Pontische azalea

Hoe herken je een Pontische azalea?

Groeivorm

Opgaande, losse struik van 2–2,5 m hoog en ongeveer 2 m breed, met stijve takken.

Blad

Langwerpig, 5–10 cm, licht behaard en wat kleverig, frisgroen; bladverliezend.

Bloem

Trechtervormige, goudgele bloemen van 4–5 cm, met kleverige buitenkant en lange meeldraden, in trossen aan de toppen van de takken, in mei.

Geur

Zwaar, zoet en honingachtig, op warme dagen het sterkst.

Herfstkleur

Vurig oranje, rood en purper in oktober.

Wortels

Ondiep en fijn, zoals bij alle rododendrons: gevoelig voor droogte, kalk en diep planten.

Bloei: mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Een van de sterkst geurende struiken van mei: de zoete, honingachtige geur draagt ver.
• Goudgele bloemen die oplichten in de halfschaduw.
• Schitterende herfstkleur in oranje, rood en purper.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen.
• Volledig winterhard en, op de juiste zure grond, weinig werk.
• Een stukje Vlaamse tuingeschiedenis: stamvader van de Gentse azalea’s.

Waar staat een Pontische azalea graag?

• Zon tot halfschaduw. In de zon bloeit hij het rijkst en kleurt hij het mooist, zolang de grond vochtig blijft.
• Zure, humusrijke grond: zand, leem of veen. Op kalkrijke grond krijgt hij geel blad en kwijnt hij weg.
• Normaal vochtig en goed doorlatend: niet laten uitdrogen, maar ook geen stilstaand water.
• Beschut tegen harde, droge wind; lichte schaduw van hoge bomen is ideaal.
• Reken op ongeveer 2 m ruimte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal

Grootte

2,5 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Japanse esdoorn: Fijn blad en een even mooie herfstkleur, op dezelfde beschutte plek.
• Varens: Een frisgroene onderbeplanting voor de zure, humusrijke grond.
• Groenblijvende rododendron: Houdt van dezelfde grond en geeft groen in de winter, als de azalea kaal staat.
• Hosta: Grote bladeren aan de voet in de halfschaduw.
• Wilde hyacint: Blauwe bloemen onder de struik in het voorjaar.

Hoe en wanneer plant je een Pontische azalea?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond vochtig en niet bevroren is.
2. Graaf een breed, ondiep plantgat en meng de grond met bladcompost, schorscompost of rododendrongrond.
3. Plant hoog: de bovenkant van de kluit mag 2–3 cm boven de grond uitsteken. Nooit dieper planten dan in de pot.
4. Maak een droge kluit eerst een kwartier nat in een emmer water en druk de grond rondom licht aan.
5. Geef meteen ruim water, bij voorkeur regenwater.
6. Strooi een laag van 5–8 cm schors, naaldenstrooisel of blad rond de voet.

Verzorgen

Water

Houd de grond vochtig, vooral het eerste jaar en in juli–augustus, als de bloemknoppen voor volgend jaar gevormd worden. Gebruik regenwater.

Bemesten

In maart–april een organische mest voor zuurminnende planten. Nooit kalk of gewone tuinmest met kalk.

Mulchen

Vul elk voorjaar de laag schors, naaldenstrooisel of bladcompost aan; laat gevallen blad in de herfst liggen.

Grond

Niet schoffelen of spitten rond de struik: de ondiepe wortels raken snel beschadigd.

Uitgebloeide bloemen

Breek ze na de bloei voorzichtig uit: dat staat netter en de struik steekt zijn energie in nieuwe knoppen.

Tip: Plant hem hoog in zure, humusrijke grond en houd de mulchlaag dik. Geef vooral in juli en augustus regenwater bij droogte: dan worden de bloemknoppen voor volgend jaar gevormd.

Wanneer snoei je een Pontische azalea?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig. Wil je ingrijpen, doe het dan in juni, meteen na de bloei.

Hoe:

• Breek of knip de uitgebloeide bloemtrossen af; let op de jonge scheuten en knoppen er net onder.
• Haal dode, zieke of kruisende takken weg.
• Een te grote of kale struik verjong je door elk jaar één of twee van de oudste takken laag weg te nemen.
• Snoei niet in de winter of het vroege voorjaar: dan knip je de bloemknoppen weg.

Let op: Draag handschoenen bij het snoeien: alle delen van de plant zijn giftig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

De makkelijkste manier: buig in het voorjaar een lage tak naar de grond, kerf de bast licht in, pin hem vast en dek af met zure grond. Na 1–2 jaar loskoppelen.

Zaaien

Zaai het fijne zaad in februari–maart oppervlakkig op vochtige rododendrongrond, onder glas op een lichte plek. Zaailingen groeien traag en bloeien pas na enkele jaren.

Zachte stekken

In mei–juni stekken van jonge scheuten onder plastic met bodemwarmte. Lastig, maar het kan lukken.

Hoe komt een Pontische azalea de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −25 °C: ook de bloemknoppen hebben geen bescherming nodig.
• Laat het gevallen blad liggen: het beschermt de ondiepe wortels en houdt de grond zuur.
• Geef in een droog najaar water voor de vorst invalt.
• In een pot: zet hem tegen een muur en wikkel de pot in jute, zodat de kluit niet bevriest.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit tot grijs poeder op het blad in de zomer; bladverliezende azalea’s zijn er gevoelig voor. Zorg voor een luchtige plek, laat de grond niet uitdrogen en ruim aangetast blad op.
• Geel blad (chlorose): Geel blad met groene nerven: de grond of het gietwater is te kalkrijk. Giet met regenwater, mulch met naaldenstrooisel en geef een mest voor zuurminnende planten.
• Knopsterfte: Bloemknoppen worden in de winter bruin of grijs en krijgen kleine zwarte haartjes. Breek ze uit en gooi ze bij het restafval.
• Taxuskever: Halvemaanvormige hapjes uit de bladranden; de larven vreten aan de wortels. Zet in de nazomer aaltjes in tegen de larven en vang de kevers ’s avonds met de hand.
• Droogte: Hangend blad en weinig bloemknoppen. Geef in de zomer geregeld regenwater en houd de mulchlaag dik.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Mest voor zuurminnende planten geven.
• April: Planten. Mulchlaag van schors of blad aanvullen. De knoppen zwellen.
• Mei: Bloei: geurende goudgele bloemen. Letten op taxuskever.
• Juni: Uitgebloeide trossen voorzichtig uitbreken. Eventueel licht snoeien.
• Juli: Water geven bij droogte, liefst regenwater: de knoppen voor volgend jaar worden gevormd.
• Augustus: Water geven bij droogte. Aaltjes inzetten tegen taxuskeverlarven.
• September: Planten.
• Oktober: Herfstkleur in oranje, rood en purper. Planten.
• November: Gevallen blad laten liggen als mulch.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Rododendrons en azalea’s zijn in al hun delen giftig, ook de bloemen en de nectar: ze bevatten grayanotoxinen, die kwijlen, braken, zwakte, een trage hartslag en een lage bloeddruk geven. Vooral geiten, schapen en alpaca’s, maar ook paarden, runderen, konijnen en cavia’s worden er ernstig ziek van, soms al van een kleine hoeveelheid blad; ook honden en katten lopen risico. Gooi snoeiafval dus nooit over de afsluiting van een weide of in een hok, geef het niet aan dieren en pluk geen konijnenvoer tussen de struiken; bel bij twijfel meteen je dierenarts. Kinderen die een blad of bloem in de mond steken of nectar uit de bloemen zuigen, zoals bij dovenetel, krijgen meestal enkel een branderige mond en misselijkheid, maar leer hen het niet te doen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Honing van de Pontische azalea en verwante rododendrons rond de Zwarte Zee kan giftig zijn. De Griekse geschiedschrijver Xenophon vertelt hoe soldaten in 401 voor Christus ziek werden na het eten van zulke wilde honing.
• Hij is een van de belangrijkste ouders van de Gentse azalea’s, die in de 19e eeuw door kwekers in de streek van Gent werden gekweekt.
• De naam Pontische verwijst naar Pontus, de oude naam van de streek aan de zuidkust van de Zwarte Zee.