Gevlekt longkruid

Hoe herken je een gevlekt longkruid?

Groeivorm

Lage, compacte pollen van ongeveer 30 cm hoog en 45 cm breed.

Blad

Ovaal tot hartvormig, ruw behaard en wit gevlekt; na de bloei verschijnt groter, fris blad.

Bloem

Trosjes trechtervormige bloemen aan stengels van 20–30 cm, van maart tot mei.

Kleur

De bloemen openen roze en verkleuren naar blauwviolet; bij ‘Sissinghurst White’ zijn ze wit.

Wortels

Een korte, kruipende wortelstok; de pol breidt zich langzaam uit.

Bloei: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste bijenplanten van het jaar: hommelkoninginnen en vroege wilde bijen vliegen er al in maart op.
• Roze en blauwe bloemen tegelijk op één plant, van maart tot mei.
• Wit gevlekt blad dat na de bloei fris uitloopt en tot in de herfst mooi blijft.
• Inheems en makkelijk in halfschaduw onder struiken en bomen.
• Een lage pol die mooi samengaat met voorjaarsbollen en varens.

Waar staat een gevlekt longkruid graag?

• Halfschaduw of schaduw; in volle zon verwelkt en verbrandt het blad.
• Humusrijke leem- of kleigrond, neutraal tot kalkrijk.
• Gewone grond die niet uitdroogt; een koele plek onder struiken is ideaal.
• Plant 5–6 planten per m², op 40–45 cm van elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Sneeuwklokje: Bloeit net voor en samen met het longkruid.
• Narcis: Gele bloemen naast de roze en blauwe.
• Kerstroos: Bloeit in dezelfde periode en houdt van dezelfde halfschaduw.
• Varens: Nemen in de zomer de schaduwborder over.
• Hosta: Groot blad dat later uitloopt, naast het gevlekte blad.

Hoe en wanneer plant je een gevlekt longkruid?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat dubbel zo breed als de pot en meng er bladcompost of compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot; het hart mag niet onder de grond verdwijnen.
4. Plant 5–6 per m², op 40–45 cm van elkaar.
5. Geef meteen goed water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Mulch met bladcompost om de grond koel te houden.

Verzorgen

Water

Geef water bij droogte: uitgedroogde planten krijgen snel meeldauw.

Bemesten

Meestal niet nodig; een laag bladcompost in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Een mulch van bladcompost houdt de grond koel en vochtig.

Na de bloei

Knip bloemstengels en oud blad weg; de plant maakt dan snel fris, gevlekt blad.

Verjongen

Deel de pol om de 3–5 jaar, als hij in het midden kaal wordt.

Tip: Knip meteen na de bloei het oude blad en de bloemstengels weg en geef water: zo krijg je snel een frisse pol gevlekt blad die de hele zomer mooi blijft.

Wanneer snoei je een gevlekt longkruid?

Snoeimaanden: mei–juni.

Wanneer: Na de bloei, eind mei of in juni, knip je de bloemstengels en het oude blad weg.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide bloemstengels aan de voet af.
• Knip ook het oude, vaak met meeldauw aangetaste blad weg; laat het jonge blad in het hart staan.
• Geef daarna water en wat bladcompost: binnen enkele weken staat er een frisse pol gevlekt blad.

Let op: Knip het blad niet weg in de winter of het vroege voorjaar: dan zitten de bloemknoppen al in het hart van de plant.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Na de bloei of in september: steek de pol op, verdeel hem in stukken met eigen wortels en een paar bladeren en plant ze meteen opnieuw. Geef goed water.

Zaaien

Hij zaait zich vanzelf uit; de zaailingen kunnen in bladtekening en bloemkleur van de ouder afwijken.

Hoe komt een gevlekt longkruid de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: bescherming is niet nodig.
• Een deel van het blad blijft in de winter staan; eind februari verschijnen de bloemknoppen al.
• Late nachtvorst kan bloemen beschadigen, maar de plant bloeit meestal gewoon door.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral in droge zomers en na de bloei. Knip aangetast blad weg, geef water en mulch.
• Slakken: Gaten in jong blad in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg.
• Hangend blad: In zon of droge grond verwelkt het blad op warme dagen. Geef water en zet de plant in meer schaduw.
• Kale pol: Oudere planten worden in het midden open. Deel ze na de bloei en plant de jonge randstukken opnieuw.

Het jaar rond

• Februari: Bloemknoppen verschijnen in het hart. Let op slakken.
• Maart: Begin van de bloei. De eerste hommels komen. Planten.
• April: Volle bloei, roze en blauw tegelijk. Planten.
• Mei: Laatste bloemen. Uitgebloeide stengels en oud blad wegknippen.
• Juni: Oud blad wegknippen als dat nog niet gebeurd is. Delen. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte. Let op meeldauw.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten en delen.
• Oktober: Planten. Bladcompost als mulch.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Vroeger dacht men dat het gevlekte blad op longen leek, vandaar de naam longkruid. Die oude ‘signaturenleer’ heeft geen wetenschappelijke basis.
• De kleurwissel van roze naar blauw komt door een verandering in de zuurgraad van het celsap in de bloemblaadjes.
• In maart is het een geliefde nectarplant van de gewone sachembij, een vroege wilde bij die op een kleine hommel lijkt.