Wilde cichorei

Zo herken je hem

Groeivorm

Stijve, sterk vertakte plant van 30–120 cm met een bladrozet aan de voet.

Blad

Rozetbladeren 10–25 cm, diep ingesneden zoals bij paardenbloem en ruw behaard; stengelbladeren klein, lancetvormig en stengelomvattend.

Bloem

Hemelsblauwe hoofdjes van 3–4 cm met alleen lintbloemen, elk met vijf tandjes aan de top. Ze zitten in groepjes tegen de stengel, zijn open in de ochtend en sluiten rond de middag.

Stengel

Groen, gegroefd en taai, met wit melksap als je hem breekt.

Wortels

Lange, dikke penwortel, diep in de grond.

Verwarring met

Korenbloem heeft trechtervormige blauwe randbloemen en is eenjarig. Paardenbloem heeft een gelijkaardige rozet, maar gele bloemen op holle, onvertakte stelen.

Bloei: juli–september · Snoeien: maart en oktober

Waarom in je tuin?

• Een magneet voor bijen, hommels en zweefvliegen, vooral in de ochtend wanneer de bloemen open zijn.
• Lange bloei van juli tot september, in een zeldzaam helderblauwe kleur.
• Zaadetende vogels zoals de putter pikken in de herfst de zaadjes uit de hoofdjes.
• De diepe penwortel maakt hem zeer droogtebestendig: ideaal voor een schrale, zonnige berm of grindtuin.
• Een plant met Belgische geschiedenis: witloof en de geroosterde cichoreiwortel voor koffie komen allebei van deze soort.

Waar staat een wilde cichorei graag?

• In het wild: wegbermen, dijken, akkerranden, spoorwegterreinen en braakliggende grond.
• Volle zon is een must; in de schaduw bloeit hij nauwelijks.
• Droge tot matig vochtige, goed doorlatende grond: leem, kalkrijke of stenige grond, matig voedselrijk.
• Mooi in een zonnige berm, een bloemenweide, een grindtuin of achteraan in een wilde border.

Mooi samen met

• Wilde peen: Witte schermen naast de blauwe bloemen, op dezelfde zonnige, droge grond.
• Slangenkruid: Nog meer blauw, en een topplant voor bijen.
• Gewone rolklaver: Gele bloemetjes laag tussen de cichorei; waardplant van het icarusblauwtje.
• Knoopkruid: Paarse hoofdjes in dezelfde periode; geliefd bij vlinders.

Hoe en wanneer plant je een wilde cichorei?

1. Koop zaad of jonge plantjes van inheemse herkomst bij een kwekerij voor inheemse planten. Graaf nooit planten uit in de natuur.
2. Zaai in april–mei of in september direct ter plaatse, ongeveer 1 cm diep: door de penwortel verplant hij slecht.
3. Dun uit of plant op 30–40 cm van elkaar.
4. Zet jonge plantjes in het voorjaar uit, met de kluit intact.
5. Geef water tot de planten goed geworteld zijn; daarna niet meer.
6. Het eerste jaar vormt hij vaak alleen een rozet; meestal bloeit hij vanaf het tweede jaar.

Verzorgen

Water

Na de eerste maanden niet meer nodig; de penwortel haalt diep water.

Bemesten

Niet doen: op rijke grond wordt hij slap en valt hij om.

Maaien

Een bloemrijke berm of weide maai je in oktober, na de bloei, en je voert het maaisel af.

Steun

Achteraan in een border houden buurplanten de lange stengels overeind.

Zaad laten vallen

Laat de hoofdjes staan; hij zaait zich rustig uit op open grond.

Tip: Bekijk hem ’s ochtends: na de middag zijn de meeste bloemen dicht en lijkt de plant bijna kaal.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: maart en oktober.

Wanneer: In maart de dorre stengels in de border wegknippen; een berm of weide maaien in oktober.

Hoe:

• Laat de uitgebloeide stengels in de border de winter over staan voor zaadetende vogels en overwinterende insecten.
• Knip ze in maart af tot net boven de nieuwe rozet.
• In een berm of weide: maai in oktober en voer het maaisel af, zodat de grond schraal blijft.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In april–mei of september ter plaatse zaaien; het kiemt binnen enkele weken.

Zaailingen

Laat spontane zaailingen staan waar ze opkomen, of verplant ze heel jong met een flinke kluit.

Hoe komt een wilde cichorei de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• De stengels sterven af; de plant overwintert met haar penwortel en loopt in het voorjaar uit met een nieuwe rozet.
• Volledig winterhard tot ongeveer −25 °C.
• De dorre stengels met zaadhoofdjes bieden voedsel voor vogels.

Ziektes en plagen

• Omvallen: Op rijke grond of in de schaduw zakken de stengels uit. Schrale grond en volle zon helpen.
• Slakken: Vreten aan de jonge rozetten in het voorjaar.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge nazomers; meestal geen probleem.
• Verplanten mislukt: De penwortel breekt makkelijk; zaai liefst ter plaatse of verplant heel jonge plantjes.

Het jaar rond

• Maart: Dorre stengels afknippen.
• April: Zaaien ter plaatse; nieuwe rozetten.
• Mei: Zaaien; zaailingen uitdunnen.
• Juni: De bloeistengels groeien.
• Juli: Eerste blauwe bloemen, vooral ’s ochtends.
• Augustus: Volle bloei; bijen en zweefvliegen.
• September: Laatste bloemen. Zaaien voor volgend jaar.
• Oktober: Berm of weide maaien. Zaadhoofdjes in de border laten staan.
• November: Vogels pikken zaad uit de hoofdjes.
• December: Rust.

Wist je dat?

• Witloof is een gekweekte vorm van cichorei: de wortels worden in het donker opnieuw aan het groeien gebracht. Deze teelt werd in de 19e eeuw in de omgeving van Brussel ontwikkeld.
• De geroosterde wortel werd lang gedronken als koffievervanger en wordt nog vaak aan koffie toegevoegd.
• Linnaeus nam cichorei op in zijn bloemenklok, omdat de bloemen elke dag op een vrij vast uur open- en dichtgaan.