Herfstanemoon

Hoe herken je een herfstanemoon?

Groeivorm

Pol van grondbladeren met slanke, vertakte bloemstengels van 60–90 cm; breidt zich langzaam uit met wortelstokken.

Blad

Drietallig, getand en donkergroen, aan de onderkant licht behaard.

Bloem

Schotelvormig, 5–6 cm breed, met een krans goudgele meeldraden rond een groen hartje; van augustus tot oktober.

Kleur

Zacht- tot donkerroze, aan de achterkant vaak donkerder.

Vrucht

Wollige bolletjes van zaden met pluis, die in de herfst en winter uiteenvallen.

Wortels

Kruipende wortelstokken; jonge planten slaan traag aan, oude pollen verplant je liever niet.

Bloei: augustus–oktober · Planten: maart–mei · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit van augustus tot oktober, als veel andere vaste planten al uitgebloeid zijn.
• Lager en compacter dan de Japanse anemoon, dus ideaal voor het midden van de border.
• Bijen en zweefvliegen vinden in de nazomer nog volop stuifmeel.
• Groeit goed in halfschaduw, bijvoorbeeld tussen heesters, maar ook in de zon.
• Na de bloei verschijnen wollige zaadpluizen die tot in de winter blijven staan.
• Eenmaal gevestigd is hij sterk, langlevend en vraagt hij weinig verzorging.

Waar staat een herfstanemoon graag?

• Halfschaduw is ideaal; in de zon kan het ook, als de grond niet uitdroogt.
• Humusrijke leem- of kleigrond, van licht zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig: niet laten uitdrogen in de zomer, maar ook geen natte voeten in de winter.
• Uit de felle wind, want de lange stengels kunnen omwaaien.
• Reken op 40–50 cm tussen de planten.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Herfstaster: Bloeit in dezelfde periode, in paars en blauw.
• Zilverkaars: Witte kaarsen in de nazomer, in dezelfde halfschaduw.
• Japans bosgras: Zacht, overhangend gras voor de rand van de border.
• Hosta: Groot blad aan de voet van de luchtige bloemstengels.

Hoe en wanneer plant je een herfstanemoon?

Planten in maart–mei.

1. Plant in maart–mei, zodat de wortels een heel seizoen hebben om aan te slaan voor de winter.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Hou 40–50 cm afstand; in een groepje van drie of vijf komt hij het best tot zijn recht.
5. Geef meteen ruim water, en het eerste jaar opnieuw bij droogte.
6. Leg een laag bladcompost rond de voet om de grond koel en vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte. Daarna alleen in lange droge periodes.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost rond de voet; meer is niet nodig.

Mulchen

Bladcompost of fijne houtsnippers in het voorjaar houden de grond koel en vochtig.

Steun

Op een winderige plek kun je de stengels steunen met takjes of een plantenring.

Uitbreiding

Steek uitlopers die te ver gaan in het voorjaar af.

Tip: Plant hem in het voorjaar en niet in de herfst: zo heeft hij een heel seizoen om te wortelen en komt hij veel beter door zijn eerste winter.

Wanneer snoei je een herfstanemoon?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten verschijnen. In de herfst laat je de stengels en de wollige zaadpluizen staan.

Hoe:

• Knip de oude stengels en het afgestorven blad vlak boven de grond af.
• Pas op voor de jonge scheuten die al aan de voet zitten.
• Uitgebloeide bloemen wegknippen is niet nodig: de zaadpluizen zijn juist decoratief.

Let op: Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Wortelstekken

Van december tot februari: leg stukken wortel van 5 cm horizontaal in een pot met zanderige stekgrond, dek ze dun af en hou ze koel en licht vochtig. In het voorjaar lopen ze uit.

Afsteken

In maart–april jonge uitlopers met wortels aan de rand van de pol afsteken en meteen elders planten. Laat de moederplant zelf liefst ongestoord.

Hoe komt een herfstanemoon de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België heeft hij geen bescherming nodig.
• Natte voeten in de winter zijn de grootste vijand: zorg voor grond die goed afwatert.
• Een laag blad of compost over jonge planten helpt hen door hun eerste winter.
• Laat de stengels tot maart staan: ze beschermen de pol en zijn mooi met rijp erop.

Ziektes en plagen

• Bladaaltjes: Bruine, hoekige vlekken tussen de nerven, vooral op het onderste blad. Haal aangetast blad weg en ruim het op.
• Slakken: Vreten aan de jonge scheuten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg.
• Trage start: Het eerste jaar groeit hij nauwelijks. Geduld: vanaf het tweede jaar komt hij op gang.
• Omvallende stengels: Op een te donkere of winderige plek worden de stengels slap. Geef hem meer licht of wat steun.

Het jaar rond

• Februari: Wortelstekken nemen.
• Maart: Oude stengels afknippen. Compost geven. Planten.
• April: Planten. Letten op slakken bij de jonge scheuten. Uitlopers afsteken.
• Mei: Planten. Mulch aanbrengen.
• Juli: Water geven bij droogte. Eventueel steun plaatsen.
• Augustus: Begin van de bloei.
• September: Volle bloei. Bijen op de bloemen.
• Oktober: Laatste bloemen. Wollige zaadpluizen verschijnen.
• November: Stengels laten staan. Jonge planten afdekken met blad.
• December: Wortelstekken nemen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van deze tuinanemonen zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen zit. In de mond geeft ze een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn, bij kinderen en ook bij honden, katten, konijnen en cavia’s; op de huid roodheid, jeuk en soms blaartjes. De scherpe smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar plant ze niet in een ren en gooi snoeiafval en uitgestoken stukken niet in een weide, ren of hok. Ze breiden zich uit met wortelstokken: draag handschoenen bij het afsteken, terugsnoeien en scheuren, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam hupehensis verwijst naar de Chinese provincie Hubei, vroeger Hupeh gespeld.
• Een vorm van deze soort wordt al eeuwen in Japan gekweekt; daar leerden Europese botanici hem kennen, en zo kreeg de groep de naam Japanse anemoon, hoewel hij uit China komt.
• Samen met de wijnbladanemoon uit de Himalaya is hij een ouder van de Japanse anemoon, Anemone × hybrida.