Patrinia

Hoe herken je een patrinia?

Groeivorm

Rechtopgaande vaste plant van 1–1,2 m hoog en ongeveer 50 cm breed, met dunne, taaie, vertakte stengels.

Blad

Onderaan een rozet van diep ingesneden, getand, donkergroen blad; aan de stengel zitten kleinere, gedeelde bladeren.

Bloem

Talrijke, piepkleine gele bloempjes van enkele millimeters in losse, vlakke schermen, van juli tot oktober.

Zaad

Na de bloei blijven de zaadhoofdjes staan en geven ze structuur in de late herfst.

Geur

In de tuin is de geur nauwelijks merkbaar, maar de gesneden bloemen ruiken in een vaas wat onaangenaam.

Bloei: juli–oktober · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit laat, van juli tot oktober, met een wolk van gele bloempjes als andere planten al op hun einde lopen.
• De luchtige bloem geeft een zachte, transparante laag in de border zonder de planten erachter te verbergen.
• Bijen en vlinders bezoeken de talrijke kleine bloemen.
• Goed als snijbloem voor een wilde, losse bos.
• Volledig winterhard (tot ongeveer −30 °C) en onderhoudsarm.

Waar staat een patrinia graag?

• Volle zon of halfschaduw; in halfschaduw wordt hij hoger en valt hij sneller om.
• Normale, doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal. Voedselrijke, vochtige grond maakt hem lang en slap.
• Normaal vochtig; hij verdraagt korte droogte maar bloeit het mooist met af en toe water.
• Reken op 50 cm tussen de planten; hij komt het best tot zijn recht in groepjes van drie tot vijf.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

1,2 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Pijpenstrootje: Luchtige halmen en pluimen sluiten aan bij de losse, ijle bloei.
• Prachtriet: Een hoog siergras dat de late zomerbloei omlijst.
• Herfstaster: Paarse en blauwe herfstbloei naast het goud van de patrinia.
• Zonnehoed: Dezelfde zonnige plek, met bloemen vanaf de zomer.
• IJzerhard: Hoge, ijle stengels met paarse bloemen doorweven de gele wolk.

Hoe en wanneer plant je een patrinia?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of waterverzadigd is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de pot en werk wat compost in de bodem.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met het hart van de rozet vlak boven de grond.
4. Houd 50 cm afstand tussen de planten en druk de aarde aan.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste seizoen vochtig.
6. Leg een dun laagje compost of schors rond de plant, maar niet tegen het hart.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks. Daarna enkel in lange droge perioden.

Bemesten

Weinig: een schep compost in maart is genoeg. Te veel voeding maakt hem lang en slap.

Mulchen

Een dun laagje compost in het voorjaar houdt het onkruid weg en de grond vochtig.

Steun

Meestal niet nodig. Valt hij om in halfschaduw of rijke grond, geef dan steun of knip hem in mei een derde in.

Uitgebloeide bloemen

Laat de zaadhoofdjes in de winter staan: ze geven structuur en vogels vinden er zaad.

Verdelen

Deel een oude pol om de 4–5 jaar in het voorjaar om hem fris te houden.

Tip: Zet hem tussen siergrassen en andere ijle planten: de transparante bloemen verbergen niets. Zet de vaas met gesneden bloemen liever buiten: de geur is niet voor elk wat wils.

Wanneer snoei je een patrinia?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen.

Hoe:

• Knip alle afgestorven stengels tot 10 cm boven de grond.
• Laat de zaadhoofdjes in de herfst en winter staan voor het winterbeeld.
• Wil je de plant lager houden, knip dan eind mei de scheuten een derde in; hij bloeit dan iets later.
• Verwijder dood blad onderaan in de rozet.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Verdelen

In maart–april of in september: spit de pol op, verdeel hem met een scherp mes of spade en plant de stukken meteen terug op 50 cm.

Zaaien

Zaai in de herfst buiten of in het voorjaar in potten: het zaad heeft vaak koude nodig om te kiemen. Hij zaait zich zelf ook uit.

Hoe komt een patrinia de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −30 °C: ook in strenge Belgische winters is geen bescherming nodig.
• Laat de droge stengels en zaadhoofdjes tot maart staan: met rijp zijn ze mooi.
• In een pot: kies een grote pot met drainage en zet hem tegen een muur.

Ziektes en plagen

• Omvallen: In halfschaduw of rijke grond buigen de lange stengels door. Zet hem in volle zon, bemest weinig of knip hem in mei in.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad aan het eind van de zomer, vooral bij droogte. Water geven en aangetaste bladeren wegknippen.
• Slakken: Ze vreten de jonge scheuten in maart–april. Raap ze ’s avonds op.
• Geur in de vaas: De gesneden bloemen ruiken onaangenaam. Zet ze buiten of op een plek waar je de geur niet merkt, en ververs het water.

Het jaar rond

• Maart: Terugknippen tot 10 cm. Compost geven. Planten of verdelen.
• April: Planten of verdelen. Op slakken letten.
• Mei: Planten. Eventueel de scheuten een derde inknippen.
• Juni: De stengels groeien uit. Eventueel steunen.
• Juli: Begin van de bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Bijen en vlinders. Snijden voor een boeket.
• September: Bloei. Planten of verplanten.
• Oktober: Laatste bloei. Planten.
• December: Rust. De zaadhoofdjes laten staan.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De naam Patrinia herinnert aan de Franse natuuronderzoeker Eugène Patrin, die in de 18e eeuw Siberië bereisde.
• Scabiosifolia betekent ‘met blad als een scabiosa’, naar het ingesneden blad.
• De plant is verwant aan valeriaan: hij hoorde vroeger bij de valeriaanfamilie, tegenwoordig bij de kamperfoeliefamilie.