Krabbenscheer

Hoe herken je een krabbenscheer?

Groeivorm

Drijvende rozet van ongeveer 30 cm hoog en 40 cm breed, deels onder en deels boven water; soms los geworteld in de bodem.

Blad

Stijf, smal en zwaardvormig, 15–40 cm lang, donkergroen en broos, met scherpe, stekelige tandjes langs de rand.

Bloem

Wit, 3–4 cm breed, met drie kroonblaadjes, uit een schede tussen de bladeren, van juni tot augustus. Mannelijke en vrouwelijke bloemen staan op aparte planten.

Wortels

Lange, onvertakte wortels die vrij in het water hangen of in de modder groeien.

Uitlopers

In de zomer maakt hij uitlopers met jonge rozetten, waarmee hij zich snel vermeerdert.

Vijverzone

Diep water: drijvend, vanaf 40 cm waterdiepte.

Bloei: juni–augustus · Planten: mei–juli

Waarom in je tuin?

• Een bijzondere plant met stekelige rozetten die in het water opstijgen en weer zinken: elk seizoen anders.
• Witte bloemen met drie kroonblaadjes, van juni tot augustus.
• Tussen de rozetten schuilen kikkervisjes, salamanders, visjes en de larven van libellen.
• Geeft schaduw op het water en neemt voedingsstoffen op: zo helpt hij het water helder te houden.
• Inheems, winterhard en zonder mand of grond te houden: je legt hem gewoon op het water.

Waar staat een krabbenscheer graag?

• Zon tot halfschaduw.
• Helder, stilstaand water dat niet te voedselrijk is, neutraal tot kalkrijk.
• Minstens 40 cm water, zodat de plant in de winter onder het ijs op de bodem kan liggen; een bodem van leem, klei of veen.
• Laat hem niet meer dan een derde van het wateroppervlak innemen, zodat er open water blijft.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Nat

Grootte

0,3 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Kikkerbeet: Een kleine, verwante drijfplant met witte bloempjes, voor dezelfde rustige plek.
• Grof hoornblad: Een zuurstofplant onder water die het water helder helpt houden.
• Waterviolier: Witte tot lichtlila bloemen boven het water in mei–juni, in helder, rustig water.
• Waterlelie: Grote drijfbladeren en bloemen in het diepste deel van de vijver.

Hoe en wanneer plant je een krabbenscheer?

Planten in mei–juli.

1. Zet hem in de vijver van mei tot juli, als het water warm is en de plant boven drijft.
2. Een mand of grond is niet nodig: leg de rozet gewoon op het water, op een plek van minstens 40 cm diep.
3. Spoel de plant eerst af in een emmer vijverwater, zodat je geen slakken of eitjes van andere vijvers meebrengt.
4. Begin met één tot drie rozetten: hij vermeerdert zich snel.
5. Wees niet ongerust als hij eerst wat zinkt: na enkele dagen tot weken komt hij meestal weer boven.

Verzorgen

Water

Vul de vijver bij met regenwater als het peil zakt; hij moet minstens 40 cm water hebben.

Bemesten

Nooit: hij houdt van helder, niet te voedselrijk water.

Uitdunnen

Haal in de zomer overtollige rozetten met een vijverhark of netje uit het water, zodat er open water blijft.

Handschoenen

Draag altijd stevige handschoenen: de getande bladranden snijden in je handen.

Opruimen

Haal in de herfst losse, afgestorven bladeren weg die blijven drijven.

Tip: Leg hem in de vijver op een plek van minstens 40 cm diep en wees in het voorjaar geduldig: hij ligt dan nog op de bodem en komt pas boven als het water warm genoeg is.

Wanneer snoei je een krabbenscheer?

Wanneer: Krabbenscheer wordt niet gesnoeid. In de zomer dun je hem uit, en in de herfst haal je afgestorven blad weg.

Hoe:

• Neem in juli–augustus overtollige jonge rozetten uit het water; laat de mooiste staan.
• Knip of trek losse, bruine bladeren weg; gezonde rozetten laat je ongemoeid.
• Leg wat je uit het water haalt een dag op de oever, zodat waterdiertjes terug in de vijver kunnen.

Let op: Werk altijd met handschoenen: de bladranden zijn scherp getand.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Dochterrozetten

In de zomer vormt hij aan uitlopers jonge rozetten. Knip die in juli–september los als ze een eigen kransje wortels hebben en leg ze in een andere vijver van minstens 40 cm diep.

Hoe komt een krabbenscheer de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard, tot ongeveer −25 °C: in de herfst zinkt hij naar de bodem en overwintert hij onder het ijs.
• Daarom moet de vijver minstens 40 cm diep zijn; in ondiep water vriest hij in het ijs vast en sterft hij.
• In een kuip of minivijver: zet een paar rozetten in de herfst in een emmer water op een koele, vorstvrije plek.
• Hou bij lange vorst een wak open in een vijver met vissen, zonder op het ijs te slaan.

Ziektes en plagen

• Komt niet boven: In april ligt hij nog op de bodem: dat is normaal. Hij komt pas boven als het water opwarmt, soms pas in mei of juni.
• Woekeren: De rozetten bedekken het hele wateroppervlak. Elke zomer uitdunnen tot hoogstens een derde van het water bedekt is.
• Bruine of rottende rozetten: Vaak te voedselrijk, troebel of te warm water. Geen mest gebruiken, regenwater bijvullen en zorgen voor genoeg diepte en zuurstofplanten.
• Snijwonden: De getande bladranden snijden bij het uitdunnen. Altijd stevige handschoenen dragen.

Het jaar rond

• April: De rozetten liggen nog op de bodem of komen langzaam boven.
• Mei: Hij komt boven. Planten: leg nieuwe rozetten op het water.
• Juni: Eerste witte bloemen. Planten.
• Juli: Bloei. Uitdunnen met handschoenen. Planten kan nog.
• Augustus: Laatste bloemen. Overtollige rozetten wegnemen.
• September: Jonge rozetten losmaken en doorgeven.
• Oktober: De rozetten zinken naar de bodem. Afgestorven blad weghalen.
• December: Rust op de bodem. Bij lange vorst een wak openhouden.

Wist je dat?

• In Nederland legt de zeldzame groene glazenmaker, een libel, zijn eitjes bijna alleen in de bladeren van krabbenscheer.
• De zwarte stern, een moerasvogel, bouwt zijn nest graag op drijvende velden krabbenscheer.
• In Canada, waar hij niet thuishoort, is hij in de natuur terechtgekomen en woekert hij in sommige meren en kanalen.