Portulaca

Hoe herken je een portulaca?

Groeivorm

Laag, kruipend en uitlopend vetplantje van 10–15 cm hoog en 30 cm breed, met roodachtige stengels.

Blad

Dik, vlezig en cilindrisch, 1–2,5 cm lang, glanzend groen, aan de basis van de bloemen met haartjes.

Bloem

Bekervormig, 3–4 cm, enkel of dubbel, van juni tot september; opent in de zon en sluit bij bewolking en ’s avonds.

Kleur

Roze, rood, oranje, geel, wit en tweekleurig, vaak zeer fel.

Wortels

Ondiep en vezelig; de plant slaat water op in blad en stengels.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–mei · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juni tot september, juist bij hitte en droogte waarin andere zomerbloeiers het laten afweten.
• Droogtebestendig: de vlezige blaadjes slaan water op, dus ideaal voor wie weinig water geeft.
• Een prima bodembedekker voor arme, droge, zonnige plekken, zoals rotstuinen, grindtuinen en tegelvoegen.
• De bloemen trekken bijen aan.
• Compact en laag (10–15 cm): mooi in potten, bakken, hangmanden en aan de rand van een terras.

Waar staat een portulaca graag?

• Volle zon en warmte: de bloemen openen alleen bij zon, en in de schaduw bloeit hij nauwelijks.
• Arme, zeer goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk. Op rijke, natte grond gaat hij rotten.
• Droog tot matig droog: laat de grond tussen twee gietbeurten goed uitdrogen.
• Warm en beschut; hij houdt niet van koude, natte nachten.
• Plant op 15–20 cm van elkaar, of vijf planten in een pot van 30 cm.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Vetkruid: Dezelfde zon en droogte, met stevige bladrozetten en late bloei.
• Lavendel: Zonnig en droog; de paarse aren contrasteren mooi met felle portulaca.
• Blauwzwenkgras: Fijne, blauwgrijze pollen die de felle kleuren rustiger maken.
• Verbena: Bloeit even lang en houdt van dezelfde warme plek.

Hoe en wanneer plant je een portulaca?

Planten in mei–juni.

1. Plant pas vanaf half mei–juni uit, als de nachten niet meer koud zijn; onder ongeveer 5 °C gaat hij achteruit.
2. Kies een zonnige plek met arme, zeer goed doorlatende grond; meng zware grond met flink wat zand of fijn grind.
3. Voor een pot: gebruik cactus- of vetplantengrond of potgrond met een derde zand, en een pot met gaten.
4. Zet de plantjes op 15–20 cm afstand en even diep als in de kweekpot.
5. Geef één keer water na het planten en daarna alleen als de grond droog is.
6. Gebruik geen mulch van compost: een laagje grind of fijn kiezel houdt de voet droog.

Verzorgen

Water

Weinig: pas water geven als de grond helemaal droog is, en dan aan de voet. In een pot bij hitte een keer per week of vaker.

Bemesten

Nauwelijks nodig. Eén keer in juni een lichte dosis bloemenmest is genoeg; te veel voeding geeft blad in plaats van bloemen.

Zon

Zet de pot altijd in volle zon, want in de schaduw of bij bewolking blijven de bloemen dicht.

Opruimen

Verwijder verwelkte of rottende delen; ze trekken schimmels aan.

Verpotten

Meestal niet nodig: hij is eenjarig; gebruik elk jaar verse grond in potten.

Tip: Zaai niet te vroeg, want portulaca heeft warmte nodig om te kiemen. Plant in arme, droge grond in volle zon en geef weinig water; ideaal voor potten op een zonnig terras.

Wanneer snoei je een portulaca?

Wanneer: Hij wordt niet echt gesnoeid; knip alleen af en toe verwelkte stengels of lange, kale scheuten weg.

Hoe:

• Knip lange, kale stengels in juli in tot net boven een bladgroep; hij loopt dan weer uit en bloeit verder.
• Verwijder verrotte of beschadigde stukken meteen tot in gezond weefsel.
• Je hoeft uitgebloeide bloemen niet weg te knippen: ze verwelken vanzelf.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In maart–april binnen bij 20–25 °C, of in mei ter plaatse. Het zaad is zo fijn als stof: strooi het op de grond en druk het licht aan, want het heeft licht nodig om te kiemen. Het kiemt in 1–2 weken. Dun de zaailingen uit tot 15–20 cm.

Stekken

In augustus–september: stekken van 5–8 cm wortelen makkelijk in zandige grond of zelfs in een glas water. Overwinter ze licht bij 10–15 °C.

Hoe komt een portulaca de winter door?

Winterhard tot 5 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: hij verdraagt geen vorst en gaat al onder ongeveer 5 °C achteruit. Bij de eerste koude nachten sterft hij af.
• Wil je hem bewaren, neem dan in augustus–september stekken en overwinter ze licht en vorstvrij op 10–15 °C, bijna droog.
• Of zaai het volgende voorjaar opnieuw: zaad is goedkoop en eenvoudig te oogsten uit de zaaddoosjes in september.

Ziektes en plagen

• Stengelrot en wortelrot: Slappe, bruin of zwart wordende stengels bij te veel water of koude, natte grond. Geef minder water, zorg voor zeer losse grond en verwijder aangetaste planten.
• Gesloten bloemen: Geen echt probleem: de bloemen openen alleen bij zon en sluiten bij bewolking en ’s avonds. Zet hem op een volle-zonplek.
• Bladluis: Kleine insecten op jonge scheuten en knoppen. Afspoelen met water of met een zachte zeepoplossing.
• Slakken: Afgevreten jonge plantjes of bloemen. Verzamel slakken ’s avonds of leg slakkenvallen rond de planten.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien bij 20–25 °C, zaad niet afdekken.
• April: Zaaien en verspenen. Warm en licht zetten.
• Mei: Na half mei buiten planten of ter plaatse zaaien.
• Juni: Eerste bloei. Weinig water geven.
• Juli: Volle bloei. Lange, kale stengels inkorten.
• Augustus: Bloei. Stekken nemen om te overwinteren.
• September: Laatste bloei. Zaad oogsten.
• Oktober: Opruimen voor de eerste koude nachten.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Portulaca is verwant aan de zomerpostelein (Portulaca oleracea), een eetbare plant die als onkruid in moestuinen groeit.
• De bloemen reageren op licht: ze openen bij zon en sluiten bij bewolking of in de avond.
• De naam Portulaca komt van het Latijnse portula (poortje), omdat de zaaddoos met een klein deksel opengaat.