
Foto: Ruff tuff cream puff, CC0 · bron
Heester · Viburnaceae
Sneeuwbal
Viburnum × juddii
In andere talen: Viorne de Judd (Français) · Judd viburnum (English)
Viburnum × juddii is een bladverliezende sneeuwbal die rond 1920 in het Arnold Arboretum bij Boston werd gekweekt door William Judd, uit een kruising van de Koreaanse sneeuwbal (Viburnum carlesii) en de verwante Viburnum bitchiuense. Hij vormt een ronde, wat losse struik van ongeveer 2 m hoog en breed. In april en mei openen roze knoppen tot bolvormige trossen van wit-roze bloemen met een zoete, kruidige geur. Hij lijkt sterk op de Koreaanse sneeuwbal, maar groeit krachtiger en is sterker. Tuiniers kiezen hem voor die heerlijke voorjaarsgeur vlak bij huis of terras, en omdat hij weinig snoei nodig heeft.
Licht
Zon of halfschaduw
liefst wat zon
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Zand, leem of klei
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
2 m
hoog, 2 m breed
Bloei
april–mei
| Snoeimaanden | mei–juni |
|---|---|
| Hoogte | 2 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | april–mei |
Herkennen
Hoe herken je een sneeuwbal?
- Groeivorm
- Ronde, wat losse struik van ongeveer 2 m hoog en breed, met dicht vertakte twijgen.
- Blad
- Eirond, 5–10 cm, dofgroen en licht behaard, tegenoverstaand; in de herfst soms roodachtig voor het afvalt.
- Bloem
- Bolvormige trossen van 6–8 cm uit roze knoppen, in april–mei; de open bloempjes zijn wit met een roze blos.
- Geur
- Zoet en kruidig, vooral bij zacht, windstil weer; je ruikt hem al op enkele meters afstand.
- Vrucht
- Soms een paar donkere besjes in de nazomer, maar weinig opvallend.
Bloei: april–mei · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: mei–juni
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Een van de lekkerst geurende voorjaarsstruiken: in april vult de geur een hele tuinhoek.
- Mooi in elke fase: eerst roze knoppen, dan wit-roze open bloemen.
- Een vroege voedselbron voor bijen en hommels.
- Weinig snoei en weinig werk; zeer winterhard.
- In de herfst kleurt het blad soms roodachtig.
Waar staat een sneeuwbal graag?
- Volle zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
- Goed doorlatende, humusrijke zand-, leem- of kleigrond, van zuur tot kalkrijk.
- Normale, gelijkmatig vochtige grond: geen natte voeten en geen kurkdroge zandgrond.
- Een plek beschut tegen koude oostenwind spaart de vroege bloemen bij nachtvorst.
- Reken op 1,5–2 m ruimte en plant hem dicht bij een pad, deur of terras voor de geur.
- Licht
- Zon en halfschaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 2 m hoog, 2 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Narcissen: Bloeien tegelijk aan de voet in april.
- Lenteroos: Bloeit al vroeg en vult de voet in de halfschaduw.
- Longkruid: Blauwe en roze bloemetjes en gevlekt blad in het voorjaar.
- Vergeet-mij-nietje: Een blauwe wolk onder de roze-witte bloemen.
- Ooievaarsbek: Neemt het na de bloei over met bloemen in de zomer.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een sneeuwbal?
Planten in maart–april en oktober–november.
- Plant in maart–april of in oktober–november.
- Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er compost door.
- Zet de struik even diep als hij in de pot stond; bij een geënte plant blijft de entplaats net boven de grond.
- Druk de grond aan en geef een flinke gieter water.
- Mulch met bladcompost en geef het eerste jaar water bij droogte.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar regelmatig; daarna in lange droge periodes, vooral in de zomer, wanneer de knoppen voor volgend jaar gevormd worden.
- Bemesten
- In maart wat compost of organische mest voor bloeiende heesters.
- Mulchen
- Een laag bladcompost houdt de grond koel en vochtig.
- Wilde scheuten
- Bij geënte planten verschijnen soms scheuten van de onderstam aan de voet, met ander blad. Verwijder ze zo laag mogelijk.
- Snijtakken
- Een paar bloeiende takjes in een vaas geuren heerlijk binnenshuis.
Tip: Plant hem bij de voordeur, een pad of het terras: in april en mei geniet je dan elke dag van de geur. Hij heeft weinig snoei nodig, dus laat hem gewoon uitgroeien.
Wanneer snoei je een sneeuwbal?
Snoeimaanden: mei–juni.
Wanneer: Weinig snoei nodig. Als het moet, direct na de bloei, in mei–juni.
Hoe:
- Verwijder dode, beschadigde en kruisende takken.
- Knip te lange of storende takken terug tot een zijtak.
- Neem om de paar jaar een oude tak aan de voet weg om de struik jong te houden.
Let op: Snoei niet in de winter of het vroege voorjaar: de bloemknoppen zitten dan al klaar aan de toppen van de twijgen.
Vermeerderen
- Zachte stekken
- In juni stekken van 8–10 cm van jonge scheuten, in vochtige stekgrond onder plastic op een lichte, warme plek. Niet altijd makkelijk: neem er meerdere.
- Afleggen
- In het voorjaar een lage tak in de grond vastpinnen; na een jaar loskoppelen en verplanten.
Hoe komt een sneeuwbal de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Volledig winterhard tot ongeveer −30 °C: de struik heeft geen bescherming nodig.
- Late nachtvorst kan open bloemen bruin kleuren; een beschutte plek helpt.
- In een grote pot: wikkel de pot in jute bij strenge vorst en zet hem tegen een muur.
Ziektes en plagen
- Bladluis: Gekrulde bladeren aan de toppen in het voorjaar. Natuurlijke vijanden doen meestal hun werk; anders afspuiten met water.
- Sneeuwbalhaantje: Bladeren vol gaatjes door larven en kevertjes in mei–juni. Raap larven weg en knip in de winter enkel twijgtoppen met rijtjes eitjes weg.
- Bruine bloemen: Door late nachtvorst of koude wind. Kies een beschutte plek; de struik zelf herstelt.
- Wilde scheuten: Scheuten met ander blad aan de voet van een geënte plant. Zo laag mogelijk verwijderen.
Het jaar rond
- Januari: Rust. Kijk naar eitjes van het sneeuwbalhaantje in de twijgtoppen.
- Maart: Planten. Compost of organische mest geven.
- April: Begin van de bloei: geur en bijen. Planten.
- Mei: Bloei. Na de bloei eventueel licht snoeien.
- Juni: Snoeien als het nodig is. Zachte stekken nemen.
- Juli: Water geven bij droogte: de knoppen voor volgend jaar worden gevormd.
- Augustus: Water geven bij lange droogte.
- Oktober: Planten. Soms herfstkleur.
- November: Planten. Bladval.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Hij is genoemd naar William Judd, een kweker van het Arnold Arboretum in de Verenigde Staten, die de kruising rond 1920 maakte.
- Sneeuwballen werden vroeger bij de kamperfoeliefamilie ingedeeld; vandaag hebben ze een eigen familie, de Viburnaceae.