
Foto: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Plantaginaceae
Slangenkop
Penstemon digitalis
In andere talen: Penstémon digitale (Français) · Foxglove beardtongue (English)
Penstemon digitalis is een vaste plant uit het oosten en midden van Noord-Amerika, waar hij groeit in prairies, open bossen en langs bosranden. Hij vormt een rozet van glanzende bladeren dat in zachte winters groen blijft, en daaruit groeien in het voorjaar rechtopgaande stengels tot zo’n 90 cm. In juni en juli dragen die luchtige pluimen van buisvormige, witte bloemen, soms met een lila of roze zweem, die wat op die van vingerhoedskruid lijken. Tuiniers waarderen hem omdat hij de winterhardste en makkelijkste penstemon is, goed tegen droogte kan en hommels aantrekt. Bekend is het ras ‘Husker Red’, met purperrood blad en stengels en witte tot lichtroze bloemen.
Licht
Zon of halfschaduw
liefst wat zon
Vocht
Droog tot normaal
geen natte voeten
Grond
Zand, leem of klei
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,9 m
hoog, 0,45 m breed
Bloei
juni–juli
| Snoeimaanden | maart |
|---|---|
| Hoogte | 0,9 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–juli |
Herkennen
Hoe herken je een slangenkop?
- Groeivorm
- Een bladrozet met rechtopgaande bloeistengels tot ongeveer 90 cm hoog en 45 cm breed.
- Blad
- Lancetvormig, glanzend en tegenoverstaand aan de stengel; groen, bij ‘Husker Red’ purperrood.
- Bloem
- Buisvormig met een open mond, wit, ongeveer 2,5 cm lang, in losse pluimen in juni–juli.
- Vrucht
- Kleine, bruine zaaddozen op stevige stengels die de hele winter blijven staan.
- Wortels
- Vezelige wortels in een compacte pol; hij woekert niet.
Bloei: juni–juli · Zaaien: februari–maart · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart
In je tuin
Waarom in je tuin?
- De winterhardste penstemon: hij overleeft ook strenge Belgische winters zonder bescherming.
- Witte bloemen in juni–juli, geliefd bij hommels en andere bijen.
- ‘Husker Red’ heeft purperrood blad, vooral in het voorjaar.
- Kan goed tegen droogte en groeit op zand, leem en klei.
- De zaadstengels blijven in de winter mooi staan.
- Mooi in een natuurlijke border of een prairietuin.
Waar staat een slangenkop graag?
- Zon of halfschaduw; in volle zon bloeit hij het rijkst en kleurt het blad van ‘Husker Red’ het mooist.
- Goed doorlatende zand-, leem- of kleigrond, zuur tot kalkrijk.
- Droog tot normaal vochtig; natte voeten in de winter verdraagt hij slecht.
- Reken op 40–45 cm tussen de planten.
- Licht
- Zon en halfschaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog of normaal
- Grootte
- 0,9 m hoog, 0,45 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Zonnehoed: Roze bloemen die na de penstemon bloeien, in dezelfde zon.
- Vingergras: Een luchtig siergras uit dezelfde prairies.
- Kattenkruid: Een blauwe wolk aan de voet, ook goed bestand tegen droogte.
- Salie: Blauwpaarse aren als contrast met de witte bloemen.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een slangenkop?
Planten in maart–mei en september.
- Plant van maart tot mei of in september, als de grond niet bevroren of te nat is.
- Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit; werk in zware klei wat grof zand of grind in.
- Zet de plant even diep als in de pot, met het rozet op grondhoogte.
- Houd 40–45 cm tussen de planten; in een groep van 3–5 komt hij het mooist tot zijn recht.
- Geef meteen ruim water en de eerste weken opnieuw bij droogte.
- Mulch dun met compost, maar houd het rozet vrij.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar bij droogte; daarna enkel bij lange droogte.
- Bemesten
- Niet nodig in gewone tuingrond: te rijke grond geeft slappe stengels.
- Uitgebloeide bloemen
- Laat ze staan voor de zaaddozen en de winterstructuur.
- Steun
- Zelden nodig; op rijke grond of in de schaduw kunnen de stengels uitzakken.
- Zaailingen
- Hij zaait zich soms uit; zaailingen van ‘Husker Red’ hebben niet altijd rood blad.
Tip: Laat de zaadstengels in de herfst staan en knip ze pas in maart af: ze geven structuur in de winter en zijn mooi met rijp erop.
Wanneer snoei je een slangenkop?
Snoeimaanden: maart.
Wanneer: In maart knip je de oude zaadstengels af. De rest van het jaar is snoeien niet nodig.
Hoe:
- Laat de uitgebloeide stengels in de herfst en de winter staan: ze zijn mooi met rijp erop.
- Knip ze in maart af tot net boven het bladrozet.
- Laat het rozet zelf staan: daaruit groeien de nieuwe stengels.
Let op: Knip het bladrozet aan de voet niet weg: de plant heeft het nodig om goed door de winter en het voorjaar te komen.
Vermeerderen
- Zaaien
- In februari–maart binnen zaaien in zaaigrond; het zaad kiemt vaak beter als je het eerst enkele weken koud en vochtig in de koelkast bewaart. Verspeen de zaailingen en plant ze in mei uit.
- Scheuren
- In maart–april of in september, om de 3–4 jaar: deel de pol in stukken met elk een rozet en wortels, en plant ze meteen opnieuw.
Hoe komt een slangenkop de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
- Het bladrozet blijft in zachte winters groen, bij ‘Husker Red’ vaak roodachtig.
- Natte grond in de winter is gevaarlijker dan vorst: zorg voor een goed doorlatende bodem.
- Laat de zaadstengels staan voor structuur en voor overwinterende insecten.
Ziektes en plagen
- Wortelrot: De plant verwelkt en het rozet wordt bruin na een natte winter. Plant hem op goed doorlatende grond.
- Slakken: Vreten aan de jonge scheuten en het rozet in het voorjaar. Raap ze ’s avonds.
- Uitzakkende stengels: Op te rijke grond of in te veel schaduw. Bemest niet en kies een zonnige plek.
- Groener blad: ‘Husker Red’ verliest in de zomer en in de schaduw een deel van zijn rode kleur. Dat is normaal; zon helpt.
Het jaar rond
- Februari: Binnen zaaien, na een koude voorbehandeling van het zaad.
- Maart: Oude zaadstengels afknippen. Zaaien. Planten of scheuren.
- April: Planten. Zaailingen verspenen.
- Mei: Zaailingen uitplanten. Slakken weren.
- Juni: Begin van de bloei.
- Juli: Volle bloei. Water geven aan jonge planten bij droogte.
- Augustus: De zaaddozen vormen zich.
- September: Planten of scheuren.
- Oktober: Zaadstengels laten staan.
- December: De zaadstengels sieren de wintertuin.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De naam penstemon komt van het Griekse pente (vijf) en stemon (meeldraad), want de bloem heeft vijf meeldraden.
- De Engelse naam beardtongue verwijst naar de vijfde, onvruchtbare meeldraad, die behaard is als een baardje.
- ‘Husker Red’ werd in 1996 in de Verenigde Staten uitgeroepen tot vaste plant van het jaar.