Adiantum

Hoe herken je een adiantum?

Groeivorm

Rechtopgaande tot licht overhangende pol van zo’n 50 cm hoog en breed; breidt zich langzaam uit met korte wortelstokken.

Blad

Waaiervormig: de bladsteel splitst zich bovenaan in een halve cirkel van vingers met kleine, langwerpige, frisgroene blaadjes.

Stelen

Dun, glanzend en zwart tot donker paarsbruin.

Sporen

Varens bloeien niet; de sporen zitten onder de omgeslagen randen van de blaadjes.

Wortels

Korte, kruipende wortelstokken vlak onder de oppervlakte.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een van de sierlijkste varens voor de schaduwtuin, met luchtig, bijna kantachtig blad.
• De glanzende, zwarte stelen vormen een mooi contrast met het frisgroene blad.
• Volledig winterhard en steviger dan veel andere venushaarvarens.
• Ideaal voor een vochtige, schaduwrijke hoek, onder bomen of aan de noordkant van het huis.
• Weinig werk: eenmaal per jaar de oude bladeren wegknippen.

Waar staat een adiantum graag?

• Halfschaduw of schaduw; geen felle middagzon, want dan verbrandt het blad.
• Humusrijke, losse grond: zand of leem met veel bladcompost, zuur tot kalkrijk.
• Gelijkmatig vochtig: niet laten uitdrogen, maar ook geen staand water.
• Beschut tegen wind; reken op 40–50 cm per plant.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote, brede bladeren naast het fijne varenblad, in dezelfde schaduw.
• Elfenbloem: Een lage bodembedekker met fijne voorjaarsbloemen.
• Gebroken hartje: Roze of witte hartjesbloemen in het voorjaar, als de varen uitloopt.
• Japans bosgras: Overhangend, groen of goudgeel gras dat mooi contrasteert met het waaiervormige blad.
• Longkruid: Gevlekte bladeren en vroege bloemen in dezelfde vochtige schaduw.

Hoe en wanneer plant je een adiantum?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond vochtig maar niet nat is.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er flink wat bladcompost of goed verteerde compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot: de wortelstok hoort net onder de oppervlakte, niet dieper.
4. Houd 40–50 cm afstand tot andere planten.
5. Geef meteen goed water en houd de grond de eerste maanden vochtig.
6. Leg een laag bladcompost of fijne houtsnippers rond de plant.

Verzorgen

Water

Bij droogte regelmatig water geven, vooral het eerste jaar: de fijne blaadjes verdrogen snel.

Bemesten

Een laag bladcompost in het voorjaar is genoeg; varens hebben weinig mest nodig.

Mulchen

Elk voorjaar of najaar een laag bladcompost houdt de grond koel, vochtig en humusrijk.

Oude bladeren

Laat ze in de winter liggen en knip ze in maart weg, voor de nieuwe bladeren zich ontrollen.

Beschutting

Een plek uit de wind voorkomt dat de fijne bladeren knakken en verdrogen.

Tip: Plant hem waar je de glanzende, zwarte stelen goed ziet, bijvoorbeeld vooraan in een schaduwborder of naast een pad. Houd de grond vochtig met een laag bladcompost en kies een plek uit de wind.

Wanneer snoei je een adiantum?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe bladeren zich ontrollen. Verder hoeft er niets gesnoeid te worden.

Hoe:

• Knip de oude, afgestorven bladeren aan de voet weg.
• Pas op voor de jonge, opgerolde bladeren die al uit de grond komen: knip die niet mee af.
• Geknakte of verdroogde bladeren mag je in de zomer gewoon aan de voet wegknippen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april, net voor de nieuwe groei: graaf de pol op en snijd de wortelstok in stukken met elk een paar groeipunten en wortels. Plant ze meteen weer even diep uit.

Sporen

In de zomer, als de sporenhoopjes onder de bladranden bruin zijn: leg een blad op papier, laat de sporen uitvallen en zaai ze op vochtige, steriele zaaigrond onder glas of plastic. Werk van lange adem: het duurt maanden voor je een plantje hebt.

Hoe komt een adiantum de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België geen bescherming nodig.
• De bladeren sterven in de herfst af; laat ze liggen als natuurlijke bescherming van de wortelstok.
• Een laag bladeren of bladcompost in de herfst houdt de grond humusrijk en beschermt tegen vorst.
• In een pot: zet hem in de winter tegen een muur, uit de wind, en houd de potgrond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Verdroogde bladeren: Bruine, krokante blaadjes door droogte, wind of te veel zon. Geef water, mulch en kies een beschutte, schaduwrijke plek.
• Late vorst: Bevroren jonge bladeren in april–mei. Leg bij een vorstnacht een vlies over de plant; meestal komen er nieuwe bladeren.
• Slakken: Vreten soms aan de jonge, opkomende bladeren. Controleer in het voorjaar ’s avonds en haal ze weg.
• Gele bladeren: Vaak op natte, slecht doorlatende grond. Meng bladcompost en wat grof zand door de grond of kies een iets hogere plek.

Het jaar rond

• Maart: Oude bladeren wegknippen. Planten. Delen.
• April: De nieuwe bladeren ontrollen zich. Planten. Mulchen met bladcompost.
• Mei: Planten. Water geven bij droogte. Opletten voor slakken.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Sporen oogsten als de sporenhoopjes bruin zijn. Water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Een laag bladeren rond de plant leggen.
• November: Afgestorven bladeren laten liggen als bescherming.

Wist je dat?

• Adiantum komt van het Griekse ‘adiantos’, onbevochtigd: waterdruppels rollen van het blad af zonder het nat te maken.
• Botanici beschouwden deze varen lang als een vorm van Adiantum pedatum; pas aan het eind van de 20e eeuw werd hij als aparte soort erkend.
• In de natuur groeit hij onder meer op serpentijngesteente, een rotssoort waarop maar weinig planten kunnen groeien.