
Foto: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Plantaginaceae
Brede ereprijs
Veronica austriaca subsp. teucrium
In andere talen: Véronique germandrée (Français) · Large speedwell (English)
De brede ereprijs groeit van nature op droge, zonnige graslanden en hellingen in Zuid- en Midden-Europa en West-Azië. Het is een lage, losse pol met tegenoverstaande, getande bladeren en dichte, rechtopstaande aren vol intens blauwe bloemen van mei tot juli. Bekend zijn de tuinrassen ‘Royal Blue’ en ‘Crater Lake Blue’, die compacter blijven en dieper blauw bloeien dan de soort. Hij is zeer winterhard, houdt van droge, zonnige grond en trekt bijen en andere insecten aan. Door zijn lage groei is hij een mooie bodembedekker en randplant.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog
verdraagt droogte
Grond
Zand of leem
neutraal tot kalkrijk
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,3 m
hoog, 0,4 m breed
Bloei
mei–juli
| Snoeimaanden | maart en juli |
|---|---|
| Hoogte | 0,3 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | mei–juli |
Herkennen
Hoe herken je een brede ereprijs?
- Groeivorm
- Lage vaste plant van 20–40 cm hoog en 40 cm breed, met een losse pol van opgaande tot overhangende stengels.
- Blad
- Tegenoverstaand, eirond tot lancetvormig, 2–5 cm, getand, matgroen en licht behaard.
- Bloem
- Kleine, vierlobbige bloemen in dichte aren van 5–10 cm, van mei tot juli.
- Kleur
- Intens blauw, bij de rassen vaak dieper dan bij de soort.
- Wortels
- Vezelig wortelstelsel met kruipende uitlopers waarmee de pol langzaam breder wordt.
Bloei: mei–juli · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en juli
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Intens blauwe bloemen van mei tot juli, een zeldzame kleur in de zonnige border.
- Droogtebestendig en geschikt voor arme, kalkrijke of zandige grond.
- Compacte, lage groei: ideaal vooraan in de border, in een rotstuin of langs een pad.
- Bijen en andere insecten bezoeken de bloemen.
- Weinig werk: terugknippen na de bloei is de enige echte onderhoudsbeurt.
Waar staat een brede ereprijs graag?
- Volle zon; in lichte halfschaduw bloeit hij ook, maar minder rijk.
- Goed doorlatende grond: zand of leem, neutraal tot kalkrijk.
- Droge tot gewone grond; hij houdt niet van natte voeten, vooral niet in de winter.
- Reken op 40 cm ruimte per plant, of 25–30 cm als je een dichte rand wilt.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Neutraal of kalkrijk
- Vocht
- Droog
- Grootte
- 0,3 m hoog, 0,4 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Duizendblad: Vlakke schermen in geel of wit tegenover de blauwe aren.
- Kattenkruid: Blauwpaarse bloemen en grijs blad, droogtebestendig.
- Vetkruid: Sappig blad en late bloei op dezelfde droge zon.
- Schapengras: Fijne, blauwgrijze pollen als rustige achtergrond.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een brede ereprijs?
Planten in maart–mei en september–oktober.
- Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
- Graaf een plantgat dat even breed is als de kluit; meng bij zware klei grof zand of grind door de grond.
- Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
- Plant op 30–40 cm afstand van de buren.
- Geef meteen water; in het eerste jaar bij droogte opnieuw.
Verzorgen
- Water
- Na het aanslaan zelden nodig; geef enkel water bij langdurige droogte in het eerste jaar.
- Bemesten
- Niet nodig: op arme grond blijft hij compact en bloeit hij rijk.
- Mulchen
- Een laagje grind of fijn steenslag houdt de voet droog en onkruid weg.
- Uitgebloeide bloemen
- Knip de aren na de bloei terug; dat houdt de pol compact en geeft soms een tweede bloei.
- Delen
- Scheur de pol om de 3–4 jaar uit elkaar als hij kaal wordt in het midden.
Tip: Knip na de bloei terug, dan blijft hij compact en loopt hij vers uit. Plant hem in de volle zon op goed doorlatende grond.
Wanneer snoei je een brede ereprijs?
Snoeimaanden: maart en juli.
Wanneer: Na de bloei in juli, en een opruimbeurt in maart.
Hoe:
- Knip de uitgebloeide aren en lange stengels na de bloei terug tot ongeveer 10 cm boven de grond.
- Hij loopt daarna vers uit en blijft compact; soms volgt een tweede, kleinere bloei.
- Verwijder in maart het dode blad en de verdorde stengels.
Vermeerderen
- Delen
- In het voorjaar of in september: de pol met een spade in stukken met wortels en scheuten delen en meteen opnieuw planten.
- Stekken
- In mei–juni stekken van 6–8 cm van niet-bloeiende scheuten in vochtige stekgrond; na enkele weken wortelen ze.
- Zaaien
- Zaad van de soort in het voorjaar buiten zaaien; rassen komen niet zuiver uit zaad en vermeerder je beter door delen of stekken.
Hoe komt een brede ereprijs de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in Vlaanderen is geen bescherming nodig.
- Natte winters op zware klei zijn het grootste risico: zorg voor goede drainage, dan overleeft hij makkelijk.
- In een pot: gebruik grond met veel grof zand en zet de pot niet in een natte hoek.
Ziektes en plagen
- Meeldauw: Wit poeder op het blad bij vochtig, benauwd weer. Zorg voor ruimte, knip na de bloei terug en verwijder aangetast blad.
- Wortelrot: Slappe, bruine pollen in natte grond, vooral in de winter. Plant op een droge plek of verbeter de drainage.
- Kale pol: Het midden wordt open na enkele jaren. Deel de pol in het voorjaar en plant de jonge delen opnieuw.
- Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes ruimen ze meestal snel op.
Het jaar rond
- Maart: Dode stengels opruimen. Planten. Delen.
- April: Planten. Mulch aanbrengen.
- Mei: Begin van de bloei. Stekken nemen.
- Juni: Volle bloei. Stekken nemen.
- Juli: Uitgebloeide aren terugknippen.
- Augustus: Water geven bij droogte. Mogelijk tweede bloei.
- September: Planten of delen.
- Oktober: Planten.
- November: Rust.
- December: Rust.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De bloemen van ereprijs hebben maar twee meeldraden, een opvallend kenmerk van het geslacht Veronica.
- Een enkel bloemetje houdt maar kort stand, maar de aar blijft weken in bloei omdat er steeds nieuwe bloemen opengaan.
- De soortnaam teucrium verwijst naar de gelijkenis met de gamander (Teucrium), zoals ook de Franse naam laat zien.