Gele pavia

Hoe herken je een gele pavia?

Groeivorm

Middelgrote boom van 12–15 m hoog en 8–10 m breed, met een ronde tot ovale kroon.

Blad

Handvormig samengesteld, meestal vijf gezaagde blaadjes van 10–20 cm; frisgroen, in de herfst oranje tot geel.

Bloem

Geelgroene tot crèmegele, buisvormige bloemen in rechtopstaande pluimen van 10–15 cm, in mei–juni.

Vrucht

Ronde, gladde bolster zonder stekels, met een tot drie glanzend bruine zaden met een lichte vlek; giftig.

Schors

Grijsbruin; op oudere bomen schilfert ze af in grote, onregelmatige platen.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: januari–februari

Waarom in je tuin?

• Een minder bekende, sierlijke ‘kastanje’ met gele in plaats van witte bloemen.
• Bloei in mei–juni, rijk bezocht door hommels en bijen.
• Een van de mooiste herfstkleuren onder de paardenkastanjes: oranje tot goudgeel.
• Grote, handvormige bladeren die een koele, dichte schaduw geven.
• Op oudere bomen een mooie, in platen afschilferende schors.

Waar staat een gele pavia graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij rijker en kleurt hij mooier.
• Diepe, voedzame en vochthoudende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal tot vochtig: droge grond geeft bruine bladranden en vroege bladval.
• Reken op 8–10 m ruimte en plant hem niet aan een weide met paarden of vee, en liefst niet waar jonge kinderen spelen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

15 m hoog, 10 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Bosanemoon: Een wit tapijt in het voorjaar onder de kale kroon.
• Varens: Frisse onderbeplanting voor de vochtige halfschaduw onder de boom.
• Hosta: Grote bladeren in dezelfde vochthoudende grond.
• Pluimspirea: Pluimen in roze en wit op een frisse, halfbeschaduwde plek aan de rand van de kroon.

Hoe en wanneer plant je een gele pavia?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant in maart–april of van oktober tot december, als de grond niet bevroren of drijfnat is.
2. Graaf een ruim plantgat, twee keer zo breed als de kluit, en meng er compost door.
3. Zet de boom even diep als in de pot: de wortelaanzet blijft net zichtbaar.
4. Zet een hoogstam vast aan een paal aan de windzijde en bind hem los aan.
5. Geef meteen 20–30 liter water en hou de grond het eerste jaar vochtig.
6. Mulch met bladcompost of houtsnippers rond de voet, niet tegen de stam.

Verzorgen

Water

De eerste jaren bij droogte elke week ruim water. Ook oudere bomen hebben in een hete zomer baat bij een flinke gietbeurt.

Bemesten

In het voorjaar wat compost rond de voet; meer is niet nodig.

Mulchen

Een laag bladcompost houdt de grond koel en vochtig, wat hij graag heeft.

Afgevallen blad

Hark het blad in de herfst op als het bladvlekken had, zodat de schimmel minder kan overwinteren.

Zaden

Raap de gevallen zaden in de herfst op als er kinderen of huisdieren in de tuin spelen.

Tip: Geef hem een plek met diepe, vochthoudende grond en mulch elk voorjaar: dan blijft het blad tot de herfst gezond en kleurt het mooi oranje.

Wanneer snoei je een gele pavia?

Snoeimaanden: januari–februari.

Wanneer: Snoeien is zelden nodig. Doe het zo nodig in januari–februari, als de boom kaal is.

Hoe:

• Haal dode, zieke en kruisende takken weg, net buiten de takkraag.
• Wil je onder de kroon kunnen lopen, haal dan geleidelijk de onderste zijtakken weg, een of twee per jaar.
• Zaag grote takken in twee keer af, om scheuren van de schors te voorkomen.
• Top de boom nooit: de kroon groeit dan lelijk en zwak terug.

Let op: Draag handschoenen bij het opruimen van zaden en snoeihout en laat dieren niet aan het snoeisel knabbelen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai verse zaden meteen in de herfst, een paar cm diep in een diepe pot of in de volle grond, en bescherm ze tegen muizen. Laat ze niet uitdrogen: dan kiemen ze niet meer.

Enten

Bijzondere vormen worden door kwekers geënt op een zaailing van een verwante soort.

Hoe komt een gele pavia de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Jonge bomen kun je tegen vraat door konijnen en reeën beschermen met een stamkoker.
• De grote, spitse knoppen zijn in de winter al goed te zien; anders dan bij de witte paardenkastanje zijn ze niet kleverig.

Ziektes en plagen

• Bladvlekkenziekte: Grote, roodbruine vlekken met een gele rand op het blad, vanaf de zomer. Hark het afgevallen blad op; de boom zelf lijdt er weinig onder.
• Bladverbranding: Bruine, verdroogde bladranden en vroege bladval in een droge, hete zomer. Geef ruim water en mulch de voet.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer. Meestal onschuldig; zorg voor voldoende vocht in de grond.
• Meniezwam: Kleine roze-oranje bolletjes op dode takjes. Knip dood hout weg tot in gezond hout.

Het jaar rond

• Januari: Snoeien als het nodig is, bij vorstvrij weer.
• Februari: Laatste snoei. Stamkoker controleren bij jonge bomen.
• Maart: Planten. Compost rond de voet geven.
• April: Planten. De knoppen lopen uit.
• Mei: Bloei met geelgroene pluimen; hommels en bijen.
• Juni: Bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Ruim water geven bij hitte en droogte.
• September: De vruchten rijpen en vallen. Zaden oprapen als er kinderen of huisdieren zijn.
• Oktober: Oranje herfstkleur. Planten. Verse zaden meteen zaaien.
• November: Planten. Afgevallen blad opharken bij bladvlekken.
• December: Planten bij vorstvrij weer.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Pavia’s en paardenkastanjes zijn in al hun delen giftig, vooral de glanzende bruine zaden: die geven braken, buikpijn en diarree. Kinderen houden ze voor tamme kastanjes, maar die zitten met twee of drie in een bolster vol fijne, scherpe stekels, en hebben een plat zijvlak en een puntje met een pluimpje; deze zaden zitten in een gladde bolster, zijn rond en hebben een grote, lichte vlek. Honden die erop kauwen, worden ziek, en een ingeslikt zaad kan de darm verstoppen. Raap de zaden op waar kinderen of dieren spelen en plant ze niet aan een weide met paarden of vee. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De Engelse naam buckeye verwijst naar het zaad: glanzend bruin met een lichte vlek, als het oog van een hert.
• In zijn Amerikaanse bossen is hij de grootste van de pavia’s; daar kunnen oude bomen veel hoger worden dan in een tuin.
• Vroeger heette hij Aesculus octandra, een naam die je nog op oude etiketten tegenkomt.