Stevia

Hoe herken je een stevia?

Groeivorm

Rechtopgaand, vertakkend kruid van 40–60 cm hoog en 40 cm breed, met een houtige voet aan oudere planten.

Blad

Smal lancetvormig tot omgekeerd eirond, 3–5 cm lang, met getande rand in de bovenste helft; frisgroen en zacht.

Bloem

Kleine, witte, buisvormige bloempjes in losse pluimen, in september–oktober.

Smaak

Het blad is zoet, met een licht kruidige bijsmaak, vooral bij te veel gebruik.

Wortels

Vezelig en ondiep: de plant verpot makkelijk, maar verdraagt geen natte voeten.

Bloei: september–oktober · Oogst en vruchten: augustus–oktober · Planten: mei–juni · Snoeien: april, juni–juli en oktober

Waarom in je tuin?

• Het blad is vele malen zoeter dan suiker: een paar blaadjes volstaan voor een kop thee of een glas limonade.
• Makkelijk te kweken in een pot op een zonnig terras of op de vensterbank.
• Mooi, fris blad en kleine witte bloempjes in het najaar.
• Een bijzondere plant voor de kruidentuin en een leuke om met kinderen te kweken.
• Stekken wortelen makkelijk, dus je kunt hem met weinig moeite behouden.

Waar staat een stevia graag?

• Volle zon op een warme, beschutte plek; in de zon is het blad het zoetst.
• Losse, humusrijke en goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig: laat de grond niet uitdrogen, maar vermijd natte voeten.
• Houd 30–40 cm tussen de planten; in een pot minstens 25 cm doorsnee.
• Het is een warmteminnende plant: onder 10 °C groeit hij nauwelijks.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: binnen overwinteren (boven 2 °C)

Mooi samen met

• Munt: Gebruik samen in thee; zet munt wel in een eigen pot, want hij woekert.
• Citroenmelisse: Verfrissend blad voor dezelfde dranken.
• Citroenverbena: Een zomerplant voor thee, die dezelfde warmte nodig heeft.
• Basilicum: Zelfde seizoen, dezelfde zonnige en beschutte plek.

Hoe en wanneer plant je een stevia?

Planten in mei–juni.

1. Plant pas na de ijsheiligen, in mei–juni, als de nachten warm zijn en er geen vorst meer komt.
2. Kies een pot van minstens 25 cm met gaten in de bodem en een luchtige potgrond met wat compost, of een plantgat in een warme border.
3. Zet de plant even diep als in de pot, op 30–40 cm van de volgende, en druk de grond aan.
4. Geef meteen een flinke gieter water, maar laat geen water in het schoteltje staan.
5. Leg een dun laagje mulch van compost of schors rond de voet.

Verzorgen

Water

Houd de grond gelijkmatig vochtig, maar niet nat. Het blad hangt snel bij droogte; in een pot bij warm weer dagelijks controleren.

Bemesten

Van juni tot augustus elke 3–4 weken een organische of vloeibare meststof; te veel voeding geeft grof blad.

Toppen uitknijpen

Knijp vanaf juni de toppen regelmatig uit voor een dichte, bossige plant.

Oogsten

Pluk blad vers, bij voorkeur voor de bloei, wanneer het blad het zoetst is. Droog het in bosjes en verpulver het.

Gebruik

Een paar blaadjes volstaan voor thee of drankjes; te veel kan een bittere bijsmaak geven.

Tip: Het blad is vele malen zoeter dan suiker; droog het en verpulver het. Kweek hem in een pot op een warme plek en overwinter hem vorstvrij.

Wanneer snoei je een stevia?

Snoeimaanden: april, juni–juli en oktober.

Wanneer: In april (overwinterde plant), vanaf juni om de toppen uit te knijpen en in oktober voor het binnenzetten.

Hoe:

• Knip in april de overwinterde plant terug tot 10–15 cm boven de grond, net boven gezonde knoppen.
• Knijp in juni–juli de toppen van de scheuten regelmatig uit, voor een dichte, bossige plant.
• Knip in oktober, voor je hem binnenzet, alle scheuten terug tot ongeveer 10 cm en oogst het blad.
• Verwijder dode of zwakke stengels helemaal aan de voet.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In mei–augustus: stekken van 8–10 cm van niet-bloeiende toppen, onderste bladeren weg, in vochtige potgrond of water op een warme, lichte plek. Na 2–3 weken wortels.

Zaaien

In maart–april onder glas bij 20–25 °C, op de grond, nauwelijks bedekt: het zaad is een lichtkiemer en kiemt vaak slecht. Stekken zijn betrouwbaarder.

Hoe komt een stevia de winter door?

Winterhard tot 2 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: de plant heeft minstens 2 °C nodig en lijdt onder vorst.
• Haal hem in oktober voor de eerste nachtvorst naar binnen, op een lichte plek van 10–15 °C.
• Geef weinig water, bemest niet en verwijder dode bladeren.
• Neem in de zomer een paar stekken als zekerheid: ze overwinteren makkelijk in een lichte kamer.

Ziektes en plagen

• Spint: Fijne webjes en vale bladeren bij droge, warme lucht. Regelmatig besproeien en de plant afspoelen met water.
• Bladluis: Op jonge toppen. Afspuiten met water of de lieveheersbeestjes hun werk laten doen.
• Slap of geel blad: Meestal te droog of te nat. Pas het water aan; zorg voor gaten in de pot.
• Slakken: Jonge planten worden na het planten aangevreten. Verzamel de slakken en bescherm de plant tot hij groter is.

Het jaar rond

• Maart: Zaaien onder glas. Overwinterde plant lichter zetten.
• April: Terugsnoeien en verpotten. Stekken nemen.
• Mei: Na de ijsheiligen buiten zetten of planten.
• Juni: Toppen uitknijpen. Beginnen met bemesten.
• Juli: Water geven. Blad plukken. Toppen uitknijpen.
• Augustus: Blad plukken en drogen. Stekken nemen voor de winter.
• September: Bloeit. Het laatste blad plukken.
• Oktober: Terugknippen en vorstvrij binnenzetten. Weinig water geven.

Eetbaar en bruikbaar

Blad (augustus–oktober)

De blaadjes zijn het zoetst aan het einde van de zomer, net voor de bloei, van augustus tot oktober. Knip dan de hele plant tot een handbreedte boven de grond af. Een vers blaadje smaakt intens zoet, met een licht bittere, dropachtige nasmaak. Gebruik een paar blaadjes om thee, limonade, yoghurt of gestoofd fruit te zoeten.

Bewaring

Droog de stengels in bosjes, ondersteboven op een luchtige, donkere plek, en ris de blaadjes af. Maal ze fijn tot groen poeder of gebruik ze heel. In een gesloten pot houden ze een jaar. Stevia is niet winterhard: overwinter de plant vorstvrij en licht, of zaai opnieuw.

Let op: Gedroogde stevia is 20 tot 30 keer zoeter dan suiker: begin met heel weinig, anders overheerst de bittere nasmaak. Stevia kan suiker niet vervangen in jam of gebak, waar suiker ook voor structuur en bewaring zorgt. Wie medicijnen neemt voor diabetes of tegen hoge bloeddruk, vraagt best eerst raad aan de arts.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Muntthee gezoet met stevia (Thee · 1 theepot (± 750 ml) · 10 min)
• Steviapoeder (Gedroogd · ± 20 g · 20 min + 1 week drogen)

Wist je dat?

• Het volk van de Guaraní in Paraguay noemde de plant ka’a he’ē, ‘zoet kruid’.
• Stevia hoort bij de composietenfamilie, net als madeliefje en zonnebloem.
• Het geslacht Stevia is genoemd naar de Spaanse botanicus Pedro Jaime Esteve uit de zestiende eeuw.