Schizanthus

Hoe herken je een schizanthus?

Groeivorm

Bossige, vertakte eenjarige van 30–50 cm hoog en ongeveer 30 cm breed; de stengels zijn broos en licht klierachtig behaard.

Blad

Fijn gevederd, tweemaal ingesneden, met een varenachtig, luchtig effect; licht plakkerig door klierharen.

Bloem

Klein, 2–3 cm, tweelippig met diep gelobde slippen en vaak een gele vlek; in losse, rijke trossen van juni tot september.

Kleur

Roze, lila, paars, rood en wit, met donkere nerven en een gele tekening.

Verwantschap

Hoort bij de nachtschadefamilie, samen met petunia, tomaat en aardappel.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–april · Planten: mei

Waarom in je tuin?

• Rijk getekende, orchideeachtige bloemetjes in een grote waaier van kleuren, van juni tot september.
• Bloeit uitbundig in potten, bakken en hangmanden op een beschut terras.
• Fijn, varenachtig blad zorgt voor een luchtig effect, ook als er even geen bloemen zijn.
• Doet het goed in zon en lichte halfschaduw en houdt van wat koelere zomers.
• Eenvoudig te kweken uit zaad dat je zelf in maart–april binnen zaait.

Waar staat een schizanthus graag?

• Zon tot lichte halfschaduw; op een heel hete plek bloeit hij minder, in te veel schaduw wordt hij ijl.
• Humusrijke, goed doorlatende, vochthoudende grond: zand of leem, zuur tot neutraal. In een pot: kwaliteitspotgrond.
• Gelijkmatig vochtig, maar nooit nat; hij verdraagt geen natte voeten.
• Beschut tegen harde wind en slagregen; de broze stengels breken gemakkelijk.
• Plant op 25–30 cm van elkaar of vier tot vijf planten in een pot van 30 cm.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Lobelia: Blauwe bloempjes die hetzelfde koele, lichte plekje waarderen.
• Fuchsia: Hangende bloemen in dezelfde halfschaduw.
• Leeuwenbek: Rechte aren naast de luchtige, fijnbladige plant.
• Nemesia: Bloeit in dezelfde zomerkleuren en houdt van een koele, zonnige plek.

Hoe en wanneer plant je een schizanthus?

Planten in mei.

1. Zaai in maart–april binnen en plant uit na half mei, als er geen nachtvorst meer wordt verwacht.
2. Laat de jonge planten eerst een week overdag buiten wennen en haal ze ’s nachts nog binnen.
3. Maak de grond los en meng er een paar scheppen compost door; in een pot gebruik je losse potgrond.
4. Zet de plant even diep als in de kweekpot, op 25–30 cm van elkaar, en druk de grond aan.
5. Geef meteen water en daarna regelmatig, maar zonder dat de grond drassig wordt.
6. Zet in een pot een dun steunstokje of takjes bij hogere planten, want de stengels zijn broos.

Verzorgen

Water

Regelmatig en gelijkmatig, aan de voet en liefst ’s ochtends, zodat het blad droog blijft. In potten bij warm weer vaker.

Bemesten

Om de twee weken een bloemenmest met weinig stikstof tijdens de bloei.

Toppen

Knijp jonge planten op 8–10 cm twee keer uit voor een bossige vorm met veel bloemen.

Steun

Een paar dunne takjes of een steunring voorkomt dat de stengels bij wind en regen breken.

Uitgebloeide bloemen

Knip verwelkte bloemen en zaaddoosjes weg om de bloei langer te houden.

Tip: Zaai in maart–april binnen en knijp de jonge planten uit voor een bossige vorm. Zet hem in een pot op een beschut terras, geef regelmatig water aan de voet en knip verwelkte bloemen weg.

Wanneer snoei je een schizanthus?

Wanneer: Hij wordt niet echt gesnoeid; knijp jonge planten uit en knip tijdens de bloei verwelkte bloemen en slappe stengels weg.

Hoe:

• Knijp de top van de hoofdstengel uit als de plant 8–10 cm hoog is en herhaal dat bij de zijscheuten.
• Knip verwelkte bloemen weg tot een zijscheut.
• Verwijder in oktober de afgestorven planten.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In maart–april binnen bij 15–18 °C: zaai het fijne zaad dun en dek het licht af. Het kiemt in ongeveer 10–14 dagen. Verspeen de zaailingen in potjes, knijp ze uit en wen ze in mei aan de buitenlucht.

Hoe komt een schizanthus de winter door?

Winterhard tot 0 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: hij verdraagt hooguit een lichte nachtvorst rond 0 °C en sterft in het najaar af.
• Ruim de planten in oktober op en leg ze op de composthoop.
• Zaai het volgende voorjaar opnieuw in maart–april; je kunt het zaad zelf oogsten uit de verdroogde zaaddozen.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Kleine insecten op jonge scheuten en knoppen. Afspoelen met water of een zachte zeepoplossing; lieveheersbeestjes helpen.
• Grauwschimmel: Grijze schimmel op bloemen en stengels bij nat, koud weer. Geef ruimte en lucht, water aan de voet en knip aangetaste delen weg.
• Omvalziekte: Zaailingen vallen om aan de voet. Gebruik schone zaaigrond, zaai niet te dicht en geef niet te veel water.
• Spint en witte vlieg: Fijne webjes en gelige spikkels, of kleverig blad met kleine witte vliegjes. Afspoelen met water en aangetaste delen verwijderen.
• Slakken: Jonge plantjes worden afgevreten. Verzamel slakken ’s avonds of leg slakkenvallen.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien bij 15–18 °C.
• April: Zaaien, verspenen en eerste keer uitknijpen.
• Mei: Na half mei uitplanten. Steun plaatsen.
• Juni: Bloei begint. Om de twee weken bemesten.
• Juli: Volle bloei. Water geven en verwelkte bloemen wegknippen.
• Augustus: Bloei. Water geven bij droogte.
• September: Laatste bloei. Zaad oogsten.
• Oktober: Planten opruimen.

Wist je dat?

• De naam Schizanthus komt uit het Grieks: schizein (splijten) en anthos (bloem), naar de diep ingesneden bloemkroon.
• Hij is verwant aan petunia, tomaat en aardappel, die ook tot de nachtschadefamilie horen.
• De Engelse naam ‘poor man’s orchid’ verwijst naar de orchideeachtige bloemen, hoewel het geen orchidee is.