Jujube

Hoe herken je een jujube?

Groeivorm

Struik of kleine boom van 4–6 m hoog en 3–4 m breed, met een open, wat grillige kroon.

Blad

Eirond, 3–6 cm, glanzend groen, met drie duidelijke lengtenerven; in de herfst geel.

Bloem

Klein, stervormig, geelgroen en licht geurend, in juni–juli in de bladoksels.

Vrucht

Ovale tot ronde steenvrucht van 2–4 cm, eerst groen, rijp glanzend roodbruin, met één harde pit.

Doornen

Aan de knopen vaak twee doornen: een lange rechte en een korte gebogen. Sommige rassen zijn bijna doornloos.

Twijgen

Naast blijvende takken heeft hij korte vruchttwijgjes die in de herfst samen met het blad afvallen.

Bloei: juni–juli · Oogst en vruchten: oktober · Planten: april–mei · Snoeien: februari–maart

Waarom in je tuin?

• Bijzonder fruit dat je zelden in de winkel vindt: vers als een knapperig appeltje, gedroogd als een dadel.
• Verdraagt hitte, droogte en arme grond zodra hij geworteld is.
• De vele bloemetjes in juni–juli zijn een goede nectarbron voor bijen.
• Weinig ziekten en plagen, en weinig snoeiwerk.
• Sierlijk door het glanzende blad, de gele herfstkleur en de grillige, zigzaggende takken.

Waar staat een jujube graag?

• Volle zon en zo warm mogelijk: tegen een zuidmuur of op de zonnigste plek van de tuin. Zonder warme zomer rijpen de vruchten slecht.
• Zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk, maar vooral goed doorlatend.
• Droog tot normaal vochtig; natte grond verdraagt hij slecht.
• Reken op 3–4 m ruimte. Veel rassen dragen alleen, maar met twee verschillende rassen krijg je meestal meer vruchten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

6 m hoog, 4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Vijg: Nog een warmteminnende fruitboom voor de zonnigste plek.
• Kaki: Nog een bijzondere herfstvrucht voor een warme tuin.
• Lavendel: Lage, droogteminnende onderbeplanting die bijen aantrekt.
• Rozemarijn: Een mediterraan kruid voor dezelfde droge, warme hoek.

Hoe en wanneer plant je een jujube?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, als de grond opgewarmd is: in koude grond wortelt hij traag.
2. Graaf een ruim plantgat; op zware grond grof zand of grind door de grond mengen voor een goede afwatering.
3. Zet de boom even diep als in de pot; bij een geënte boom blijft de entplek boven de grond.
4. Plaats een boompaal aan de windzijde en bind de stam losjes vast.
5. Geef een flinke gieter water, en het eerste jaar geregeld bij droogte.
6. Leg een dunne mulch van grind of houtsnippers rond de voet, niet tegen de stam.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar geregeld bij droogte. Daarna weinig nodig; water bij lange zomerdroogte geeft wel grotere vruchten.

Bemesten

In april wat compost of organische fruitmest. Niet te veel, anders krijg je veel blad en weinig vruchten.

Geduld

Hij loopt laat uit, vaak pas in mei: denk niet te snel dat hij dood is.

Wortelopslag

Haal scheuten rond de stam weg zodra je ze ziet.

Oogsten

Pluk in oktober. Half rijp, groen met roodbruine vlekken, zijn ze knapperig; helemaal roodbruin zijn ze zoeter. Laat je ze een paar dagen liggen, dan rimpelen ze als een dadel.

In de keuken

Vers als tussendoortje, gedroogd in muesli of gebak, of gekookt in soepen en stoofgerechten, zoals in de Chinese en Koreaanse keuken.

Tip: Wacht met oordelen tot eind mei: de jujube loopt zo laat uit dat veel mensen denken dat hij dood is. Zet hem tegen een zonnige zuidmuur, dan rijpen de vruchten veel beter.

Wanneer snoei je een jujube?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: In februari–maart, voor hij uitloopt. Hij heeft weinig snoei nodig.

Hoe:

• Vorm een jonge boom met een stam van 60–80 cm en drie tot vijf gesteltakken.
• Knip later alleen dode, zieke en kruisende takken weg en houd de kroon open voor licht en warmte.
• Verwijder wortelopslag en scheuten onder de entplek zodra ze verschijnen, ook in de zomer.
• Snoei niet te hard: de vruchten groeien aan de korte vruchttwijgjes op het oudere hout.

Let op: Draag stevige handschoenen en lange mouwen: de doornen zijn scherp en haken vast.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Wortelopslag

Steek in februari–maart een uitloper met een stuk wortel af en plant hem in een pot. Bij een geënte boom komt de opslag van de onderstam en krijg je niet hetzelfde ras.

Zaad

Zaai pitten uit rijpe vruchten in de herfst buiten, of bewaar ze eerst enkele maanden koel en vochtig. Ze kiemen traag en ongelijk, en zaailingen geven wisselende vruchten.

Enten

Rassen worden op een zaailing geënt; dat laat je beter aan een kwekerij over.

Hoe komt een jujube de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: het hout overleeft een Belgische winter zonder bescherming.
• Geef jonge bomen het eerste jaar wat mulch rond de voet.
• In een grote pot: zet hem in de winter tegen een muur en pak de pot in, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Weinig of geen vruchten: De zomer was te koel of de plek te schaduwrijk. Zet hem op de warmste plek; een tweede ras in de buurt helpt ook.
• Wortelopslag: Scheuten rond de stam, soms een eind verder. Knip of trek ze meteen weg.
• Barstende vruchten: Na veel regen in de rijpingstijd. Oogst op tijd en geef in de zomer geregeld water bij droogte, zodat de vruchten gelijkmatig groeien.
• Late uitloop: Normaal: hij loopt pas in mei uit. Kras even in de schors van een twijg: groen hout betekent dat hij leeft.

Het jaar rond

• Februari: Snoeien: dode en kruisende takken weg. Wortelopslag afsteken.
• Maart: Snoeien afronden voor hij uitloopt.
• April: Planten. Compost geven.
• Mei: Planten. Het blad komt laat: geduld.
• Juni: Bloei; bijen op de bloemetjes. Wortelopslag weghalen.
• Juli: Bloei. Water geven bij lange droogte.
• Augustus: Vruchten zwellen. Water bij droogte.
• September: Vruchten beginnen te kleuren.
• Oktober: Oogsten, vers of om te drogen. Gele herfstkleur.
• November: Blad en vruchttwijgjes vallen af. Opruimen.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (oktober)

De jujube rijpt bij ons enkel na een warme zomer, op de zonnigste plek tegen een zuidmuur; na een koele zomer blijven de vruchten klein en groen, of vallen ze af. Pluk in oktober, met handschoenen tegen de doornen. Half rijp, groen met roodbruine vlekken, zijn ze knapperig en fris als een appeltje; helemaal roodbruin zijn ze zoeter. Laat je ze een paar dagen liggen, dan rimpelen ze en worden ze zoet en taai als een dadel. Eet ze vers, of droog ze voor thee, soep, rijst of gebak, zoals in de Chinese en Koreaanse keuken. In elke vrucht zit één harde pit, die je niet eet.

Bewaring

Verse jujubes houden een week op een koele plek en tot twee weken in een zakje in de koelkast. Gedroogd (zie het recept) blijven ze een jaar goed in een gesloten pot, koel en droog.

Let op: Spuug de harde, puntige pit uit, en geef jonge kinderen enkel stukjes zonder pit: ze kunnen zich erin verslikken. Draag bij het plukken handschoenen en lange mouwen, want de doornen zijn scherp. Rijpe vruchten krijg je hier enkel na een warme zomer.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Gedroogde jujubes (Gedroogd · ± 200 g · 15 min + 12–24 uur drogen)
• Jujubethee met gember (daechu-cha) (Thee · 4 kopjes · 1 uur 15 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Bij de jujube vallen in de herfst niet alleen de bladeren af, maar ook de korte twijgjes waaraan de vruchten groeiden.
• In China en Korea worden gedroogde jujubes veel gebruikt in thee, soepen en zoete gerechten.
• De dubbele doornen, een rechte en een gebogen, zijn omgevormde steunblaadjes.