Knikkende vogelmelk

Hoe herken je een knikkende vogelmelk?

Groeivorm

Bolgewas van ongeveer 30 cm hoog en 10 cm breed, dat in pollen groeit.

Blad

Smal en grasachtig, blauwgroen tot donkergroen, met een witte middenstreep; het verdwijnt in de zomer.

Bloem

Losse, eenzijdige tros met hangende, zilverwitte klokjes met een brede groene streep aan de buitenkant, in april–mei.

Bol

Kleine, ronde, witte bol die snel bijbollen vormt.

Bloei: april–mei · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Zilverwitte, hangende klokjes in april en mei, op een moment dat de tuin nog fris en open is.
• Doet het goed in halfschaduw en onder heesters, waar veel bolgewassen minder bloeien.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen in het voorjaar.
• Verwildert op een goede plek en vormt na een paar jaar mooie pollen.
• Weinig werk: eenmaal geplant komt hij jaar na jaar terug.

Waar staat een knikkende vogelmelk graag?

• Halfschaduw is ideaal, bijvoorbeeld onder bladverliezende heesters; hij verdraagt ook zon en lichte schaduw.
• Doorlatende, humusrijke grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig in het voorjaar; in de zomer mag de grond droger zijn.
• Plant in groepjes van minstens 10 bollen, op 8–10 cm van elkaar.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Varens: Fris groen blad in dezelfde halfschaduw, dat de witte klokjes laat opvallen.
• Hosta: Het uitlopende blad verbergt het afstervende bollenblad.
• Longkruid: Bloeit tegelijk, met roze en blauwe bloemen.
• Sleutelbloem: Geel of roze, vroeg in het voorjaar naast de witte klokjes.

Hoe en wanneer plant je een knikkende vogelmelk?

Planten in september–november.

1. Plant van september tot november, als de grond nog niet bevroren is.
2. Graaf een brede kuil of afzonderlijke gaten; meng bij zware klei wat grof zand door de grond.
3. Zet de bol met de punt omhoog, 8–10 cm diep.
4. Houd 8–10 cm tussen de bollen en plant in groepen van 10 of meer voor een mooi effect.
5. Geef na het planten een gieter water, tenzij het regent.
6. Plant hem niet vlak naast kleine, fijne plantjes, want hij kan zich flink uitbreiden.

Verzorgen

Water

In het voorjaar licht vochtig houden tijdens de groei. In de zomer is water niet nodig.

Bemesten

Weinig nodig. Een laagje bladcompost in de herfst is genoeg.

Blad laten afsterven

Laat het blad staan tot het vanzelf geel is, meestal in juni, zodat de bol kan bijvullen.

Uitgebloeide bloemen

Knip de zaadstengels weg als je niet wilt dat hij zich uitzaait.

Controle

Haal in het najaar of voorjaar bollen weg die te dicht staan of op ongewenste plekken verschijnen.

Tip: Plant hem onder heesters of in halfschaduw, samen met varens en hosta’s. Zijn zilverwitte klokjes met een groene streep komen daar het mooist tot hun recht.

Wanneer snoei je een knikkende vogelmelk?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Knip zaadstengels weg in mei en gele bladeren in juni.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemstengels af als je niet wilt dat hij zich uitzaait.
• Laat het blad staan tot het volledig geel is.
• In gras: maai pas als het blad geel is, meestal vanaf juni.

Let op: Het blad te vroeg wegknippen verzwakt de bol en geeft volgend jaar minder bloemen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bijbollen

In juni–juli, als het blad geel is, of in september: steek de pol op, scheid de bijbollen en plant ze meteen terug, 8–10 cm diep.

Zaad

Hij zaait zich op een goede plek vanzelf uit. Het duurt enkele jaren voor de zaailingen bloeien.

Hoe komt een knikkende vogelmelk de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
• Het blad kan al in de winter boven de grond komen; lichte vorst deert het niet.
• In een pot: zet de pot beschut tegen een muur en laat hem niet vol water staan, zodat de bollen niet rotten of doorvriezen.

Ziektes en plagen

• Woekeren: De bollen vormen snel bijbollen en hij zaait zich uit. Haal ongewenste bollen weg en knip zaadstengels af.
• Bolrot: De bol is zacht en beschimmeld, vooral in natte, koude grond. Zorg voor doorlatende grond en haal aangetaste bollen weg.
• Geen bloei: Het blad komt op, maar er komen geen bloemen. Oorzaak is meestal te diepe schaduw, te dicht geplante bollen of een te vroeg weggehaald blad. Deel en verplant de pol.
• Slakken: Gaatjes in blad en bloemen in het voorjaar. Verzamel ze ’s avonds met een zaklamp.

Het jaar rond

• Maart: Het blad komt boven.
• April: Bloei begint. Slakken in de gaten houden.
• Mei: Volle bloei. Zaadstengels wegknippen als je uitzaaien wilt voorkomen.
• Juni: Blad geel: pollen delen en bijbollen verplanten.
• Juli: Rust.
• September: Planten of bijbollen herplanten.
• Oktober: Planten. Een laag bladcompost geven.
• November: Laatste kans om te planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van vogelmelk zijn giftig, vooral de bollen, die op kleine uitjes lijken; ook de bloemen en het water uit een vaas zijn giftig, voor mensen en voor huisdieren. Bewaar de bollen nooit bij de groenten en zet een vaas buiten het bereik van kinderen en katten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam nutans komt uit het Latijn en betekent ‘knikkend’, naar de hangende bloemen.
• De bloemen gaan vooral bij zonnig weer open en sluiten zich bij somber weer.
• In West-Europa groeit hij op veel plaatsen verwilderd in oude tuinen, parken en kerkhoven.