Scharnierbloem

Hoe herken je een scharnierbloem?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van ongeveer 90 cm hoog en 60 cm breed, die zich met ondergrondse uitlopers uitbreidt.

Stengel

Vierkant en stevig, typisch voor de lipbloemenfamilie.

Blad

Smal lancetvormig, 5–12 cm, scherp getand en glanzend groen, tegenoverstaand.

Bloem

Buisvormige lipbloemen van 2–3 cm in dichte aren van 15–25 cm, in vier rechte rijen.

Kleur

Roze tot lila-roze; er zijn ook witte rassen.

Wortels

Kruipende wortelstokken: in vochtige grond breidt hij zich snel uit.

Bloei: juli–september · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Late bloei, van juli tot september, als veel andere vaste planten al uitgebloeid zijn.
• Een prima snijbloem die lang mooi blijft in de vaas.
• Trekt bijen, hommels en vlinders aan.
• Groeit ook in vochtige tot natte grond en in halfschaduw, waar veel zonneplanten het laten afweten.
• Kinderen vinden het grappig dat de bloempjes blijven staan waar je ze naartoe duwt.

Waar staat een scharnierbloem graag?

• Zon tot halfschaduw; in de volle zon heeft hij genoeg vocht nodig.
• Vochthoudende leem-, klei- of veengrond, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig tot nat: hij verdraagt zelfs een plek aan de rand van een vijver.
• Plant op 45–60 cm afstand en geef hem een plek waar hij wat mag uitbreiden, of zet een wortelbegrenzing.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,9 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Herfstaster: Bloeit door als de scharnierbloem stopt, in dezelfde vochtige grond.
• Grote kattenstaart: Paarse aren naast de roze: ideaal voor een vochtige border of een vijverrand.
• Vlambloem: Geurige bloemschermen in dezelfde zomermaanden en dezelfde vochtige grond.
• Koninginnekruid: Hoge, roze schermen voor de achtergrond en een feest voor vlinders.

Hoe en wanneer plant je een scharnierbloem?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er wat compost door.
3. In een kleine border: graaf een emmer zonder bodem of een strook wortelbegrenzing van 25–30 cm diep in en plant daarbinnen.
4. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
5. Geef meteen flink water en houd de grond vochtig tot hij is aangeslagen.
6. Een laag compost of bladaarde rond de voet houdt de grond vochtig.

Verzorgen

Water

Houd de grond vochtig, zeker in de zon en in droge zomers.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost. Te veel mest maakt de stengels slap.

Afsteken

Steek elk voorjaar de uitlopers aan de rand af met een scherpe spade, zodat hij niet in de buurplanten groeit.

Steun

Op een winderige of schaduwrijke plek kunnen de stengels omvallen; zet in mei een plantensteun.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide aren weg: de zijscheuten bloeien dan nog wat na.

Scheuren

Om de twee à drie jaar in het voorjaar, om de plant compact en bloeirijk te houden.

Tip: De bloempjes blijven staan in de richting waarin je ze duwt. Hij breidt zich in vochtige grond snel uit: steek de randen elk voorjaar af of plant hem in een emmer zonder bodem.

Wanneer snoei je een scharnierbloem?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Laat de stengels in de winter staan en knip ze in maart af, voor de nieuwe scheuten opkomen.

Hoe:

• Knip de oude stengels af tot net boven de grond.
• Knip tijdens de bloei uitgebloeide aren weg, boven een paar bladeren, voor nabloei aan de zijscheuten.
• Snijd bloemen voor de vaas als de onderste bloempjes van de aar open zijn.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april: steek een stuk van de pol of van de uitlopers af en plant het meteen opnieuw. Het slaat bijna altijd aan.

Stekken

In april–mei: snijd jonge scheuten van 5–8 cm aan de voet af en laat ze wortelen in vochtige stekgrond.

Hoe komt een scharnierbloem de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De plant sterft bovengronds af; in het voorjaar komen nieuwe scheuten uit de wortelstokken.
• In een pot: houd de potgrond licht vochtig en zet de pot tegen een muur.

Ziektes en plagen

• Woekeren: In vochtige, rijke grond verschijnen overal scheuten. Steek de randen elk voorjaar af of plant hem in een wortelbegrenzing.
• Omvallen: De stengels zakken door in de schaduw of op te rijke grond. Steun ze in mei en bemest niet te veel.
• Slakken: Vreten in het voorjaar aan jonge scheuten. Raap ze ’s avonds weg.
• Uitdrogen: Hangend blad en bruine bladranden in een droge zomer. Geef water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen. Planten en scheuren.
• April: Randen afsteken. Compost geven. Stekken nemen.
• Mei: Planten. Plantensteun plaatsen. Letten op slakken.
• Juli: Begin van de bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Bloemen snijden. Uitgebloeide aren wegknippen.
• September: Laatste bloei. Planten.
• Oktober: Planten. Stengels laten staan.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Duw je een bloempje opzij, dan blijft het in die stand staan. Daarom heet hij in het Engels ‘obedient plant’, de gehoorzame plant.
• In de tuin is hij allesbehalve gehoorzaam: in vochtige grond kruipt hij met uitlopers alle kanten op.
• De geslachtsnaam komt van de Griekse woorden voor blaas en bedekking, naar de opgeblazen kelk rond de vruchtjes.