Athyrium

Hoe herken je een athyrium?

Groeivorm

Compacte, licht overhangende pol van zo’n 50 cm hoog en breed, die niet woekert.

Blad

Driehoekig tot lancetvormig en fijn geveerd, met aan de voet van de blaadjes kleine oortjes; jong geelgroen, later dieper groen.

Stelen

Wijnrood tot purperrood, net als de middennerven; ze blijven het hele seizoen gekleurd.

Sporen

Varens bloeien niet; de sporen zitten in langwerpige hoopjes aan de onderkant van het blad.

Wortels

Korte, opgaande wortelstok; de plant groeit als een pol.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Kleur zonder bloemen: geelgroen blad met wijnrode stelen in de schaduw.
• Compact en netjes, ook geschikt voor een kleinere schaduwtuin of een grote pot.
• Verdraagt meer vocht dan veel andere varens: goed voor een natte, schaduwrijke hoek.
• Volledig winterhard en weinig gevoelig voor ziekten.
• Een rustige, mooie begeleider voor hosta’s en andere schaduwplanten.

Waar staat een athyrium graag?

• Halfschaduw of schaduw; felle middagzon verbrandt het blad.
• Humusrijke grond: zand, leem of klei met veel bladcompost, zuur tot neutraal.
• Vochtig tot nat: de grond mag nooit uitdrogen.
• Uit de wind; reken op 40–50 cm per plant.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,5 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Blauwe of groene bladeren naast het geelgroene varenblad.
• Astilbe: Pluimen in roze en rood, ook voor vochtige schaduw.
• Kaukasische vergeet-mij-niet: Kleine, blauwe bloemen in het voorjaar, als de varen uitloopt.
• Purperklokje: Donkere of roodachtige bladeren die de wijnrode stelen accentueren.
• Japans bosgras: Overhangend gras dat zachte beweging brengt in de schaduwborder.

Hoe en wanneer plant je een athyrium?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er veel bladcompost of goed verteerde compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met het hart net boven de grond.
4. Houd 40–50 cm afstand tot andere planten.
5. Geef meteen goed water en houd de grond daarna vochtig.
6. Mulch met bladcompost of fijne schors.

Verzorgen

Water

Houd de grond altijd vochtig; geef in droge zomers ruim water, ’s ochtends of ’s avonds.

Bemesten

Een laag bladcompost in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Leg elk jaar een laag bladcompost, of laat afgevallen boombladeren rond de plant liggen.

Oude bladeren

Laat ze in de winter liggen en knip ze in maart weg.

In een pot

Gebruik een grote pot met humusrijke potgrond en geef geregeld water; laat de pot nooit uitdrogen.

Tip: Plant hem waar het licht van opzij invalt, bijvoorbeeld aan de rand van een schaduwborder: dan lichten de geelgroene bladeren en rode stelen in het voorjaar het mooist op.

Wanneer snoei je een athyrium?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe bladeren uitlopen. Verder is snoeien niet nodig.

Hoe:

• Knip de oude, verdorde bladeren aan de voet weg.
• Spaar de jonge, opgerolde bladeren in het hart.
• Beschadigde of verbrande bladeren mag je in de zomer aan de voet wegknippen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april: oudere planten vormen soms meerdere harten. Graaf de pol op, snijd hem in stukken met elk een hart en wortels en plant ze meteen weer uit.

Sporen

Laat in de zomer rijpe sporen op papier uitvallen en zaai ze op vochtige, steriele zaaigrond onder glas of plastic. Het duurt maanden voor er jonge varentjes zijn.

Hoe komt een athyrium de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De bladeren sterven in de herfst af; laat ze tot maart liggen als bescherming.
• Leg in de herfst een laag bladeren of bladcompost rond de voet.
• In een pot: zet hem tegen een beschutte muur en wikkel de pot bij strenge vorst in jute.

Ziektes en plagen

• Bruine bladranden: Door droogte of te veel zon. Geef water, mulch en kies een schaduwrijkere plek.
• Late vorst: Bevroren jonge bladeren in april. Bescherm de plant bij een vorstnacht met een vlies; meestal maakt hij nieuwe bladeren.
• Slakken: Vreten aan de jonge bladeren. Controleer in het voorjaar ’s avonds en haal ze weg.
• Bleek, flets blad: Door te weinig voeding of te diepe schaduw. Mulch met bladcompost en kies een plek met wat meer licht.

Het jaar rond

• Maart: Oude bladeren wegknippen. Planten. Delen.
• April: Geelgroene bladeren met rode stelen ontrollen zich. Planten. Mulchen.
• Mei: Planten. Water geven bij droogte. Opletten voor slakken.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte. Sporen oogsten.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Bladeren rond de voet leggen.
• November: Afgestorven bladeren laten liggen.

Wist je dat?

• De soortnaam otophorum betekent ‘oordragend’: aan de voet van de blaadjes zitten kleine, oorvormige lobjes.
• Athyrium heet in het Nederlands wijfjesvaren; de inheemse wijfjesvaren, Athyrium filix-femina, is een naaste verwant.
• Varens bloeien niet: ze vermeerderen zich met sporen, die bij dit geslacht in langwerpige hoopjes onder het blad zitten.