Fenegriek

Hoe herken je een fenegriek?

Groeivorm

Eenjarige kruidachtige plant van 40–50 cm hoog en 15–20 cm breed, met een rechte, weinig vertakte stengel.

Blad

Samengesteld uit drie ovale blaadjes, zoals klaver, 1–3 cm; licht tot middengroen met een kruidige geur.

Bloem

Kleine, lichtgele tot witte erwtenbloempjes, meestal alleen of per twee in de bladoksels, in juni–juli.

Peul en zaad

Lange (10–15 cm), smalle, licht gebogen peulen met 10–20 geelbruine zaden.

Wortels

Een penwortel met knolletjes waarin stikstofbindende bacteriën leven.

Bloei: juni–juli · Oogst en vruchten: mei–september · Zaaien: april–mei

Waarom in je tuin?

• Een snelle, makkelijke kruidenteelt: je oogst al na enkele weken jonge blaadjes.
• Blad én zaden zijn bruikbaar in de keuken, en de zaadjes ook als kiemgroente op de vensterbank.
• Als vlinderbloemige verrijkt hij de grond met stikstof: ook geschikt als groenbemester.
• De bloemetjes in juni–juli worden door bijen bezocht.
• Past goed in een moestuin of een grote pot op een zonnig terras.

Waar staat een fenegriek graag?

• Volle zon en warmte voor de beste groei en een goede zaadzetting.
• Doorlatende, matig voedselrijke grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig: natte, koude grond geeft ziekte bij de zaailingen.
• Zaai op 10–15 cm van elkaar in rijen van 20–30 cm.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,2 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: binnen overwinteren (boven 0 °C)

Mooi samen met

• Koriander: Dezelfde zonnige plek en samen in de Indische keuken.
• Tomaat: Vult open plekken tussen jonge tomatenplanten en verrijkt de grond met stikstof.
• Courgette: Een stevige zomergroente die in dezelfde warme grond groeit.
• Goudsbloem: Eetbare, kleurrijke bloemen als vrolijke buur in de moestuin.

Hoe en wanneer plant je een fenegriek?

1. Zaai in april–mei rechtstreeks buiten, als de grond opgewarmd is en er geen vorst meer verwacht wordt.
2. Maak ondiepe voren van 1–2 cm diep, op 20–30 cm van elkaar.
3. Strooi de zaden op 2–3 cm van elkaar, dek ze af met grond en druk lichtjes aan.
4. Geef water; de zaden kiemen bij warmte in ongeveer een week.
5. Dun de planten uit tot 10–15 cm. Zaai om de 3–4 weken opnieuw voor vers blad tot in de zomer.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig tot de planten ingeburgerd zijn. Daarna redt hij zich bij gewone zomerregen.

Bemesten

Weinig nodig: als vlinderbloemige maakt hij zelf stikstof aan. Te veel mest geeft veel blad en weinig zaad.

Wieden

Hou de jonge planten vrij van onkruid; later onderdrukt het gewas dat zelf.

Blad oogsten

Knip jonge scheuten en bladeren vanaf ongeveer 4–6 weken na het zaaien, vóór de bloei: dan zijn ze het mildst.

In de keuken

Gebruik het blad in curry’s, linzen en groentegerechten; de zaden licht geroosterd in specerijenmengsels. Rooster ze niet te donker: dan worden ze bitter.

Tip: Zaai om de 3–4 weken een nieuw rijtje voor een voortdurende oogst van jong blad. Snijd de scheuten 5 cm boven de grond: ze groeien weer aan.

Wanneer snoei je een fenegriek?

Wanneer: Eigenlijk niet: je oogst tijdens het seizoen en ruimt de plant op na de zaadoogst.

Hoe:

• Knip jonge scheuten 5 cm boven de grond af: bij goed weer groeit hij een tweede keer aan.
• Pluk bladeren of knip toppen voor de bloei als je vooral blad wil oogsten.
• Verwijder de plant na het zaaddragen, in september, en laat de wortels in de grond: ze verteren en verrijken de bodem.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai in april–mei rechtstreeks buiten, 1–2 cm diep. Bewaar zaad van eigen oogst droog en donker voor volgend jaar.

Kiemgroente

Week de zaden 8–12 uur in water, spoel ze twee keer per dag en kweek ze in 3–5 dagen tot kiemen. Gebruik alleen zaden voor consumptie.

Hoe komt een fenegriek de winter door?

Winterhard tot 0 °C: beschermen in strenge winters.

• Eenjarig en niet winterhard: de plant sterft bij de eerste vorst af.
• Compost de resten of laat de wortels in de grond: ze geven stikstof aan het volgende gewas.
• Laat enkele peulen rijpen en bewaar de zaden droog voor het volgende voorjaar.

Ziektes en plagen

• Omvallende zaailingen: Zaailingen die aan de voet wegrotten in koude, natte grond. Zaai pas als de grond warm is en niet te dicht.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij warm, vochtig weer. Geef meer ruimte, giet aan de voet en knip aangetaste delen weg.
• Slakken: Vreten jonge plantjes kaal. Verzamel ze ’s avonds of leg een slakkenbarrière.
• Bladluis: Op jonge scheuten. Afspuiten met water of ze laten wegeten door lieveheersbeestjes.

Het jaar rond

• Maart: Zaaibed voorbereiden: grond losmaken en onkruid wieden.
• April: Zaaien als de grond warm genoeg is.
• Mei: Zaaien. Uitdunnen tot 10–15 cm.
• Juni: Eerste bloei. Jong blad oogsten en opnieuw zaaien.
• Juli: Bloei: bijen op bezoek. Blad blijven oogsten.
• Augustus: Peulen rijpen. Water geven bij droogte.
• September: Zaden oogsten als de peulen droog en geelbruin zijn. Planten opruimen.

Eetbaar en bruikbaar

Blad (mei–augustus)

Knip het jonge blad (methi) vanaf vier à zes weken na het zaaien, voor de bloei: dan is het het mildst. Snijd de scheuten 5 cm boven de grond, dan lopen ze opnieuw uit; met een nieuw rijtje om de drie à vier weken heb je blad tot in augustus. Het blad smaakt kruidig en licht bitter. In de Indische keuken gaat het in curry’s, dal, aardappelgerechten en het deeg van platbrood; gedroogd heet het kasoori methi.

Zaden (augustus–september)

In augustus en september worden de lange peulen geelbruin en droog: knip ze af, laat ze nadrogen in een papieren zak en wrijf de harde, geelbruine zaadjes eruit. In een koele zomer rijpen ze niet altijd. De zaden ruiken naar ahornsiroop en kerrie en smaken bitter: gebruik ze spaarzaam, licht geroosterd of kort gebakken in olie, in curry’s, dal, specerijenmengsels en ingelegde groenten. Rooster ze niet te donker, anders worden ze erg bitter.

Bewaring

Vers blad houdt 2 à 3 dagen in een zakje in de koelkast. Het droogt goed: laat het op een rooster drogen op een luchtige, donkere plek, verkruimel het en bewaar het in een gesloten pot. Zaden houden donker en droog in een gesloten pot een à twee jaar.

Let op: Gebruik fenegriek als kruid, in de hoeveelheden van een recept. Tijdens de zwangerschap niet in grotere hoeveelheden, zoals thee, kiemen of supplementen. Wie allergisch is voor pinda’s, kikkererwten of andere peulvruchten, kan ook op fenegriek reageren. Fenegriek kan de bloedsuiker verlagen en de werking van bloedverdunners beïnvloeden: neem je die of geneesmiddelen voor diabetes, vraag dan raad aan je arts of apotheker. Laat je zaad kiemen, gebruik dan zaad dat als kiemzaad verkocht wordt: rauwe kiemen kunnen ziekmakende bacteriën bevatten. Je zweet kan na het eten naar ahornsiroop ruiken; dat is onschuldig.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Aardappelen met fenegriekblad (aloo methi) (Gerecht · 4 personen · 35 min)
• Dal van rode linzen met fenegriekzaad (Gerecht · 4 personen · 40 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Trigonella betekent ‘driehoekje’ en verwijst naar de vorm van de bloem; foenum-graecum is Latijn voor ‘Grieks hooi’.
• Hij wordt al duizenden jaren geteeld; zaden zijn gevonden op archeologische vindplaatsen uit het oude Midden-Oosten.
• De zaden ruiken naar ahornsiroop en curry; die geur is typisch voor de specerij.