Witte paardenkastanje

Hoe herken je een witte paardenkastanje?

Groeivorm

Grote boom van 20–30 m met een brede, gewelfde en dichte kroon.

Blad

Tegenoverstaand, handvormig samengesteld uit 5–7 omgekeerd eivormige, gezaagde blaadjes van 10–25 cm.

Schors

Grijsbruin, bij oude bomen in platen afschilferend. Grote, glanzende en zeer kleverige winterknoppen.

Bloem

Rechtopstaande witte ‘kaarsen’ met gele tot rode vlekjes, in mei.

Vrucht

Groene stekelige bolster met één of twee glanzend bruine kastanjes (niet eetbaar), in september–oktober.

Verschil met de tamme kastanje

De tamme kastanje heeft enkelvoudig, lang en smal blad met stekeltanden, en eetbare kastanjes.

Verschil met de rode paardenkastanje

De rode paardenkastanje heeft rode bloemen en een bolster met weinig of geen stekels.

Bloei: mei · Snoeien: juli–augustus en november–februari

Herkennen per kenmerk: Tegenoverstaande bladeren · Noten, eikels en kastanjes

Lijkt op, maar is het niet

• Tamme kastanje Castanea sativa: enkelvoudig, lang en smal blad met stekeltanden; eetbare kastanjes. Verschil met tamme kastanje
• Rode paardenkastanje (Aesculus × carnea): rode bloemen en een bolster met weinig of geen stekels.

Waarom in je tuin?

• Een statige schaduwboom met in mei honderden witte bloemkaarsen.
• De bloemen zijn geliefd bij hommels en bijen.
• In de herfst kastanjes om mee te knutselen.
• Groeit op bijna elke grond, in zon of halfschaduw.

Waar staat een witte paardenkastanje graag?

• Zon tot halfschaduw.
• Bijna elke grond die niet te droog is; diep en vruchtbaar is ideaal.
• Reken op een kroon van 15 m breed of meer: alleen voor een park, een plein, een weide of een heel ruime tuin, op ruime afstand van gebouwen.
• Onder de dichte kroon is het donker en groeit weinig; in de herfst vallen er veel blad en bolsters.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

25 m hoog, 15 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Bosanemoon: Bloeit in maart–april onder de kroon, voor het blad uitloopt.
• Kleine maagdenpalm: Een wintergroene bodembedekker die de schaduw onder de kroon verdraagt.
• Hulst: Een inheemse, wintergroene struik voor de schaduwrand onder grote bomen.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Liever niet bij

• Zonminnende planten krijgen onder de dichte kroon te weinig licht: echte lavendel, struikhei, vlinderstruik, sleedoorn, blauwe bes, duindoorn, rimpelroos, brem

Hoe en wanneer plant je een witte paardenkastanje?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is.
2. Kies een jonge boom: die slaat beter aan dan een grote.
3. Graaf een ruim plantgat, zet de boom even diep als hij stond en druk de grond aan.
4. Zet een steunpaal aan de windkant en bind de stam losjes vast; haal paal en band na 2–3 jaar weg.
5. Geef ruim water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte; daarna redt hij zich.

Bemesten

Niet nodig.

Bladafval

Raap het afgevallen blad in de herfst op: daarin overwinteren de poppen van de mineermot.

Controle

Laat een oude boom om de paar jaar nakijken door een boomverzorger, zeker bij een speelplaats of een pad: het hout is zacht en grote takken kunnen afbreken.

Tip: Te weinig plaats voor een witte paardenkastanje? De rode paardenkastanje blijft kleiner en heeft veel minder last van de mineermot.

Wanneer snoei je een witte paardenkastanje?

Snoeimaanden: juli–augustus en november–februari.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Vormsnoei in de winter of in de zomer.

Hoe:

• Vermijd grote zaagwonden: die rotten gemakkelijk in. Snoei daarom vooral jonge bomen, met kleine takken.
• Geef een jonge boom vorm met één doorgaande stam en haal te laag hangende takken geleidelijk weg.
• Zaag takken net buiten de takkraag, nooit vlak tegen de stam.

Let op: Bomen met de bloedingsziekte (roestbruine sapvlekken op de stam) laat je nakijken door een boomverzorger.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Raap in oktober verse kastanjes en zaai ze meteen, 3–5 cm diep, in een pot of op de plek; laat ze niet uitdrogen. Ze kiemen makkelijk in het voorjaar.

Hoe komt een witte paardenkastanje de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• In de winter herken je hem aan de grote, glanzende en kleverige knoppen.

Ziektes en plagen

• Paardenkastanjemineermot: Bruine vlekken in het blad vanaf juni, door rupsjes die in het blad vreten; in augustus is de boom soms helemaal bruin. Lelijk, maar zelden dodelijk. Raap het afgevallen blad op en voer het af met het groenafval: zo verdwijnen de overwinterende poppen. Mezen eten de rupsjes.
• Bloedingsziekte: Roestbruine tot zwarte, kleverige sapvlekken op de stam en afstervende schors, veroorzaakt door een bacterie. Er is geen remedie; laat de boom nakijken door een boomverzorger.
• Bladvlekkenziekte: Grote, roodbruine vlekken met een gele rand op het blad in de zomer, door een schimmel. Lijkt op de schade van de mineermot en is onschuldig voor de boom. Ruim het afgevallen blad op.

Het jaar rond

• Januari: Dode takken weg; vormsnoei in de winter.
• Februari: Vormsnoei kan nog; planten bij zacht weer.
• Maart: Laatste plantmaand; de kleverige knoppen zwellen.
• April: Bladuitloop: het blad komt als een handje uit de knop.
• Mei: Bloei: witte kaarsen vol hommels en bijen.
• Juni: Let op de eerste bruine vlekken van de mineermot.
• Juli: Zomersnoei van jonge bomen.
• Augustus: Zomersnoei kan nog; het blad kleurt soms al bruin.
• September: De kastanjes vallen.
• Oktober: Kastanjes rapen om te knutselen of te zaaien.
• November: Afgevallen blad opruimen tegen de mineermot; plantseizoen en wintersnoei beginnen.
• December: Dode takken weg; vormsnoei in de winter.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Grote schaduwboom voor parken, pleinen en speelplaatsen.

Voor de natuur

De bloemkaarsen zijn geliefd bij hommels en bijen.

Ook gebruikt voor

Kastanjes om mee te knutselen; vroeger geraspt als wasmiddel (ze bevatten zeepstoffen).

Let op: Kastanjes zijn giftig voor mensen. Het hout is zacht en weinig duurzaam.

Goed voor dieren

Hommels

Nectar en stuifmeel voor hommels, ook uit diepe bloemen en vroeg in de lente.

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Bruine vlekken in het blad in de zomer zijn het werk van de rupsjes van de paardenkastanjemineermot.
• Bruine vlekken in het blad in de zomer zijn het werk van de rupsjes van de paardenkastanjemineermot. Dat motje werd pas in de jaren 1980 ontdekt bij het Ohridmeer in Noord-Macedonië en verspreidde zich daarna over heel Europa.
• De gele vlekjes in de bloemen worden na enkele dagen rood: dan geeft de bloem geen nectar meer, en bijen slaan ze over.
• Het bladlitteken op de twijg lijkt op een hoefijzer, compleet met ‘nagelgaatjes’.
• Kastanjes bevatten zeepstoffen: vroeger raspte men ze als wasmiddel.
• De boom komt uit de bergen van de Balkan. Via Constantinopel kwam hij in 1576 terecht bij de in Atrecht geboren botanicus Carolus Clusius in Wenen.
• Vanuit het Achterhuis in Amsterdam keek Anne Frank naar een paardenkastanje, die ze in haar dagboek beschreef. De zieke boom waaide in 2010 om; boompjes uit zijn kastanjes staan nu wereldwijd.