Azalea

Hoe herken je een azalea?

Groeivorm

Dichte, vertakte struik van ongeveer 2 m hoog en breed, halfwintergroen.

Blad

Elliptisch tot lancetvormig, 3–7 cm, met bruine haartjes. Er zijn twee soorten bladeren: dunne voorjaarsbladeren die in de herfst vallen en kleinere zomerbladeren die de winter overleven.

Bloem

Trechtervormig, 4–5 cm, oranjerood tot zalmrood, in groepjes van 2–3 in mei. Er bestaan ook roze en rode vormen.

Vrucht

Een kleine, harige doosvrucht die in de herfst openspringt.

Wortels

Ondiep en fijn vertakt: ze drogen snel uit en mogen niet verstoord worden door spitten of hakken.

Bloei: mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Felle oranjerode bloemen in mei, op een plek in halfschaduw waar weinig andere struiken zo rijk bloeien.
• Winterhard tot ongeveer −25 °C en een van de hardste Japanse azalea’s.
• Halfwintergroen: een deel van het blad blijft in de winter aan de struik.
• De bloemen worden bezocht door bijen en hommels.
• Compacte, makkelijke struik die weinig snoei vraagt.

Waar staat een azalea graag?

• Halfschaduw is ideaal: in volle zon verbleken de bloemen snel en kan het blad verbranden.
• Zure grond (pH ongeveer 4,5–5,5): zand of leem met veel humus. Nooit kalk of kalkrijke compost gebruiken.
• Gelijkmatig vochtig maar goed doorlatend; hij houdt niet van natte voeten of van uitdrogen.
• Beschut tegen koude oostenwind en ochtendzon na een nachtvorst. Reken op 1,5–2 m ruimte.

Licht

Halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal

Grootte

2 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Japanse esdoorn: Fijn blad en mooie herfstkleur boven de azalea; een klassieke combinatie.
• Pieris: Zuurminnende groenblijvende struik die in het voorjaar bloeit.
• Hosta: Grote bladeren in dezelfde halfschaduw.
• Purperklokje: Gekleurd blad aan de voet dat de oranje bloemen laat opvallen.
• Varens: Frisse bladeren in halfschaduw en op humusrijke grond.

Hoe en wanneer plant je een azalea?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Graaf een plantgat dat 2–3 keer zo breed is als de kluit, maar niet dieper. Meng de uitgegraven grond met bladaarde of veenvrije zure potgrond.
3. Week de kluit voor het planten in een emmer water tot er geen luchtbellen meer opstijgen en maak de wortels voorzichtig los.
4. Zet de kluit zo dat de bovenkant even hoog of iets hoger ligt dan de grond: plant nooit dieper dan in de pot.
5. Druk de grond aan en geef meteen water, liefst regenwater.
6. Leg een laag van 5–8 cm bladaarde, naaldmulch of eikenbladeren rond de voet.

Verzorgen

Water

Geef bij droogte wekelijks een flinke gieter water, liefst regenwater: kraanwater bevat vaak kalk en maakt de grond minder zuur.

Bemesten

In april–mei een meststof voor zuurminnende planten of organische mest. Niet meer na juli.

Mulchen

Vernieuw elk voorjaar de laag bladaarde of naaldmulch. Spit of hak niet rond de struik: de wortels liggen vlak onder het oppervlak.

Uitgebloeide bloemen

Je mag uitgebloeide bloemen met de hand wegbreken, zonder de jonge knoppen eronder te beschadigen. Het is niet noodzakelijk.

Kalk vermijden

Gebruik geen kalk, dolomiet of kalkrijke compost in de buurt; de bladeren worden dan geel.

Tip: Plant hem in halfschaduw en hou de grond met naaldmulch of bladaarde koel en zuur: in volle zon verbleken de bloemen, op kalkrijke grond wordt het blad geel.

Wanneer snoei je een azalea?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Hij heeft weinig snoei nodig. Doe het vlak na de bloei, in juni, want de bloemknoppen voor volgend jaar worden in de zomer gevormd.

Hoe:

• Breek of knip uitgebloeide bloemen weg als je wilt.
• Knip te lange takken terug tot net boven een zijtak om de vorm bij te sturen.
• Haal dode, zwakke en gekruiste takken aan de voet weg.
• Een oude, kale struik kun je in maart tot 30–50 cm boven de grond terugzetten: hij loopt meestal weer uit, maar bloeit dat jaar niet.

Let op: Snoei niet in de late zomer of herfst: dan knip je de bloemknoppen voor volgend jaar weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zachte en halfhoutige stekken

In juni–augustus: stekken van 6–10 cm van de scheuten van dit jaar, onderste bladeren weg, in een mengsel van zure zaaigrond en zand onder plastic. Ze wortelen traag.

Afleggen

In het voorjaar een lage, buigzame tak naar beneden buigen, vastpinnen in zure, losse grond en een steen erop leggen. Na een of twee jaar met wortels loskoppelen.

Hoe komt een azalea de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in Vlaanderen meestal zonder problemen, maar kies een beschutte plek.
• Een laag bladeren of naaldmulch rond de voet beschermt de ondiepe wortels, vooral bij jonge planten.
• Bij strenge vorst en felle winterzon kan het blijvende blad verbranden; halfschaduw en een windscherm voorkomen dat.
• In een pot vriezen de wortels sneller door: zet de pot tegen een muur, wikkel hem in jute en geef water op vorstvrije dagen.

Ziektes en plagen

• Azaleagal: Opgezwollen, bleekgroene, vlezige gallen op blad of scheuten in het voorjaar. Verwijder ze en gooi ze weg voor ze wit worden en sporen verspreiden.
• Rododendronwants: Bleke spikkels op de bovenkant van het blad en zwarte, glimmende druppeltjes aan de onderkant, vooral in de zon. Zet hem in meer schaduw, spuit de planten af met water en verwijder zwaar aangetaste bladeren.
• Bladchlorose: Geel blad met groene nerven op te kalkrijke grond. Verzuur de grond met naaldmulch en bladaarde, geef regenwater en een meststof voor zuurminnende planten.
• Taxuskever: Halfronde happen uit de bladranden in de zomer; de larven eten de wortels. Zet in augustus–september aaltjes in de vochtige, warme grond.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Meststof voor zuurminnende planten. Oude struiken eventueel verjongen (geen bloei dat jaar).
• April: Planten. Mulch van bladaarde of naaldmulch aanvullen.
• Mei: Bloei. Bij droogte water geven met regenwater.
• Juni: Na de bloei uitgebloeide bloemen verwijderen en licht snoeien.
• Juli: Bij droogte water geven. Letten op rododendronwants en aangevreten bladranden.
• Augustus: Water geven bij droogte. Aaltjes tegen taxuskeverlarven inzetten.
• September: Planten. Mulchlaag aanvullen.
• Oktober: Planten. Mulchlaag aanvullen. Een deel van het blad valt.
• November: Rust. Gevallen blad mag blijven liggen als mulch.
• December: Rust. Bij felle winterzon en vorst het blijvende blad in de gaten houden.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Rododendrons en azalea’s zijn in al hun delen giftig, ook de bloemen en de nectar: ze bevatten grayanotoxinen, die kwijlen, braken, zwakte, een trage hartslag en een lage bloeddruk geven. Vooral geiten, schapen en alpaca’s, maar ook paarden, runderen, konijnen en cavia’s worden er ernstig ziek van, soms al van een kleine hoeveelheid blad; ook honden en katten lopen risico. Gooi snoeiafval dus nooit over de afsluiting van een weide of in een hok, geef het niet aan dieren en pluk geen konijnenvoer tussen de struiken; bel bij twijfel meteen je dierenarts. Kinderen die een blad of bloem in de mond steken of nectar uit de bloemen zuigen, zoals bij dovenetel, krijgen meestal enkel een branderige mond en misselijkheid, maar leer hen het niet te doen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soort is genoemd naar Engelbert Kaempfer, een Duitse arts en natuuronderzoeker die van 1690 tot 1692 in Japan verbleef en er planten beschreef.
• De struik heeft twee soorten bladeren: grote voorjaarsbladeren die in de herfst vallen en kleinere zomerbladeren die de winter overleven. Daarom heet hij halfwintergroen.
• In het wild groeit hij op berghellingen in Japan. Door kruising met andere azalea’s ontstonden veel winterharde tuinazalea’s.