Kleine ruit

Hoe herken je een kleine ruit?

Groeivorm

Luchtige, rechtopstaande pol van 40–80 cm hoog en ongeveer 50 cm breed, met dunne, vertakte stengels.

Blad

Fijn, blauwgroen, twee tot drie keer geveerd met kleine, ronde tot gelobde deelblaadjes, zoals bij venushaar.

Bloem

Kleine, groengele bloemetjes met hangende gele meeldraden, in losse pluimen van juni tot juli; zonder bloemblaadjes.

Wortels

Korte, vertakte wortelstok die langzaam een pol vormt; hij houdt niet van verplanten.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Fijn, blauwgroen blad dat zonder bloemen al sierlijk is en een luchtige textuur geeft.
• Verdraagt droogte en een zonnige plek, waar veel varenachtig blad het moeilijk heeft.
• Mooie vulling tussen bloeiers in een zonnige border.
• Inheemse soort, mooi in een natuurlijke of wilde tuin.
• Weinig werk: één snoeibeurt per jaar volstaat.

Waar staat een kleine ruit graag?

• Zon tot halfschaduw; in volle zon blijft hij compacter.
• Goed doorlatende grond: zand of leem, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; eenmaal gevestigd verdraagt hij droogte goed.
• Reken op ongeveer 40–50 cm tussen de planten.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Steppesalie: Paarse aren boven het fijne, blauwgroene blad.
• Zonnehoed: Stevige bloemen vormen een mooi contrast met het fijne blad.
• Vedergras: Een ander luchtig gras in dezelfde droge, zonnige plek.
• Ooievaarsbek: Bloeit in dezelfde periode en vult de ruimte tussen de pollen.

Hoe en wanneer plant je een kleine ruit?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er een beetje compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de top van de kluit gelijk met de grond.
4. Houd 40–50 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste seizoen licht vochtig.
6. Leg een dun laagje compost rond de plant, maar laat de kroon vrij.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks water geven. Daarna verdraagt hij droogte goed; geef alleen in lange droge periodes water.

Bemesten

Meestal niet nodig. Te rijke grond geeft lange, slappe stengels.

Steun

Meestal niet nodig; op een winderige plek of in rijke grond helpen twijgen.

Uitgebloeide bloemen

Je kunt de pluimen laten staan of na de bloei wegknippen voor vers blad.

Delen

Zelden nodig en alleen in het voorjaar: hij verdraagt verstoring slecht.

Tip: Zet hem als vulling tussen bloeiers voor luchtige textuur. Knip na de bloei de stengels weg als het blad verdroogt: er komt vers blad. Draag handschoenen: de plant is giftig.

Wanneer snoei je een kleine ruit?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen.

Hoe:

• Knip alle oude stengels tot ongeveer 5–10 cm boven de grond.
• Wie wil, knipt na de bloei de bloemstengels weg om vers blad te stimuleren.
• Haal tussendoor dode of gebroken stengels aan de voet weg.

Let op: Draag handschoenen: de plant is giftig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst buiten, of koel in het voorjaar; het zaad kiemt het best na een koude periode. Zaailingen kunnen afwijken.

Delen

In maart–april: steek voorzichtig een stuk van de pol af met wortels en scheuten en plant het meteen terug. Hij verdraagt dit slecht, doe het alleen als het nodig is.

Hoe komt een kleine ruit de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Laat de oude stengels staan tot maart: ze beschermen de voet tegen vorst.
• In een pot: gebruik doorlatende potgrond en wikkel de pot in jute bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral bij droogte en bij te dicht planten. Geef ruimte en water aan de voet; knip aangetaste bladeren weg.
• Slakken: Ze vreten jonge scheuten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds op en bescherm jonge planten.
• Roest: Oranje tot bruine bultjes onder het blad. Knip aangetaste bladeren weg en gooi ze bij het huisvuil.
• Omvallende stengels: Op te rijke grond of bij wind. Minder bemesten en eventueel steunen met twijgen.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen tot 5–10 cm. Planten. Compost geven.
• April: Planten. Op slakken letten.
• Mei: Planten. Stengels groeien uit.
• Juni: Bloei begint. Water geven in het eerste jaar bij droogte.
• Juli: Bloei. Eventueel na de bloei terugknippen voor vers blad.
• Augustus: Water geven bij langdurige droogte.
• September: Planten. Op meeldauw letten.
• Oktober: Planten. Stengels laten staan.
• November: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van ruit (Thalictrum) zijn giftig bij inname: ze bevatten alkaloïden die braken, buikpijn en diarree geven, zoals bij veel planten uit de ranonkelfamilie. Ondanks de naam is dit geen keukenkruid en geen wijnruit, en het fijne blad lijkt op dat van akelei of van een varen: pluk het niet voor thee, salade of als kruid. Grazende dieren zoals paarden, koeien, schapen en geiten lopen risico als ze ervan eten; poelruit groeit in het wild in natte weiden. Plant ruit niet in of aan een weide en gooi snoeiafval nooit in een weide of hok. Houd jonge kinderen, katten en honden weg, en draag handschoenen bij het snoeien als je een gevoelige huid hebt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De bloemen hebben geen bloemblaadjes: wat je ziet zijn hangende gele meeldraden.
• Het ras ‘Adiantifolium’ is genoemd naar venushaar (Adiantum), dat een vergelijkbaar blad heeft.
• Thalictrum minus is een veranderlijke soort die in het wild op kalkrijke graslanden en in duinen groeit.