Waaierbloem

Hoe herken je een waaierbloem?

Groeivorm

Breed uitgroeiend tot hangend, 15–20 cm hoog en 40–50 cm breed.

Blad

Omgekeerd eirond tot spatelvormig, grof getand, wat vlezig en licht behaard; frisgroen.

Bloem

Waaiervormig, 2–3 cm breed, met vijf bloemblaadjes aan één kant, van mei tot oktober.

Kleur

Blauwpaars met een geel hart; ook wit, roze en lila.

Wortels

Fijn vertakt; ze verdragen geen natte voeten.

Bloei: mei–oktober · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Bloeit van mei tot oktober zonder dat je uitgebloeide bloemen moet wegknippen: hij is zelfreinigend.
• Een ideale hangplant: de ranken hangen 30–50 cm over de rand van bakken en manden.
• Verdraagt zon en warmte beter dan veel andere balkonplanten.
• Het blauwpaars combineert met bijna alle kleuren.
• Bijen komen op de bloemen af.

Waar staat een waaierbloem graag?

• Zon tot lichte halfschaduw; hoe meer zon, hoe meer bloemen.
• Luchtige, goed doorlatende potgrond, zuur tot neutraal; in de tuin zand- of leemgrond.
• Matig vochtig: laat de potgrond niet uitdrogen, maar vermijd water dat blijft staan.
• Ideaal in hangmanden, balkonbakken en aan de rand van grote potten; reken op 30–40 cm per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,2 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Bidens: Goudgele sterretjes naast blauwpaars: een sterk contrast in een hangmand.
• Petunia: Grote bloemen naast de kleine waaiertjes, in dezelfde zon.
• Pelargonium: Rode of roze bloemen boven de hangende ranken.
• Struikmargriet: Witte margrieten in het midden van een grote pot, met waaierbloem over de rand.

Hoe en wanneer plant je een waaierbloem?

Planten in mei–juni.

1. Plant in mei–juni, na half mei, als er geen nachtvorst meer komt. Hij wordt bijna altijd als gestekte jonge plant verkocht.
2. Kies een pot of mand met een afvoergat en gebruik goede potgrond, eventueel met wat zand of perliet voor een betere afwatering.
3. Zet de plant even diep als in de kweekpot, op ongeveer 30 cm afstand in een bak, en aan de rand zodat de ranken kunnen overhangen.
4. Giet goed aan en laat overtollig water weglopen.
5. Zet de plant meteen op een zonnige plek; in de tuin kun je een dunne mulchlaag leggen.

Verzorgen

Water

Regelmatig water geven, in hete zomers dagelijks in hangmanden. Laat de potgrond niet uitdrogen, maar laat hem ook niet in een schotel met water staan.

Bemesten

Om de twee weken vloeibare mest voor balkonplanten, van juni tot september.

Regenwater

Giet bij voorkeur met regenwater: kalkrijk water geeft geel blad met groene nerven.

Uitgebloeide bloemen

Niet nodig: de oude bloemen vallen vanzelf af.

Tip: Giet hangmanden met waaierbloem bij voorkeur met regenwater en laat ze nooit helemaal uitdrogen: dan bloeit hij de hele zomer door zonder dat je iets hoeft weg te knippen.

Wanneer snoei je een waaierbloem?

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig: de plant is zelfreinigend. Alleen als ranken in de zomer te lang of kaal worden, kun je ze inkorten.

Hoe:

• Uitgebloeide bloemen hoef je niet weg te knippen; ze vallen vanzelf af.
• Kort te lange of kale ranken met ongeveer een derde in, net boven een blad: er komen nieuwe zijscheuten.
• Geef na het inkorten water en mest, dan loopt hij snel weer uit.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In augustus–september of in het voorjaar kopstekken van 5–8 cm van niet-bloeiende scheuten nemen, in vochtige stekgrond onder plastic. Ze wortelen in enkele weken.

Zaaien

Zaad is zelden te koop en kiemt traag en onregelmatig; stekken is veel makkelijker.

Hoe komt een waaierbloem de winter door?

Winterhard tot 2 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: bij vorst sterft hij af. Meestal wordt hij als eenjarige gekweekt.
• Overwinteren kan op een lichte, vorstvrije en koele plek, rond 5–10 °C, met weinig water.
• Makkelijker is in de nazomer stekken nemen en die binnen op een lichte vensterbank houden.
• Zet overwinterde planten pas na half mei weer buiten.

Ziektes en plagen

• Geel blad: Geel blad met groene nerven wijst op ijzergebrek door kalkrijk water of potgrond. Giet met regenwater en geef mest met sporenelementen.
• Wortelrot: De plant verwelkt terwijl de potgrond nat is. Zorg voor een afvoergat, geen water in de schotel en luchtige potgrond.
• Bladluis en witte vlieg: Vooral op warme, beschutte plekken. Afspuiten met water en natuurlijke vijanden hun werk laten doen.
• Weinig bloei: Te weinig zon of te weinig mest. Zet hem zonniger en geef om de twee weken mest.

Het jaar rond

• April: Jonge planten kopen en binnen licht en vorstvrij houden.
• Mei: Na half mei buiten planten in bakken en manden. Eerste bloei.
• Juni: Nog planten kan. Om de twee weken mest geven.
• Juli: Volle bloei. Dagelijks water geven bij warm weer.
• Augustus: Bloei. Stekken nemen om te overwinteren.
• September: Bloei. Nog stekken nemen.
• Oktober: Laatste bloei. Voor de vorst binnenzetten of opruimen.
• November: Stekken en overwinterde planten licht en koel houden, met weinig water.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Scaevola komt van het Latijnse scaevus, ‘linkshandig’: de bloem lijkt op een hand. Hij verwijst naar de Romeinse held Gaius Mucius Scaevola, die volgens de legende zijn rechterhand in het vuur stak.
• Omdat alle vijf de bloemblaadjes aan één kant staan, lijkt elke bloem op een halve waaier; vandaar de Nederlandse naam.
• Hij hoort bij de familie Goodeniaceae, waarvan de meeste soorten alleen in Australië voorkomen.