Foto: Hugo.arg, CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Saxifragaceae
Schildersverdriet
Saxifraga × urbium
In andere talen: Désespoir des peintres (Français) · London pride (English)
Schildersverdriet (Saxifraga × urbium) is een kruising tussen twee Europese steenbreeksoorten en wordt al lang in tuinen gekweekt. Uit lage, groenblijvende rozetten van leerachtige, lepelvormige bladeren rijzen in mei–juni dunne stengels van ongeveer 25 cm met wolkjes van piepkleine, roze bloempjes. De rozetten verspreiden zich met uitlopers en vormen een dichte, groenblijvende mat. Het is een van de betrouwbaarste planten voor schaduw, ook in droge grond onder bomen of langs een pad. Hij is zeer winterhard en stelt weinig eisen.
Licht
Halfschaduw of schaduw
verdraagt weinig zon
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Zand, leem of klei
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -25 °C
Grootte
0,25 m
hoog, 0,4 m breed
Bloei
mei–juni
| Snoeimaanden | juni–juli |
|---|---|
| Hoogte | 0,25 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | mei–juni |
Herkennen
Hoe herken je een schildersverdriet?
- Groeivorm
- Lage, groenblijvende rozetten die een mat vormen, ongeveer 25 cm hoog in bloei en 40 cm breed.
- Blad
- Leerachtig, lepelvormig, met een gekartelde rand; donkergroen en het hele jaar aanwezig.
- Bloem
- Wolkjes van piepkleine, roze bloempjes op dunne stengels van mei tot juni.
- Wortels
- Ondiep, met uitlopers die nieuwe rozetten vormen.
Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni–juli
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Groenblijvende rozetten die het hele jaar de grond bedekken.
- Groeit goed in halfschaduw en schaduw, zelfs in droge grond onder bomen.
- Sluit een dichte mat en onderdrukt zo onkruid.
- In mei–juni een luchtige wolk van roze bloempjes; bijen bezoeken ze.
- Zeer winterhard en nauwelijks onderhoud: een klassieke randplant.
Waar staat een schildersverdriet graag?
- Halfschaduw tot schaduw; hij is ideaal onder bomen en langs schaduwrijke paden.
- Zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk: hij is erg flexibel.
- Normaal vochtig; hij verdraagt ook vrij droge grond, maar nooit staande nattigheid.
- Reken op 30–40 cm per plant; een beschutte plek houdt het blad mooi.
- Licht
- Halfschaduw en schaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 0,25 m hoog, 0,4 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -25 °C)
Mooi samen met
- Hosta: Grote bladeren die contrasteren met de kleine rozetten.
- Varens: Een frisse, groene schaduwbeplanting.
- Kerstroos: Helleborus bloeit in de winter, de steenbreek in het voorjaar.
- Elfenbloem: Epimedium vormt een tweede bodembedekker voor de schaduw.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een schildersverdriet?
Planten in maart–april en september–oktober.
- Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
- Graaf een plantgat dat iets breder is dan de wortels en meng er wat compost of bladaarde door.
- Zet de rozet met de kroon op grondniveau; niet te diep, anders gaat hij rotten.
- Houd 30–40 cm tussen de planten: de uitlopers vullen de ruimte snel op.
- Geef meteen water en houd de grond het eerste jaar vochtig.
- Leg een dun laagje bladcompost rond de planten, maar laat de rozetten vrij.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar bij droogte regelmatig water geven. Daarna alleen bij langdurige droogte.
- Bemesten
- Een dun laagje compost in het voorjaar volstaat.
- Mulchen
- Een dun laagje bladcompost houdt de grond vochtig; laat de rozetten zelf vrij.
- Uitgebloeide bloemstengels
- Knip ze af tot aan de rozet; dat ziet er netter uit.
- Opruimen
- Verwijder in maart verdroogd of beschadigd blad en bladeren die op de rozetten zijn gevallen.
Tip: Gebruik hem als rand langs een schaduwpad. Verwijder de uitgebloeide stengels en deel de matten om de paar jaar.
Wanneer snoei je een schildersverdriet?
Snoeimaanden: juni–juli.
Wanneer: Na de bloei, in juni–juli; de opruimbeurt van verdroogd blad in maart.
Hoe:
- Knip uitgebloeide bloemstengels af tot aan de rozet.
- Verwijder in het voorjaar dood of beschadigd blad.
- Is het midden van een oude mat kaal, deel hem dan en plant de jonge rozetten terug.
Vermeerderen
- Afsteken of delen
- In maart–april of september–oktober rozetten met wortels afsteken en elders planten.
- Uitlopers
- In mei–juli jonge rozetten aan de uitlopers loskoppelen en in een pot of op de nieuwe plek zetten.
Hoe komt een schildersverdriet de winter door?
Winterhard tot −25 °C.
- Zeer winterhard, tot ongeveer −25 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
- Het groenblijvende blad kan bij strenge vorst bruin worden; het herstelt in het voorjaar.
- In een pot: zet hem tegen een muur en zorg voor goede afwatering.
Ziektes en plagen
- Droogte in volle zon: Bladranden worden bruin. Geef water en kies een schaduwrijkere plek.
- Slakken: Ze eten jonge bladeren. Verzamel ze ’s avonds en bescherm de planten.
- Taxuskever: De larven vreten de wortels: planten verwelken en komen los. Biologische aaltjes in de grond helpen.
- Kale plekken in het midden: Oude matten worden kaal. Deel ze en plant de rozetten terug.
Het jaar rond
- Maart: Planten. Verdroogd blad opruimen.
- April: Planten of delen. Dun laagje compost.
- Mei: Begin van de bloei.
- Juni: Bloei. Uitgebloeide stengels afknippen.
- Juli: Afknippen. Uitlopers loskoppelen.
- Augustus: Water geven bij droogte.
- September: Planten of delen.
- Oktober: Planten. Gevallen bladeren van de rozetten halen.
- November: Groenblijvend; geen werk.
- December: Rust.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Schildersverdriet is een kruising tussen Saxifraga spathularis en Saxifraga umbrosa.
- De naam Saxifraga komt van het Latijnse saxum (rots) en frangere (breken), naar de plek waar veel soorten van nature groeien: rotsspleten.