Waterlelie

Hoe herken je een waterlelie?

Groeivorm

Drijvende bladeren en bloemen uit een wortelstok op de bodem. Eén plant spreidt zich uit over zo’n 1,2 m.

Blad

Rond en glanzend, tot zo’n 20–25 cm breed, met een diepe insnijding tot aan de steel. Groen, bij het uitlopen soms met een bruine zweem.

Bloem

Kom- tot stervormig, 10–15 cm breed, drijvend op het water, van juni tot september.

Kleur

Wit, roze of zachtgeel met een geel hart, naargelang het ras.

Wortelstok

Dik en vlezig. Hij groeit horizontaal in de plantmand en wordt elk jaar groter.

Bloei: juni–september · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• De koningin van de vijver: grote bloemen van juni tot september.
• De drijfbladeren geven schaduw, houden het water koeler en remmen zo de groei van algen.
• Kikkers, libellen en vissen gebruiken de bladeren als schuilplaats en rustplek.
• Volledig winterhard: hij blijft het hele jaar in de vijver.
• Weinig werk: om de paar jaar delen is het belangrijkste onderhoud.

Waar staat een waterlelie graag?

• Volle zon: minstens zes uur zon per dag voor een rijke bloei.
• Stilstaand water: geen fontein of waterval in de buurt, want hij houdt niet van spattend of stromend water.
• Een waterdiepte van 40–80 cm boven de mand.
• Zware, kleiige grond in de plantmand; geen potgrond, want die drijft op en vervuilt het water.
• Reken op zo’n 1–1,5 m² wateroppervlak per plant, en laat een deel van de vijver vrij van blad.

Licht

Zon

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

0,1 m hoog, 1,2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Gele lis: Een stevige oeverplant met gele bloemen in mei–juni.
• Dotterbloem: Goudgele bloemen aan de vijverrand, vroeg in het voorjaar.
• Zwanenbloem: Roze bloemschermen in ondiep water in de zomer.
• Hoornblad: Een zuurstofplant onder water die het water helder helpt houden.
• Moerasvergeet-mij-nietje: Lichtblauwe bloempjes in de ondiepe rand.

Hoe en wanneer plant je een waterlelie?

Planten in mei–juni.

1. Plant in mei–juni, als het water opgewarmd is.
2. Gebruik een ruime plantmand van minstens 30–40 cm breed, bekleed met jute of vijverdoek en gevuld met zware kleigrond.
3. Zet de wortelstok schuin in de grond, met de groeipunt net vrij, en dek af met een laag grind zodat de grond niet opwervelt.
4. Zet de mand eerst ondieper, zodat de bladeren het wateroppervlak halen; leg hem desnoods op een paar stenen.
5. Laat de mand in enkele weken stap voor stap zakken tot 40–80 cm diepte, telkens als de bladeren het wateroppervlak halen.

Verzorgen

Opruimen

Haal gele bladeren en uitgebloeide bloemen regelmatig weg, zodat ze niet in de vijver rotten.

Bemesten

Duw in april–mei een paar bemestingstabletten voor waterplanten diep in de grond van de mand. Strooi nooit mest los in het water: dat geeft algen.

Ruimte

Laat minstens een derde van het wateroppervlak vrij van blad, voor licht en zuurstof in de vijver.

Delen

Haal de mand om de drie à vijf jaar boven en deel de wortelstok, zeker als de bladeren rechtop boven het water gaan staan.

Tip: Zet de waterlelie zo ver mogelijk van een fontein of waterval: in rustig, stilstaand water bloeit hij het rijkst. Haal oud blad en uitgebloeide bloemen regelmatig weg, dan blijft het water helder.

Wanneer snoei je een waterlelie?

Wanneer: Echt snoeien is niet nodig. Ruim van juni tot oktober regelmatig oud blad en uitgebloeide bloemen op.

Hoe:

• Knip gele bladeren en uitgebloeide bloemen zo diep mogelijk af, met een lange schaar of een vijvermes.
• Ruim in de herfst het meeste afstervende blad op, zodat het niet op de bodem rot.
• Knip bladeren die rechtop boven het water staan weg: ze wijzen op een te volle mand.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Haal de mand om de drie à vijf jaar in mei–juni boven. Snij de wortelstok in stukken van 10–15 cm, elk met een groeipunt en wat wortels, en plant die opnieuw in een mand met verse kleigrond.

Hoe komt een waterlelie de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C. Op 40–80 cm diepte bevriest de wortelstok niet.
• Laat de mand gewoon op zijn plaats in de vijver staan.
• Hou bij langdurige vorst een plek in het ijs open met een ijsvrijhouder, zeker als er vissen in de vijver zitten. Sla nooit een gat in het ijs.
• In een kleine, ondiepe vijver of een kuip kan de wortelstok bevriezen: zet de mand dan voor de winter op het diepste punt.

Ziektes en plagen

• Waterleliebladluis: Donkere luizen op de bladeren en bloemen. Spuit ze met de tuinslang van de bladeren in het water, waar vissen ze opeten.
• Waterleliehaantje: Kevertjes en hun larven vreten gangetjes en gaatjes in het blad. Haal aangetaste bladeren weg en spuit de larven het water in.
• Rechtopstaand blad: De mand is te vol en de wortelstok te groot. Haal de mand boven en deel de plant.
• Weinig bloemen: Te weinig zon, te diep, onrustig water of een uitgeputte mand. Zet hem zonniger of ondieper en geef bemestingstabletten.
• Bladvlekken: Bruine of rottende plekken op het blad, vooral in warme zomers. Knip aangetaste bladeren meteen weg.

Het jaar rond

• April: Bemestingstabletten in de mand duwen. De eerste bladeren verschijnen.
• Mei: Planten of delen. De mand eerst ondiep zetten.
• Juni: De mand laten zakken. Eerste bloemen.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide bloemen en gele bladeren weghalen.
• Augustus: Bloei. Letten op bladluis en waterleliehaantje.
• September: Laatste bloemen. Oude bladeren opruimen.
• Oktober: Afstervend blad opruimen. Een net over de vijver tegen vallend blad.
• December: Rust. Bij vorst een plek in het ijs openhouden.

Wist je dat?

• Claude Monet kocht waterlelies bij de kwekerij van Latour-Marliac voor zijn vijver in Giverny en schilderde ze talloze keren.
• Elke bloem gaat een paar dagen na elkaar ’s ochtends open en ’s avonds dicht, voor ze uitgebloeid is.
• De kwekerij van Latour-Marliac in Le Temple-sur-Lot, in het zuidwesten van Frankrijk, bestaat nog altijd.