Rode klaver

Zo herken je hem

Groeivorm

Kortlevend overblijvend, 15–50 cm, een losse pol met opstijgende stengels; leeft meestal 2–4 jaar.

Blad

Drietallig; deelblaadjes elliptisch, 1–4 cm, licht behaard, vaak met een lichte, V- of maanvormige vlek. Steunblaadjes driehoekig, plots versmald tot een borstelpunt.

Bloem

Bolrond tot eivormig hoofdje van 2–3 cm, roze tot paarsrood, zittend vlak boven twee blaadjes. Van mei tot september.

Vrucht/Zaad

Kleine peultjes met één zaadje, verborgen in de verdorde kelk; zaad geel tot paarsachtig en niervormig.

Wortels

Penwortel met talrijke wortelknolletjes waarin stikstofbindende bacteriën leven.

Verwarring met

Zigzagklaver heeft zigzaggende stengels, smalle, spitse steunblaadjes zonder borstelpunt en meestal geen bladvlek; hij is vrij zeldzaam. Witte klaver kruipt en heeft witte hoofdjes op lange stelen. Inkarnaatklaver heeft langwerpige, bloedrode aren.

Bloei: mei–september · Snoeien: juni en september

Waarom in je tuin?

• Een topplant voor langtongige hommels zoals de akkerhommel en de tuinhommel; ook vlinders drinken er nectar.
• Waardplant voor rupsen van onder meer de bruine daguil, een overdag vliegende nachtvlinder, en de oranje luzernevlinder, een trekvlinder.
• Legt met bacteriën in zijn wortelknolletjes stikstof uit de lucht vast en verbetert zo de bodem.
• Lange bloei van mei tot september; na een maaibeurt bloeit hij opnieuw.
• Kinderen zuigen al generaties de zoete nectar uit de losse bloempjes.
• Een vaste waarde in bloemenweiden en een klassieke groenbemester in de moestuin.

Waar staat een rode klaver graag?

• In het wild: hooilanden, weiden, dijken, wegbermen, akkerranden en gazons.
• Volle zon; in halfschaduw bloeit hij minder.
• Matig voedselrijke, goed doorlatende grond, liefst leem of klei en niet te zuur; houdt niet van natte voeten.
• In de tuin: bloemenweide, bloemrijk gazon dat niet te kort gemaaid wordt, een zonnige, wilde border of als groenbemester in de moestuin.

Mooi samen met

• Gewone rolklaver: Gele bloemen en waardplant van het icarusblauwtje, op dezelfde zonnige grond.
• Margriet: Grote, witte bloemen in juni; samen het beeld van een klassiek hooiland.
• Ratelaar: Halfparasiet op grassen die de klaver meer ruimte geeft.
• Knoopkruid: Paarse hoofdjes die de bloei in juli–augustus mee overnemen.

Hoe en wanneer plant je een rode klaver?

1. Koop zaad van wilde, inheemse herkomst bij een zaadhandel voor wilde planten; landbouwrassen zijn groter en minder geschikt voor een bloemenweide.
2. Zaai in maart–mei of van eind augustus tot september op losgemaakte, onkruidvrije grond, 0,5–1 cm diep, en druk aan.
3. Het zaad heeft een harde huid: het een nacht laten weken of licht tussen schuurpapier wrijven helpt het sneller kiemen.
4. Houd de grond vochtig tot de kiemplanten er zijn, na 1–2 weken. In een weide zaai je hem samen met grassen en andere wilde bloemen.
5. Planten in pot zet je in het voorjaar op 25–30 cm afstand.
6. Graaf nooit planten uit in de natuur: zaad is goedkoop en slaat goed aan.

Verzorgen

Water

Alleen vlak na het zaaien of planten; daarna niet nodig.

Bemesten

Nooit: hij maakt zelf stikstof aan. Mest bevoordeelt de grassen, die hem dan verdringen.

Maaien

In een bloemenweide maai je in juni en september en voer je het maaisel af. Na de eerste maaibeurt bloeit hij opnieuw.

Zaad laten vallen

Rode klaver leeft maar enkele jaren. Laat af en toe een deel zaad zetten, of zaai om de paar jaar bij.

Grassen beperken

Zaai ratelaar mee in de weide: die halfparasiet verzwakt de grassen, zodat klaver en andere bloemen ruimte krijgen.

Tip: Maai je bloemenweide nooit in één keer: laat telkens een strook rode klaver staan, zodat de hommels ook na het maaien nog bloemen vinden.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: juni en september.

Wanneer: In juni, na de eerste bloeigolf, en opnieuw in september.

Hoe:

• Maai op 5–8 cm hoogte en laat het maaisel enkele dagen liggen, zodat zaad kan uitvallen; voer het daarna af.
• Maai gefaseerd: laat telkens een strook staan, zodat hommels en vlinders altijd bloemen vinden.
• Als groenbemester maai je hem in de moestuin voor hij in zaad gaat en werk je het blad oppervlakkig in de grond.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Oogst zaad in augustus–september, als de hoofdjes bruin en droog zijn. Wrijf ze uit en zaai in het voorjaar.

Zelf uitzaaien

In een weide met open plekjes zaait hij zich vanzelf uit, als je het hooi na het maaien enkele dagen laat liggen.

Hoe komt een rode klaver de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Overwintert als kleine, groene rozet; bij strenge vorst sterven de bladeren af.
• Winterhard tot ongeveer −25 °C; op natte, zware grond kan de plant in de winter wegrotten.
• Laat een strook ongemaaid staan: tussen de verdorde stengels overwinteren kleine insecten.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in de nazomer, vooral bij droogte. Onschuldig; maaien helpt.
• Verdwijnen: Na enkele jaren verdwijnt hij, zeker als de grassen dichtgroeien. Maai en voer af, laat zaad vallen en zaai bij.
• Slakken: Eten jonge kiemplanten. Zaai in het voorjaar wat dichter of op een drogere plek.
• Klaverkanker: Een schimmel die planten in natte winters laat wegrotten. Niet te dicht zaaien en op goed doorlatende grond telen.

Het jaar rond

• Maart: Zaaien kan vanaf eind maart.
• April: Zaaien of planten. Jonge rozetten lopen uit.
• Mei: Eerste bloei. Akkerhommels op de bloemen.
• Juni: Na de eerste bloeigolf maaien; een strook laten staan.
• Juli: Tweede bloei. Kijk naar vlinders en hommels.
• Augustus: Zaad oogsten. Zaaien kan vanaf eind augustus.
• September: Tweede maaibeurt, maaisel afvoeren. Zaaien.
• November: Rust. Kleine, groene rozetten blijven staan.

Wist je dat?

• Charles Darwin beschreef hoe meer katten tot meer rode klaver zouden leiden: katten vangen muizen, muizen verwoesten hommelnesten, en hommels bestuiven rode klaver.
• Toen rode klaver in Nieuw-Zeeland als veevoer werd gezaaid, vormde hij nauwelijks zaad. Pas nadat in de jaren 1880 hommels uit Engeland werden ingevoerd, lukte de zaadteelt.
• In de 17e eeuw leerden Engelse landbouwers de teelt van klaver in de vruchtwisseling van de boeren in Vlaanderen en Brabant.