Foto: Jean-Pol GRANDMONT, CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Lamiaceae
Ezelsoor
Stachys byzantina
In andere talen: Épiaire de Byzance (Français) · Lamb's ear (English)
Ezelsoor is een vaste plant uit de droge, stenige hellingen van Turkije, de Kaukasus en Iran. Hij vormt een lage mat van dikke, zilverwitte bladeren die zo zacht en wollig aanvoelen als vilt. In de zomer verschijnen viltige bloeistengels met kleine, paarsroze bloempjes, waar bijen graag op afkomen. Tuiniers gebruiken hem als zilveren randplant, bodembedekker en speelse voelplant voor kinderen. Bekende rassen zijn ‘Silver Carpet’, dat bijna niet bloeit, en ‘Big Ears’, met extra grote bladeren.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog
verdraagt droogte
Grond
Zand of leem
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,4 m
hoog, 0,6 m breed
Bloei
juni–augustus
| Snoeimaanden | maart en augustus |
|---|---|
| Hoogte | 0,4 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–augustus |
Herkennen
Hoe herken je een ezelsoor?
- Groeivorm
- Lage, kruipende mat van 15 cm hoog en 30–60 cm breed; bloeistengels tot 30–45 cm.
- Blad
- Dik, langwerpig, 5–10 cm, dicht bedekt met zilverwitte, wollige haren.
- Bloem
- Kleine lipbloemen in kransen langs viltige aren, van juni tot augustus.
- Kleur
- Paarsroze bloempjes tussen zilvergrijze schutbladen.
- Wortels
- Kruipende stengels die op de grond wortelen; zo breidt de mat zich uit.
Bloei: juni–augustus · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart en augustus
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Zilverwit, zacht blad dat het hele seizoen sierlijk is en andere kleuren laat oplichten.
- Een sterke bodembedekker voor zonnige, droge plekken.
- Bijen bezoeken de bloemen, en de wolbij gebruikt de haartjes van het blad voor haar nest.
- Droogtebestendig: in een zonnige border of grindtuin heeft hij bijna geen water nodig.
- Een leuke voelplant voor kinderen in de tuin.
Waar staat een ezelsoor graag?
- Volle zon: in de schaduw wordt het blad groener en rot het sneller.
- Arme, goed doorlatende zand- of leemgrond; zuur, neutraal of kalkrijk.
- Droog: natte grond en stilstaand water doen het blad rotten.
- Plant 30–40 cm uit elkaar, vooraan in de border, langs een pad of tussen stenen.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog
- Grootte
- 0,4 m hoog, 0,6 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Lavendel: Zilver naast paars, beide voor zon en droge grond.
- Kattenkruid: Een blauwe wolk boven de zilveren mat, geliefd bij bijen.
- Baardiris: Strakke, zwaardvormige bladeren naast de zachte bladmat.
- Hemelsleutel: Grijsgroen blad en roze schermen in de nazomer, in dezelfde droge zon.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een ezelsoor?
Planten in maart–mei en september.
- Plant in maart–mei of in september, als de grond niet bevroren of te nat is.
- Maak de grond los; in zware grond meng je er grof zand of grind door. Geen compost nodig.
- Zet de plant even diep als in de pot, zodat het blad niet in de aarde ligt.
- Houd 30–40 cm tussen de planten.
- Geef één keer goed water aan de voet en leg eventueel een laagje grind rond de plant.
Verzorgen
- Water
- Alleen na het planten en bij lange droogte. Giet aan de voet, niet over het wollige blad.
- Bemesten
- Niet nodig. In rijke grond groeit hij slap en rot hij sneller.
- Opruimen
- Haal rottend en bruin blad weg, vooral na een natte winter of een regenachtige zomer.
- Bloeistengels
- Laat ze staan voor de bijen, of knip ze weg als je liever een nette, zilveren bladmat hebt.
- Verjongen
- Om de 3–4 jaar scheuren als de mat in het midden kaal wordt.
Tip: Haal in het voorjaar en na natte periodes het rottende blad weg en laat de bloeistengels staan zolang de bijen erop vliegen: de wolbij gebruikt de haartjes voor haar nest.
Wanneer snoei je een ezelsoor?
Snoeimaanden: maart en augustus.
Wanneer: Ezelsoor wordt niet echt gesnoeid. In maart haal je dood en rottend blad weg; na de bloei, in augustus, knip je de bloeistengels af.
Hoe:
- Knip of pluk in maart alle dode, bruine en rottende bladeren weg.
- Knip in augustus de uitgebloeide stengels tot aan het blad weg.
- Knip rottende delen na een natte periode meteen weg, zodat de rest gezond blijft.
Vermeerderen
- Scheuren
- In maart–april of in september de mat opgraven en jonge, bewortelde stukken van de rand afnemen. Het kale midden gooi je weg.
- Bewortelde uitlopers
- Kruipende stengels die al wortels hebben, kun je losknippen en meteen elders planten.
Hoe komt een ezelsoor de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: vorst is in België geen probleem.
- Natte winters zijn wel lastig: het blad rot onder sneeuw, regen of afgevallen bladeren. Haal die bladeren van de mat.
- In een pot: zorg voor een goed drainagegat en zet hem in de winter uit de regen.
Ziektes en plagen
- Rottend blad: Bruin, papperig blad na een natte winter of zomer. Wegknippen en zorgen voor een doorlatende, zonnige plek.
- Meeldauw: Een grijze schimmel op het blad in warme, vochtige nazomers. Aangetast blad wegknippen en ruimte laten.
- Kale plekken: De mat wordt na een paar jaar kaal in het midden. Scheur de plant en plant de jonge randstukken terug.
- Omvallende bloeistengels: Na zware regen hangen de stengels over het blad. Knip ze weg of laat ze vrij staan in volle zon.
Het jaar rond
- Maart: Dood en rottend blad weghalen. Planten of scheuren.
- April: Planten.
- Mei: Planten. De bloeistengels verschijnen.
- Juni: Begin van de bloei. Bijen en wolbijen op de plant.
- Juli: Volle bloei.
- Augustus: Einde van de bloei. Bloeistengels wegknippen.
- September: Planten of scheuren.
- Oktober: Rottend blad weghalen.
- November: Afgevallen bladeren van de mat halen.
- December: Rust.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Het vrouwtje van de grote wolbij schraapt de haartjes van het blad om haar nestcellen mee te bekleden; het mannetje verdedigt de planten tegen andere insecten.
- De dichte haren weerkaatsen zonlicht en remmen de verdamping: zo houdt de plant het vol op droge, zonnige hellingen.
- Het ras ‘Silver Carpet’ bloeit bijna nooit en blijft daardoor een lage, egale bladmat.