Pyrethrum

Hoe herken je een pyrethrum?

Groeivorm

Rechtopstaande pol van 50–70 cm hoog en ongeveer 45 cm breed, met onvertakte bloemstengels.

Blad

Fijn veerdelig en bijna varenachtig, groen, in een losse bladrozet aan de voet.

Bloem

Margrieten van 5–7 cm met een geel hart, enkel of gevuld, van mei tot juli.

Kleur

Roze, rood of wit; zaad wordt vaak als kleurenmengsel verkocht.

Wortels

Vezelig wortelgestel dat uitgroeit tot een pol; de plant is vaak kortlevend en heeft baat bij regelmatig delen.

Bloei: mei–juli · Zaaien: maart · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit van mei tot juli met grote margrieten in roze, rood of wit, wanneer de eerste zomerborder op gang komt.
• Het fijne, veerdelige blad is ook zonder bloemen sierlijk.
• Na de eerste bloei terugknippen geeft vaak een tweede bloei aan het einde van de zomer.
• Prima snijbloem voor een vrolijk boeket.
• Bijen en vlinders bezoeken de bloemen.

Waar staat een pyrethrum graag?

• Volle zon: dan bloeit hij het rijkst en blijven de stengels stevig.
• Goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk. Matig voedselrijk is ideaal.
• Droog tot normaal vochtig; hij verdraagt geen natte grond in de winter.
• Beschut tegen harde wind, want de bloemstengels zijn dun.
• Reken op 40–45 cm tussen de planten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Ooievaarsbek: Bloeit in dezelfde periode en vult de ruimte tussen de pollen.
• Steppesalie: Paarse aren boven de roze en rode margrieten.
• Lavendel: Past in dezelfde droge, zonnige plek en geurt mee.
• Vrouwenmantel: Een zachte, geelgroene rand die de felle kleuren dempt.

Hoe en wanneer plant je een pyrethrum?

Planten in maart–mei en september.

1. Plant in maart–mei of in september, als de grond niet bevroren of te nat is. Voorjaar is het veiligst.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit; meng op zware grond zand of fijn grind en een beetje compost door de aarde.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de top van de kluit gelijk met de grond. Niet dieper: de kroon rot dan makkelijk.
4. Houd 40–45 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste seizoen licht vochtig.
6. Leg een dun laagje compost rond de plant, maar laat de kroon vrij.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks water geven. Daarna alleen in lange droge periodes, aan de voet.

Bemesten

In maart een handvol compost of organische mest. Niet te rijk: dan worden de stengels slap.

Steun

Een paar twijgen of een plantensteun voorkomt dat de bloemstengels na regen omvallen.

Uitgebloeide bloemen

Knip verwelkte bloemen weg. Na de eerste bloei de hele pol terugknippen geeft verse bladeren en vaak een tweede bloei.

Delen

Om de 2–3 jaar in het voorjaar of na de bloei de pol delen houdt hem vitaal; hij is vaak kortlevend.

Tip: Knip na de eerste bloei alle bloemstengels tot aan de bladrozet terug: je krijgt verse bladeren en vaak een tweede bloei. Zorg voor droge voeten in de winter.

Wanneer snoei je een pyrethrum?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: In juli, direct na de eerste bloei, en in maart om dode bladeren weg te knippen.

Hoe:

• Knip na de eerste bloei de bloemstengels tot aan de bladrozet terug.
• Geef daarna een flinke gieter water en wat compost: de plant loopt snel opnieuw uit.
• Knip in maart dode of beschadigde bladeren weg tot net boven de voet.
• Knip tijdens de bloei verwelkte bloemen met een stuk steel weg.

Let op: Draag handschoenen: het sap kan bij gevoelige personen de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april: steek de pol met een spade in stukken met wortels en scheuten en plant ze meteen terug. Dit kan ook direct na de bloei in juli.

Zaaien

In maart binnen: zaai oppervlakkig en bedek de zaadjes nauwelijks, bij 15–20 °C op een lichte plek. Na de ijsheiligen in mei buiten planten. De kleuren van zaailingen verschillen.

Hoe komt een pyrethrum de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: vorst is zelden het probleem, wel natte grond in de winter.
• Zorg voor goede drainage; op zware klei plant je op een lichte verhoging of meng je zand door het plantgat.
• Laat het blad in de winter staan en bedek de kroon niet met natte bladeren of een dikke mulchlaag.
• In een pot: zet hem onder een dakrand tegen te veel regen, en wikkel de pot in jute bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Omvallende stengels: Na regen of op te rijke grond. Steun met twijgen, minder bemesten en een beschutte plek kiezen.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen in het voorjaar. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes helpen mee.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral bij droogte en bij te dicht planten. Ruimte geven, aan de voet water geven en aangetaste bladeren wegknippen.
• Wortelrot: Na een natte winter komt de plant niet meer op. Plant op doorlatende grond en op een lichte verhoging.

Het jaar rond

• Maart: Dode bladeren wegknippen. Compost geven. Binnen zaaien. Planten of delen.
• April: Planten of delen. Op bladluis letten.
• Mei: Bloei begint. Steun plaatsen. Zaailingen uitplanten na de ijsheiligen.
• Juni: Volle bloei. Bloemen snijden voor een boeket.
• Juli: Na de eerste bloei terugknippen tot aan de bladrozet. Water en compost geven.
• Augustus: Tweede, kleinere bloei. Water geven bij droogte.
• September: Planten of delen. Nabloei opruimen.
• Oktober: Blad laten staan. Drainage controleren.
• November: Rust. De kroon droog houden.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. De pyrethrum is giftig bij opeten, vooral voor katten, maar ook voor honden en paarden: blad en bloemen bevatten pyrethrinen, natuurlijke insecticiden waarvoor katten extra gevoelig zijn (kwijlen, trillen, braken). Ook vissen zijn er erg gevoelig voor: gooi geen bloemen of plantenresten in de vijver. Het is geen moederkruid of balsemwormkruid uit de kruidentuin: gebruik hem niet in thee of als middeltje. Houd kinderen en huisdieren weg van de plant, en draag handschoenen, want het sap kan bij gevoelige mensen huiduitslag geven. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Uit de gedroogde bloemen van deze soort maakte men in de 19e eeuw ‘Perzisch insectenpoeder’, een natuurlijk insecticide.
• De plant stond vroeger in het geslacht Chrysanthemum, vandaar de oude naam Chrysanthemum coccineum.
• De soortnaam coccineum betekent ‘scharlakenrood’.