bloei

Bollen die in water stonden zijn meestal uitgeput en bloeien niet meer goed: gooi ze weg. Bollen uit potgrond kun je laten uitgroeien tot het blad geel is; ze bloeien binnen zelden opnieuw.

Tip: Trek hem binnen op potgrond of op grind met water. Plant om de twee weken een pot voor bloei de hele winter, en houd hem koel zodat de stengels stevig blijven.

Wanneer snoei je een paperwhite?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Knip verwelkte bloemstengels na de bloei weg.

Hoe:

• Knip uitgebloeide stengels af, net boven de bol.
• Wil je de bol bewaren, laat dan het blad staan tot het geel is, zodat de bol kan bijvullen.
• Is de bol uit water uitgeput, gooi hem dan weg.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bijbollen

Bollen die jaren in de grond blijven vormen bijbollen. Haal ze in juni–juli, als het blad geel is, los en plant ze de herfst erna weer. Ze bloeien pas na een paar jaar.

Hoe komt een paperwhite de winter door?

Winterhard tot −3 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: hij verdraagt maar ongeveer −3 °C en wordt binnen gekweekt, op een koele en lichte plek (liefst 15–18 °C).
• Houd hem uit de buurt van een radiator: warmte maakt de stengels lang en slap en verkort de bloei.
• Plant je bollen uit potgrond na de vorstperiode buiten, kies dan een beschutte, zonnige plek; bloei is daar niet gegarandeerd.

Ziektes en plagen

• Lange, slappe stengels: Het is te warm of te donker. Zet de pot koeler en lichter en steun de stengels.
• Rotte bol: De bol is zacht en ruikt muf, vaak omdat hij in het water of in te natte potgrond staat. Houd het water net onder de bol en haal aangetaste bollen weg.
• Geen bloei: Er komt alleen blad. Oorzaak is meestal een kleine, uitgedroogde of al eerder gekweekte bol. Koop verse, grote bollen.
• Te zware geur: Zet de schaal in een grotere ruimte of een koele gang; een koelere plek geeft bovendien een langere bloei.

Het jaar rond

• Januari: Bloei. Waterpeil of potgrond controleren.
• Februari: Laatste bloemen. Uitgebloeide stengels wegknippen.
• Maart: Bollen uit water weggooien; bollen uit potgrond laten uitgroeien.
• Juni: Bollen die nog leven: blad geel, bol uitnemen en droog bewaren.
• Oktober: Bollen kopen en planten.
• November: Planten voor bloei rond de kerst; om de twee weken een nieuwe pot.
• December: Bloei. Koel houden.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van narcissen zijn giftig, vooral de bollen: die worden geregeld verward met uien of sjalotten, en de bladeren met prei of daslook. Bewaar de bollen dus nooit bij de groenten in de keuken of de kelder. Het sap van de stengels irriteert de huid en maakt andere bloemen in een vaas sneller slap. Ook giftig voor honden en katten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Anders dan tulpen en hyacinten heeft een paperwhite geen koude periode nodig: hij bloeit meteen na het planten.
• De soortnaam papyraceus betekent ‘papierachtig’; de Engelse naam ‘paperwhite’ verwijst naar de papierwitte bloemen.
• In het wild groeit hij in het westelijke Middellandse Zeegebied, op zonnige, droge plekken.