Kogelbloem

Trollius × cultorum

In andere talen: Trolle hybride (Français) · Globeflower (English)

De kogelbloem in onze tuinen is een groep hybriden van de Europese kogelbloem en Aziatische soorten. Uit een pol van glanzend, handvormig ingesneden blad groeien in mei en juni stevige stengels tot 70 cm hoog met bolronde of komvormige bloemen van 3–6 cm in citroengeel, goudgeel of oranje. Ze lijken op grote, gesloten boterbloemen, en zijn daar ook familie van. Tuiniers houden van hem voor vochtige borders en vijverranden, waar hij in het late voorjaar felle kleur brengt, en als snijbloem. Bekende rassen zijn ‘Orange Princess’, ‘Lemon Queen’ en het vroege ‘Earliest of All’.

Let op: Giftig: zoals veel planten uit de ranonkelfamilie bevat de kogelbloem irriterende stoffen. Opeten geeft maag- en darmklachten en het sap kan de huid irriteren. Hou kinderen, honden, katten en grazende dieren zoals paarden en koeien weg van de plant, en draag handschoenen bij het snoeien en scheuren.

Bijgewerkt op 10 oktober 2026

Licht
Zon of halfschaduw
liefst wat zon
Vocht
Vochtig tot nat
mag niet uitdrogen
Grond
Leem, klei of veen
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,7 m
hoog, 0,45 m breed
Bloei
mei–juni

Feiten op een rij
Snoeimaanden	juni–juli
Hoogte	0,7 m
Inheems in België	Nee, aangeplant
Goed voor bijen, vlinders en vogels	Ja, voor bijen
Giftig voor mens en huisdier	Ja, let op met kinderen en huisdieren
Bloei	mei–juni

Herkennen

Hoe herken je een kogelbloem?

Groeivorm: Pol van ongeveer 70 cm hoog in bloei en 45 cm breed, met rechtopstaande bloemstengels.
Blad: Handvormig en diep ingesneden in vijf lobben, glanzend donkergroen.
Bloem: Bolrond tot komvormig, 3–6 cm, aan het eind van stevige stengels. De gekleurde blaadjes zijn eigenlijk kelkbladen.
Kleur: Citroengeel, goudgeel of oranje.
Wortels: Vezelig en dicht; ze verdragen geen uitdroging.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni–juli

In je tuin

Waarom in je tuin?

Felle, bolronde bloemen in mei en juni, een opvallende kleur in de late lente.
Een van de beste bloeiers voor natte, zware grond aan een vijver of beek.
Een mooie snijbloem voor een voorjaarsboeket.
Bijen bezoeken de bloemen voor stuifmeel en nectar.
Volledig winterhard en lang levend op een goede plek.

Waar staat een kogelbloem graag?

Zon of halfschaduw; in volle zon alleen als de grond echt vochtig blijft.
Voedselrijke leem-, klei- of veengrond; zuur, neutraal of kalkrijk maakt weinig uit.
Vochtig tot nat: ideaal aan een vijverrand, langs een beek of in een vochtige border. Uitdrogen verdraagt hij slecht.
Plant op 40–45 cm van elkaar.

Licht: Zon en halfschaduw
Grondsoort: Leem, klei of veen
Zuurtegraad: Niet kieskeurig
Vocht: Nat
Grootte: 0,7 m hoog, 0,45 m breed
Winterhard: Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

Siberische iris: Blauwe of paarse bloemen in dezelfde periode, op dezelfde vochtige grond.
Etageprimula: Kransen van roze en rode bloemen in mei en juni, in de halfschaduw ernaast.
Moerasvergeet-mij-nietje: Kleine hemelsblauwe bloempjes als contrast met het geel en oranje.
Hosta: Groot blad dat de plek na de bloei mooi houdt.
Kattenstaart: Bloeit in de zomer door wanneer de kogelbloem uitgebloeid is.

Onderhoud

Hoe en wanneer plant je een kogelbloem?

Planten in maart–april en september–oktober.

Plant in maart–april of in september–oktober.
Werk veel compost of goed verteerde stalmest door de grond, zodat ze vocht vasthoudt.
Graaf een plantgat iets groter dan de kluit en zet de plant even diep als in de pot.
Hou 40–45 cm afstand tussen de planten.
Giet goed aan en hou de grond de eerste weken vochtig.
Leg een laag compost of bladcompost rond de plant.

Verzorgen

Water: Nooit laten uitdrogen: geef in droge periodes ruim water, ook na de bloei.
Bemesten: In het voorjaar een laag compost of goed verteerde stalmest.
Mulchen: Een laag compost houdt de grond koel en vochtig.
Na de bloei: Knip de bloeistengels terug; in vochtige grond volgt soms een kleine nabloei.
Snijbloemen: Snij de stengels als de bloemen net opengaan en zet ze meteen in water.
Handschoenen: Draag handschoenen bij het snoeien en scheuren: het sap kan de huid irriteren.

Tip: Knip in juni de uitgebloeide stengels en het oude blad terug en geef daarna flink water: zo krijg je fris nieuw blad en, in vochtige grond, soms een kleine nabloei.

Wanneer snoei je een kogelbloem?

Snoeimaanden: juni–juli.

Wanneer: Na de bloei, in juni of juli. Verder hoeft hij nauwelijks gesnoeid te worden.

Hoe:

Knip de uitgebloeide bloeistengels af tot net boven het blad.
Knip slordig of verdord blad na de bloei ook weg: er komt fris nieuw blad bij.
Geef na het terugknippen water en een beetje compost, voor een kans op nabloei.
Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Let op: Laat de plant na het terugknippen niet uitdrogen: zonder water komt er geen nieuw blad en geen nabloei.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren: In september of in maart, net voor de groei begint, een pol met een spade in stukken met wortels en knoppen verdelen en meteen opnieuw planten.
Zaaien: Vers zaad in de zomer of de herfst in een pot zaaien en buiten laten staan. Het kiemt traag en onregelmatig, vaak pas na een winter; zaailingen van rassen lijken niet altijd op de moederplant.

Hoe komt een kogelbloem de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
Het blad sterft in de winter grotendeels af; de knoppen overwinteren aan de grond.
In een pot of bak: hou de grond ook in de winter licht vochtig en zet hem beschut.

Ziektes en plagen

Uitdroging: Bruin, verdord blad en weinig bloemen. Geef ruim water, mulch, of verplant naar een nattere plek.
Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral na de bloei en bij droogte. Knip aangetast blad weg en hou de grond vochtig.
Slakken: Vreten aan jong blad en knoppen in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg.
Weinig bloei: Op een te droge of te schaduwrijke plek, of in een oude, te dichte pol. Verplant of scheur de pol.

Het jaar rond

Maart: Planten of scheuren. Compost of stalmest geven.
April: Nieuw blad en knoppen. Letten op slakken.
Mei: Begin van de bloei. Bloemen snijden voor de vaas.
Juni: Volle bloei. Uitgebloeide stengels terugknippen.
Juli: Terugknippen en ruim water geven voor een nabloei.
Augustus: Nooit laten uitdrogen. Letten op meeldauw.
September: Planten en scheuren.
Oktober: Planten.

Gebruiken

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de kogelbloem zijn giftig, vooral vers: zoals bij de boterbloemen, waarop de bloemen lijken, bevat het sap scherpe stoffen die in de mond een brandend gevoel, braken en buikpijn geven, en op de huid roodheid en jeuk. Laat kinderen geen bloemen in de mond steken en houd honden en katten weg van de plant. Paarden, koeien en schapen laten de verse plant meestal staan, maar gooi snoeiafval of uitgebloeide stengels nooit in een weide of hok, en plant hem niet in of aan een weide. Draag handschoenen bij het snoeien, scheuren en snijden van bloemen voor een vaas. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen: Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Jij en deze soort

Wist je dat?

De gekleurde blaadjes van de bol zijn eigenlijk kelkbladen; de echte kroonblaadjes zijn smalle nectarblaadjes binnenin de bloem.
In het wild wordt de Europese kogelbloem bestoven door kleine vliegjes die in de gesloten bloem kruipen en er hun eitjes leggen; hun larven eten een deel van de zaden.
De wilde Europese kogelbloem groeit in vochtige bergweiden en hooilanden.

Tuinplanten · Alle soorten