Poelruit

Hoe herken je een poelruit?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 1–1,2 m hoog en ongeveer 50 cm breed, die zich met wortelstokken langzaam uitbreidt.

Blad

Twee- tot driemaal geveerd, met wigvormige, aan de top gelobde blaadjes; dofgroen, bij glaucum blauwgrijs.

Bloem

Kleine bloemetjes zonder echte kroonbladen, met talrijke zachtgele meeldraden, in dichte, rechtopstaande pluimen van juni tot augustus. Licht geurend.

Vrucht

Kleine, geribde nootjes in trosjes aan de uitgebloeide pluimen.

Wortels

Een kruipende, gele wortelstok waarmee hij langzaam een groep vormt.

Bloei: juni–augustus · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en september

Waarom in je tuin?

• Zachtgele, luchtige bloempluimen van juni tot augustus, die licht geuren.
• Brengt hoogte in een natte border of aan de vijverrand, maar blijft slank en neemt weinig grondoppervlak in.
• Inheems; bijen en zweefvliegen verzamelen er stuifmeel.
• Het fijne, akeleiachtige blad is ook buiten de bloei sierlijk, zeker bij de blauwgrijze vorm glaucum.
• Groeit op natte, zware grond waar veel borderplanten het moeilijk hebben.

Waar staat een poelruit graag?

• Zon tot halfschaduw; in volle zon heeft hij natte grond nodig.
• Leem, klei of venige grond, zuur tot kalkrijk.
• Natte tot zeer vochtige grond: een moerasborder, een slootkant of de moeraszone van een vijver, net boven de waterlijn. Tijdelijk wat water op de grond verdraagt hij, permanent onder water staan niet.
• Liefst wat beschut tegen harde wind, want de hoge stengels kunnen omwaaien.
• Plant op 40–50 cm afstand, in groepjes van drie voor een mooi effect.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Nat

Grootte

1,2 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Moerasspirea: Romige, geurende pluimen in dezelfde natte grond en dezelfde maanden.
• Grote kattenstaart: Paarse aren als sterk contrast naast het zachte geel.
• Koninginnekruid: Roze schermen in de nazomer, geliefd bij vlinders.
• Echte koekoeksbloem: Lager, roze en eerder in bloei, vooraan aan de vijverrand.

Hoe en wanneer plant je een poelruit?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond vochtig is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er bij arme grond wat compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot; aan de vijver komt de wortelhals net boven de waterlijn.
4. In een vijver met folie plant je in een grote vijvermand met schrale vijveraarde of leem, zonder potgrond of mest, en zet je hem in de moeraszone.
5. Houd 40–50 cm tussen de planten.
6. Druk aan en geef flink water. De eerste weken nat houden.

Verzorgen

Water

De grond mag niet uitdrogen. Buiten de natte zone in droge zomers wekelijks flink water geven.

Bemesten

In de border een laagje compost in maart. In of aan de vijver niet bemesten, om algen te voorkomen.

Steun

Op een open, winderige plek of op rijke grond zet je in mei een paar stokken of een ring rond de pol.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan voor zaad en winterstructuur, of knip ze in september weg als je geen zaailingen wilt.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond in een gewone border vochtig.

Tip: Geef hem natte grond langs een sloot of vijver en een beetje beschutting tegen wind. Wil je een blikvanger, kies dan de vorm glaucum met blauwgrijs blad.

Wanneer snoei je een poelruit?

Snoeimaanden: maart en september.

Wanneer: Eind februari–maart de oude stengels afknippen; eventueel in september de uitgebloeide pluimen weghalen.

Hoe:

• Knip in maart alle oude stengels af tot een paar centimeter boven de grond, voor de nieuwe scheuten verschijnen.
• Wil je geen zaailingen, knip dan in september de uitgebloeide pluimen weg net boven het blad.
• Draag handschoenen en ruim het snoeisel op, zodat kinderen en dieren er niet aan knabbelen.

Let op: Knip niet te vroeg in het voorjaar in de nieuwe scheuten: ze zijn broos en lopen pas in april flink uit.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april: graaf de pol op of steek een stuk wortelstok met knoppen af aan de rand en plant het meteen elders. Zo blijft ook de blauwgrijze vorm glaucum zuiver.

Zaad

Zaai vers zaad in de herfst in een pot met zaaigrond die je buiten laat staan. Na de winterkou kiemt het in het voorjaar.

Hoe komt een poelruit de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De bovengrondse delen sterven af. Laat de stengels tot maart staan voor structuur en voor insecten.
• Natte grond in de winter verdraagt hij goed.

Ziektes en plagen

• Omvallen: De hoge stengels vallen om bij wind of na regen. Steun zetten in mei, minder bemesten en tussen andere hoge planten zetten.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge zomers. Water geven bij droogte en aangetast blad wegknippen.
• Slakken: Vreten aan de jonge scheuten in het voorjaar. ’s Avonds rapen of een ruwe laag rond de pol leggen.
• Bruine bladeren: Teken van droogte. Geef water of verplaats hem naar nattere grond.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen. Planten of scheuren.
• April: Planten. Nieuwe scheuten lopen uit; letten op slakken.
• Mei: Steun zetten op een open plek.
• Juni: Begin van de bloei. Bijen en zweefvliegen op de pluimen.
• Juli: Volle bloei. Water geven bij droogte buiten de natte zone.
• Augustus: Laatste bloemen. Het zaad rijpt.
• September: Eventueel uitgebloeide pluimen wegknippen. Planten.
• Oktober: Planten. Vers zaad zaaien in een pot buiten.
• December: Rust. De oude stengels laten staan.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van ruit (Thalictrum) zijn giftig bij inname: ze bevatten alkaloïden die braken, buikpijn en diarree geven, zoals bij veel planten uit de ranonkelfamilie. Ondanks de naam is dit geen keukenkruid en geen wijnruit, en het fijne blad lijkt op dat van akelei of van een varen: pluk het niet voor thee, salade of als kruid. Grazende dieren zoals paarden, koeien, schapen en geiten lopen risico als ze ervan eten; poelruit groeit in het wild in natte weiden. Plant ruit niet in of aan een weide en gooi snoeiafval nooit in een weide of hok. Houd jonge kinderen, katten en honden weg, en draag handschoenen bij het snoeien als je een gevoelige huid hebt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De bloemen hebben geen echte kroonbladen. De kleine kelkbladen vallen snel af, en wat je ziet, zijn de talrijke gele meeldraden.
• De namen poelruit en meadow-rue komen van het blad, dat lijkt op dat van de wijnruit, en van de natte plekken waar de plant groeit.
• Hij is familie van de akelei, wat je goed aan het fijn ingesneden blad kunt zien.